Το Ιράν κυρίαρχος του Ορμούζ: Εξάγει πετρέλαιο παρά τον πόλεμο και την κρίση

Σε μια γεωπολιτική ανατροπή που απειλεί τις παγκόσμιες ενεργειακές ισορροπίες, το Ιράν εξακολουθεί να εξάγει μέσω του Στενού του Ορμούζ περισσότερο πετρέλαιο από ό,τι πριν από τον πόλεμο που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, σύμφωνα με αναλύσεις και δεδομένα από την εταιρεία παρακολούθησης δεξαμενόπλοιων Kpler. Αυτό δείχνει ότι η Τεχεράνη όχι μόνο διατηρεί τον έλεγχο σε ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία ενέργειας στον κόσμο, αλλά και επωφελείται οικονομικά ενώ άλλοι παραγωγοί δυσκολεύονται.

Οι εξαγωγές ανεβαίνουν

Τον τελευταίο καιρό, δεξαμενόπλοια φορτώνουν κατά μέσο όρο 2,1 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού πετρελαίου την ημέρα, ελαφρώς πάνω από τα περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα που εξήγαγε η Τεχεράνη πριν από την έναρξη του πολέμου.

Την ίδια στιγμή που το Ιράν διατηρεί αυτούς τους ρυθμούς, πολλοί άλλοι παραγωγοί του Κόλπου όπως η Σαουδική Αραβία και το Ιράκ έχουν δει μειώσεις στην παραγωγή και μεταφέρουν φορτία μέσω εναλλακτικών διαδρομών που παρακάμπτουν το Στενό του Ορμούζ λόγω των απειλών του Ιράν.

Στενό του Ορμούζ: κρίσιμο μονοπάτι ενέργειας

Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα πλωτάς chokepoint για το πετρέλαιο παγκοσμίως — διακινεί περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς αργού, και μέχρι το ένα τρίτο της θαλάσσιας μεταφοράς φυσικού αερίου.  Το Ιράν έχει απειλήσει και στην πράξη αποθαρρύνει πλοία από το να το διασχίζουν, συμπεριλαμβανομένων προειδοποιήσεων πυρών κατά κάθε πλοίου που επιχειρεί διέλευση και επιθέσεων με drones και πυραύλους.

Αυτό έχει προκαλέσει σχεδόν πλήρη παύση της εμπορικής ναυτιλίας μέσω του Στενού, με πολύ λίγα πλοία να επιχειρούν πέρασμα — στην πλειονότητά τους μόνον εκείνα που σχετίζονται με το Ιράν ή την Κίνα.

Κίνα: η ενεργειακή εξάρτηση και στρατηγική εφεδρεία

Η Κίνα παραμένει ο κύριος εμπορικός εταίρος του Ιράν για αργό πετρέλαιο, εισάγοντας ιρανικά φορτία ακόμη και εν μέσω των γεωπολιτικών συγκρούσεων. Τα δεδομένα δείχνουν ότι τεράστιοι όγκοι αποστολών, της τάξης 11,7 εκατομμυρίων βαρελιών συνολικά από τις αρχές του πολέμου, έχουν προορισμό την Κίνα, παρά τον αυξημένο γεωπολιτικό κίνδυνο.

Η Κίνα, που αποτελεί τον μεγαλύτερο εισαγωγέα πετρελαίου παγκοσμίως, έχει επίσης επενδύσει τις τελευταίες δεκαετίες σε στρατηγικές αποθεμάτων και ενεργειακή προετοιμασία ώστε να απορροφά αναταράξεις στη Μέση Ανατολή.

 Κόστος και κίνδυνοι για την παγκόσμια αγορά

Οι εντάσεις έχουν προκαλέσει δραματικές πτήσεις στις τιμές ενέργειας, με τις τιμές του πετρελαίου να αυξάνονται σε επίπεδα που θυμίζουν την ενεργειακή κρίση των προηγούμενων δεκαετιών. Η παρατεταμένη μείωση στην προσφορά μέσω του Στενού θα μπορούσε να οδηγήσει σε συνεχείς αναταράξεις στις τιμές, υψηλότερο κόστος καυσίμων και αυξημένο πληθωρισμό σε παγκόσμιο επίπεδο.

Επιπλέον, η αβεβαιότητα γύρω από την ασφάλεια των μεταφορών έχει ανυψώσει ασφαλίστρα και λειτουργικά κόστη, ενώ πολλές ναυτιλιακές εταιρείες αποφεύγουν εντελώς την περιοχή.

 Η γεωπολιτική ισορροπία δυνάμεων στην ενέργεια

Αν και το Ιράν έχει αυξημένη παρουσία στις εξαγωγές μέσω του Στενού, η υπόλοιπη Μέση Ανατολή προσπαθεί να προσαρμοστεί με παράκαμψης διαδρομές, νέο προγραμματισμό παραγωγής, και διπλωματικές πιέσεις. Η Σαουδική Αραβία για παράδειγμα ενισχύει τις εξαγωγές μέσω εναλλακτικών πορειών, όπως διαμέσου του Κόλπου του Άκαμπα και του κόλπου του Suez, για να διατηρήσει τα μερίδια αγοράς της.

Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους έχουν επίσης ανακοινώσει προθέσεις για συνοδεία πλοίων με στρατιωτικά μέσα, αλλά μέχρι σήμερα αυτό δεν έχει υλοποιηθεί λόγω κινδύνου για πυραυλικές και ναυτικές επιθέσεις από τις ιρανικές δυνάμεις.

 Τι σημαίνει για το μέλλον

Η τρέχουσα κρίση στο Στενό του Ορμούζ αποτελεί μια καμπή στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές:

• Το Ιράν εκμεταλλεύεται στρατηγικά τον έλεγχο ενός κρίσιμου σημείου πετρελαίου.
• Η Κίνα εξασφαλίζει ενεργειακή τροφοδοσία ακόμη και υπό πόλεμο.
• Οι υπόλοιπες μεγάλες δυνάμεις του Κόλπου και η παγκόσμια αγορά προσαρμόζονται σε μια νέα, ρευστή πραγματικότητα ενεργειακής ασφάλειας.

Αν η κατάσταση διατηρηθεί ή επιδεινωθεί, η παγκόσμια οικονομία ενδέχεται να αντιμετωπίσει επίμονες αναταράξεις στις τιμές ενέργειας, επιβράδυνση ανάπτυξης και αλλαγές στις γεωπολιτικές συμμαχίες γύρω από την ενέργεια.

Πηγές Εμπλουτισμού: WSJ