Φωτιά στο φυσικό αέριο: Εκρηκτική άνοδος στην Ευρώπη με φόντο τη Μέση Ανατολή

Νέα ισχυρή αναταραχή καταγράφεται στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, με το φυσικό αέριο να δέχεται σφοδρές ανοδικές πιέσεις καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή βαθαίνει και οι αγορές προεξοφλούν παρατεταμένες διαταραχές στην προσφορά. Οι τιμές του ολλανδικού TTF, που αποτελεί το βασικό σημείο αναφοράς για την Ευρώπη, εκτινάχθηκαν τη Δευτέρα, με τα προθεσμιακά συμβόλαια να φτάνουν σε επίπεδα που συντηρούν πλέον ανοιχτά σενάρια νέου ενεργειακού σοκ. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία αγοράς, το TTF κινήθηκε γύρω στα 60,4 ευρώ ανά μεγαβατώρα, σημειώνοντας ημερήσια άνοδο άνω του 13%, ενώ άλλες καταγραφές της αγοράς έδειξαν ότι ενδοσυνεδριακά η άνοδος ήταν ακόμη εντονότερη.

Η εικόνα αυτή έρχεται ως συνέχεια μιας ήδη βίαιης κίνησης στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Το Brent και το WTI σκαρφάλωσαν έως τα 119 δολάρια το βαρέλι, σε μια έκρηξη τιμών που συνδέεται άμεσα με τον πόλεμο Ισραήλ-ΗΠΑ με το Ιράν, τη δραστική επιδείνωση της ασφάλειας στον Κόλπο και τη σχεδόν πλήρη παράλυση του Στενού του Ορμούζ, από όπου περνά περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και LNG. Όταν το πετρέλαιο παίρνει φωτιά σε τέτοιο βαθμό, το φυσικό αέριο στην Ευρώπη δεν μένει ανεπηρέαστο, ειδικά σε μια περίοδο όπου η αγορά στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε εισαγόμενα φορτία LNG.

Το Ορμούζ ξαναγίνεται ο αδύναμος κρίκος της παγκόσμιας ενέργειας

Η ουσία της σημερινής αναστάτωσης βρίσκεται στο ότι η αγορά δεν φοβάται πια απλώς μια προσωρινή ένταση, αλλά ένα παρατεταμένο σοκ προσφοράς. Το Στενό του Ορμούζ έχει ουσιαστικά μετατραπεί ξανά στο πιο ευαίσθητο σημείο του παγκόσμιου ενεργειακού χάρτη, με δεξαμενόπλοια να έχουν εγκλωβιστεί, εξαγωγές να διακόπτονται και παραγωγούς του Κόλπου να περιορίζουν παραγωγή ή να δηλώνουν αδυναμία ομαλής τροφοδοσίας. Το Reuters ανέφερε ότι το Κατάρ έχει σταματήσει εξαγωγές LNG, ενώ σε όλη την περιοχή οι ενεργειακές ροές δέχονται ισχυρό πλήγμα. Για την Ευρώπη, που χρειάζεται συνεχείς εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου, αυτό μεταφράζεται σε άμεσο φόβο για ελλείψεις και ακριβότερο καύσιμο.

Αυτή η ανησυχία εξηγεί γιατί η αγορά φυσικού αερίου αντιδρά τόσο απότομα. Δεν πρόκειται μόνο για τεχνική κίνηση ή για κερδοσκοπική έξαρση. Πρόκειται για την προεξόφληση ενός σεναρίου στο οποίο τα φορτία LNG γίνονται πιο περιορισμένα, πιο ακριβά και πιο δύσκολα στη δέσμευση. Όσο περισσότερο διαρκεί η αστάθεια στη Μέση Ανατολή, τόσο ενισχύεται η αίσθηση ότι η Ευρώπη θα χρειαστεί να πληρώσει ακριβότερα για να εξασφαλίσει τις ποσότητες που απαιτούνται για την αναπλήρωση των αποθεμάτων της.

Η Ευρώπη μπαίνει στο καλοκαίρι με ευάλωτη θέση

Το πρόβλημα για την Ευρώπη είναι ότι μπαίνει σε αυτή τη φάση χωρίς μεγάλα περιθώρια άνεσης. Μετά τον χειμώνα, η ανάγκη για ισχυρή θερινή αναπλήρωση αποθεμάτων είναι δεδομένη. Αυτό σημαίνει ότι οι ευρωπαϊκές εταιρείες κοινής ωφέλειας και οι traders θα χρειαστεί να αγοράσουν περισσότερα φορτία τους επόμενους μήνες, σε μια περίοδο όμως που η Ασία παραμένει επίσης ενεργός ανταγωνιστής για τις ίδιες ποσότητες. Όταν η προσφορά πιέζεται και η ζήτηση για αποθήκευση αυξάνεται, οι τιμές τείνουν να κινούνται πολύ πιο επιθετικά προς τα πάνω.

Γι’ αυτό και οι φόβοι δεν περιορίζονται στο σήμερα. Η αγορά βλέπει πλέον μπροστά, προς ολόκληρο το καλοκαίρι και την αρχή του επόμενου χειμώνα. Αν οι ροές LNG από τη Μέση Ανατολή παραμείνουν προβληματικές, η Ευρώπη μπορεί να βρεθεί μπροστά σε μια δύσκολη εξίσωση: ακριβότερες αγορές, εντονότερος ανταγωνισμός με την Ασία και αυξημένες πιέσεις σε βιομηχανία, επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Η άνοδος του TTF λειτουργεί ήδη ως προειδοποίηση για αυτό ακριβώς το ενδεχόμενο.

