Τζον Κέρι: Ο Νετανιάχου ζητούσε επί χρόνια χτύπημα στο Ιράν από τις ΗΠΑ

Σοβαρές αποκαλύψεις για το παρασκήνιο των αμερικανοϊσραηλινών σχέσεων και τη διαχρονική πίεση προς την Ουάσινγκτον για στρατιωτική δράση κατά του Ιράν έκανε ο πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Τζον Κέρι. Σε δημόσια τοποθέτησή του, υποστήριξε ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε επανειλημμένα επιδιώξει να εξασφαλίσει τη στήριξη διαδοχικών αμερικανικών κυβερνήσεων για πλήγματα στο Ιράν, χωρίς όμως να βρίσκει ανταπόκριση από τους περισσότερους προέδρους των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η παρέμβαση Κέρι έρχεται να φωτίσει μια από τις πιο ευαίσθητες πτυχές της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης στη Μέση Ανατολή, αναδεικνύοντας το βάθος της ισραηλινής ανησυχίας για το Ιράν, αλλά και τις εσωτερικές διαφοροποιήσεις που υπήρχαν διαχρονικά στην αμερικανική ηγεσία ως προς το ενδεχόμενο στρατιωτικής εμπλοκής.

Οι αποκαλύψεις Κέρι και το παρασκήνιο της πίεσης προς την Ουάσινγκτον

Σε συνέντευξή του στην εκπομπή The Briefing with Jen Psaki, ο Τζον Κέρι εμφανίστηκε απολύτως σαφής ως προς το τι, κατά τον ίδιο, επιδίωκε ο Μπενιαμίν Νετανιάχου επί σειρά ετών. Όπως ανέφερε, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός πίεζε επανειλημμένα τις Ηνωμένες Πολιτείες να προχωρήσουν σε στρατιωτική δράση εναντίον του Ιράν, θεωρώντας προφανώς ότι μόνο μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ανατρέψει τα στρατηγικά δεδομένα στην περιοχή.

Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ σημείωσε ότι είχε συμμετάσχει ο ίδιος σε πολλές από αυτές τις σχετικές συζητήσεις, δίνοντας έτσι ιδιαίτερο βάρος στη μαρτυρία του. Η φράση του ότι ο Νετανιάχου «ήθελε να χτυπήσουμε» το Ιράν αποτυπώνει με ωμότητα το πλαίσιο αυτών των πιέσεων, που, σύμφωνα με την περιγραφή του, δεν ήταν περιστασιακές ή αποσπασματικές, αλλά συνεχείς και πολιτικά στοχευμένες.

Οι πρόεδροι που αρνήθηκαν και η εξαίρεση Τραμπ

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του Κέρι στο γεγονός ότι το αίτημα αυτό τέθηκε, όπως είπε, απευθείας σε περισσότερους από έναν Αμερικανούς προέδρους. Σύμφωνα με τον ίδιο, τόσο ο Μπαράκ Ομπάμα όσο και ο Τζο Μπάιντεν, αλλά και ο Τζορτζ Μπους, δεν αποδέχθηκαν τη λογική μιας τέτοιας στρατιωτικής επιλογής.

Η επισήμανση αυτή αναδεικνύει ότι, παρά τη στενή στρατηγική σχέση ΗΠΑ και Ισραήλ, υπήρξαν σαφή όρια στο επίπεδο της αμερικανικής αποδοχής απέναντι στις εισηγήσεις του Τελ Αβίβ για άμεση επίθεση κατά του Ιράν. Οι κυβερνήσεις αυτές, ανεξαρτήτως πολιτικής απόχρωσης ή διαφορετικής προσέγγισης στη Μέση Ανατολή, φαίνεται να αντιμετώπισαν με επιφύλαξη ή και με ξεκάθαρη άρνηση το ενδεχόμενο να ανοίξει ένα νέο και εξαιρετικά επικίνδυνο στρατιωτικό μέτωπο.

