Παγκόσμιος φόρος σε καύσιμα & υπερπλούσιους – Ο ΟΗΕ φιλοδοξεί να ξαναγράψει τους κανόνες

Σε μια καμπή για τη διεθνή φορολόγηση και την κλιματική χρηματοδότηση, οι διαπραγματεύσεις στον ΟΗΕ για ένα νέο Πλαίσιο Διεθνούς Φορολογικής Συνεργασίας έχουν ξαναπάρει μπρος στη Νέα Υόρκη, με σκοπό να επιβάλουν φόρους σε εταιρείες ορυκτών καυσίμων και υπερπλούσιους για να πληρώσουν μέρος του οικονομικού βάρους της κλιματικής κρίσης — αλλά το σχέδιο συναντά έντονες αντιπαραθέσεις.

Οι υποστηρικτές μιας τέτοιας φορολογίας επισημαίνουν ότι οι μεγαλύτεροι ρυπαντές και οι πλουσιότεροι του πλανήτη πρέπει να πληρώσουν για τις καταστροφές που προκαλούν και να χρηματοδοτήσουν την προσαρμογή σε κλιματικές αλλαγές και φυσικές καταστροφές, ειδικά σε ευάλωτες χώρες που πλήττονται σφοδρά από ακραία καιρικά φαινόμενα. Η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» τίθεται στο επίκεντρο αυτού του εγχειρήματος.

ΤΙ ΠΡΟΤΕΙΝΕΙ Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ

• Φόρος στις εταιρείες ορυκτών καυσίμων: Ένα προτεινόμενο «polluter‑pays» πλαίσιο θα μπορούσε να επιβάλει 20% έκτακτο φόρο στα κέρδη των 100 μεγαλύτερων παραγωγών πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα, που σύμφωνα με εκτιμήσεις θα είχε αποφέρει πάνω από $1 τρισ. από το 2015 έως σήμερα.
• Παγκόσμιος φόρος στον υπερπλούτο: Η συζήτηση περιλαμβάνει επίσης την ιδέα ενός παγκόσμιου φόρου περιουσίας για δισεκατομμυριούχους, που θα μπορούσε να συγκεντρώνει έως $1,7 τρισ. ετησίως αν εφαρμοζόταν με προοδευτική κλίμακα σε ακίνητη και κινητή περιουσία υψηλής αξίας.

Οι διαπραγματεύσεις επανεκκίνησαν σε εντατικό επίπεδο στη Νέα Υόρκη, με στόχο τη διαμόρφωση ενός διεθνούς φορολογικού πλαισίου που θα αντικαθιστούσε σταδιακά τις μονομερείς και πολυμερείς βάσεις αποφάσεων που σήμερα επικρατούν κυρίως στον ΟΟΣΑ και άλλους μηχανισμούς.

ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΕΙΣ

Το σχέδιο δεν είναι χωρίς αντιστάσεις:

• Αναπτυσσόμενες χώρες, ειδικά ευάλωτες στον κλιματικό αντίκτυπο, λένε ότι το κείμενο είναι «πολύ νερωμένο» και δεν περιλαμβάνει αρκετά σαφείς δεσμεύσεις για την εκμετάλλευση της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει».
• Οι ΗΠΑ έχουν αποχωρήσει από τον διάλογο, αφήνοντας το παγκόσμιο σχέδιο σε επισφαλή θέση χωρίς μια εκ των κορυφαίων οικονομικών δυνάμεων σε πλήρη συμμετοχή.
• Πολλές ανεπτυγμένες χώρες προτιμούν να κρατήσουν υπό τον έλεγχο του ΟΟΣΑ τους κανόνες φορολόγησης, κάτι που συγκρούεται με την προσέγγιση καθολικής συμμετοχής στον ΟΗΕ.

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΕΣ & ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ

Η συζήτηση αυτή συμπίπτει με τη συνεχιζόμενη αύξηση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, που καταγράφουν νέα ρεκόρ, ενισχύοντας την πίεση για πολιτικές που θα μειώσουν τις εκπομπές και θα αντιμετωπίσουν τις κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες που επιδεινώνονται από την κλιματική κρίση.

Για οργανώσεις όπως η Greenpeace International, οι διαπραγματεύσεις για τους φόρους αποτελούν «ιστορική ευκαιρία για να επαναγραφούν οι κανόνες, ώστε οι ρυπαίνουσες εταιρείες και οι πλούσιοι να πληρώσουν το κόστος που προκαλούν».

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΑΥΤΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΧΩΡΕΣ

Αν περάσει μια τέτοια πρόταση, οι παγκόσμιοι κανόνες φορολογίας θα μπορούσαν να αλλάξουν ριζικά, με συνεπακόλουθα χρηματοοικονομικά εργαλεία που θα υποστηρίζουν την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, ειδικά για φτωχές και μεσαίες χώρες που σήμερα χάνουν τεράστια ποσά σε φορολογικά έσοδα λόγω φορολογικών παραδείσων και στρεβλώσεων.

ΠΗΓΕΣ: The Guardian, Greenpeace International, ειδησεογραφικά για τον ΟΗΕ και την παγκόσμια φορολογική συνεργασία.