Η αγορά προεξοφλεί παρατεταμένες διαταραχές

Το πιο ανησυχητικό ίσως στοιχείο δεν είναι μόνο το μέγεθος της ανόδου, αλλά η λογική πίσω από αυτήν. Αναλυτές της αγοράς έχουν αρχίσει να περιγράφουν ένα περιβάλλον στο οποίο οι διαταραχές στην προσφορά δεν θα είναι βραχύβιες. Η Rabobank, μέσω της αναλύτριας Φλόρενς Σμιτ, εκτίμησε ότι οι πιέσεις στην αλυσίδα αξίας της ενέργειας μπορεί να διαρκέσουν περίπου τρεις μήνες, κάτι που αν επιβεβαιωθεί θα διατηρήσει σε υψηλά επίπεδα όχι μόνο τις τιμές του πετρελαίου αλλά και του φυσικού αερίου. Η αγορά δηλαδή δεν φοβάται απλώς ένα ξαφνικό ξέσπασμα, αλλά μια παρατεταμένη περίοδο ενεργειακής στενότητας.

Παράλληλα, η άνοδος του φυσικού αερίου δεν εξελίσσεται σε κενό αέρος. Οι διεθνείς χρηματαγορές έχουν ήδη αρχίσει να αποτιμούν την πιθανότητα η ενεργειακή κρίση να τροφοδοτήσει νέο κύμα πληθωρισμού και να αναγκάσει τις κεντρικές τράπεζες να αναθεωρήσουν τη νομισματική τους στάση. Το Reuters μετέδωσε ότι η άνοδος του πετρελαίου προς τα 120 δολάρια έχει ήδη ενισχύσει τα στοιχήματα για αυστηρότερη γραμμή από ευρωπαϊκές κεντρικές τράπεζες, ακριβώς επειδή ο κίνδυνος στασιμοπληθωρισμού επανέρχεται στο τραπέζι.

Ο εφιάλτης της ενεργειακής κρίσης επιστρέφει

Η έντονη κίνηση στο φυσικό αέριο ξυπνά αναπόφευκτα μνήμες από την περίοδο της μεγάλης ευρωπαϊκής ενεργειακής κρίσης. Η σημερινή αγορά δεν έχει φτάσει ακόμη στα ακραία ιστορικά ρεκόρ εκείνης της περιόδου, όμως το γεγονός ότι το TTF καταγράφει τόσο βίαιες ημερήσιες και εβδομαδιαίες μεταβολές δείχνει πόσο εύθραυστη παραμένει η ισορροπία. Η Ευρώπη έχει κάνει σημαντικά βήματα διαφοροποίησης από το ρωσικό αέριο, όμως εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις θαλάσσιες εισαγωγές LNG και άρα από τη γεωπολιτική σταθερότητα σε περιοχές-κλειδιά.

Αυτό σημαίνει ότι η σημερινή έκρηξη δεν είναι ένα τυχαίο επεισόδιο. Είναι μια υπενθύμιση ότι η ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια παραμένει ευάλωτη σε εξωγενή σοκ. Και όταν το σοκ ξεκινά από τη Μέση Ανατολή, επηρεάζει ταυτόχρονα πετρέλαιο, LNG, ναυτιλία, ασφάλιση φορτίων και τελικά τις τελικές τιμές που φτάνουν σε βιομηχανία και καταναλωτές. Η άνοδος του φυσικού αερίου δεν είναι παρά το επόμενο κεφάλαιο αυτής της αλυσιδωτής αντίδρασης.

Η επόμενη κίνηση θα κριθεί από τη διάρκεια της κρίσης

Το μεγάλο ερώτημα πλέον δεν είναι αν η αγορά έχει ήδη τρομάξει. Αυτό έχει συμβεί. Το ερώτημα είναι πόσο θα διαρκέσει η κρίση και αν θα υπάρξει σύντομα κάποια μορφή αποκλιμάκωσης που να επιτρέψει την επαναφορά ομαλών ροών στον Κόλπο. Αν οι συγκρούσεις παραταθούν και το Ορμούζ παραμείνει κλειστό ή εξαιρετικά επικίνδυνο για τη ναυσιπλοΐα, οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη μπορούν να διατηρηθούν σε πολύ υψηλά επίπεδα ή και να κινηθούν ακόμη υψηλότερα. Αντίθετα, μια ταχεία αποκλιμάκωση θα μπορούσε να περιορίσει μέρος της ανοδικής πίεσης.

Προς το παρόν, πάντως, η εικόνα είναι σαφής: η Ευρώπη βλέπει ξανά το φυσικό αέριο να παίρνει «φωτιά», οι αγορές προεξοφλούν δύσκολο καλοκαίρι και η ενεργειακή αβεβαιότητα επιστρέφει με ορμή στο κέντρο της οικονομικής συζήτησης. Η άνοδος του TTF δεν είναι απλώς ένας αριθμός στην οθόνη. Είναι το πιο ηχηρό μήνυμα ότι η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή μετατρέπεται ήδη σε νέα απειλή για το ευρωπαϊκό ενεργειακό κόστος.

Πηγή: Pagenews.gr