Ο Κέρι, ωστόσο, φρόντισε να ξεχωρίσει μία περίπτωση. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά, «ο μόνος πρόεδρος που συμφώνησε σε αυτό ήταν ο Ντόναλντ Τραμπ». Η αναφορά αυτή αποκτά βαρύνουσα πολιτική σημασία, καθώς παρουσιάζει την περίοδο Τραμπ ως σαφές σημείο καμπής στην αμερικανική στάση έναντι του Ιράν και, κατ’ επέκταση, στη διαχείριση των ισραηλινών στρατηγικών επιδιώξεων.

Η διαφοροποίηση της πολιτικής Τραμπ απέναντι στο Ιράν

Η τοποθέτηση Κέρι ουσιαστικά ενισχύει την εικόνα ότι επί προεδρίας Ντόναλντ Τραμπ υπήρξε μια ουσιαστική μετατόπιση της αμερικανικής στρατηγικής στο ζήτημα του Ιράν. Σε αντίθεση με προηγούμενες κυβερνήσεις, που φαίνεται να έβλεπαν με επιφύλαξη το ενδεχόμενο ευρείας στρατιωτικής σύγκρουσης, η διοίκηση Τραμπ παρουσιάζεται, σύμφωνα με τον πρώην υπουργό Εξωτερικών, πιο δεκτική σε μια πιο επιθετική γραμμή.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι αναδεικνύει ότι η αμερικανική εξωτερική πολιτική δεν λειτούργησε ως μια συνεχής και αμετάβλητη γραμμή, αλλά διαφοροποιήθηκε ανάλογα με τον πρόεδρο, τις διεθνείς ισορροπίες και την πολιτική βούληση του Λευκού Οίκου. Στην περίπτωση του Τραμπ, ο Κέρι αφήνει να εννοηθεί ότι υπήρξε μεγαλύτερη σύμπλευση με τις επιδιώξεις του Νετανιάχου, κάτι που διαφοροποίησε αισθητά το τοπίο.

Το σχέδιο που παρουσίασε ο Νετανιάχου

Ο Τζον Κέρι δεν περιορίστηκε μόνο στη γενική περιγραφή των πιέσεων που ασκούσε ο Ισραηλινός πρωθυπουργός. Αντιθέτως, αναφέρθηκε και σε ένα πιο συγκροτημένο σχέδιο στρατιωτικής δράσης, το οποίο, όπως είπε, είχε παρουσιαστεί από τον Νετανιάχου ως ένα αναλυτικό επιχείρημα υπέρ της επίθεσης.

Σύμφωνα με την περιγραφή του πρώην Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, το σχέδιο αυτό συνιστούσε ένα «τετραπλό επιχείρημα», το οποίο επιχειρούσε να πείσει πως ένα στοχευμένο πλήγμα κατά του Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει καίρια αποσταθεροποίηση στο εσωτερικό της χώρας. Ειδικότερα, ο Κέρι ανέφερε ότι η ισραηλινή προσέγγιση περιλάμβανε την εκτίμηση πως μια επίθεση θα μπορούσε να «εξουδετερώσει την ηγεσία», να επιταχύνει διαδικασίες αλλαγής καθεστώτος και να πλήξει αποφασιστικά τη στρατιωτική ικανότητα της Τεχεράνης.

Οι αναφορές αυτές δείχνουν ότι η λογική της στρατιωτικής επιλογής δεν παρουσιαζόταν ως απλή επίδειξη ισχύος, αλλά ως ένα συνολικό σενάριο ανατροπής των γεωπολιτικών συσχετισμών στο Ιράν. Πρόκειται για μια προσέγγιση εξαιρετικά υψηλού ρίσκου, η οποία, εφόσον υιοθετούνταν, θα μπορούσε να πυροδοτήσει αλυσιδωτές εξελίξεις όχι μόνο για το Ιράν, αλλά για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Η βαθύτερη διάσταση των δηλώσεων Κέρι

Οι αποκαλύψεις του Τζον Κέρι αποκτούν ιδιαίτερη σημασία επειδή προέρχονται από έναν πολιτικό που βρέθηκε στον πυρήνα της αμερικανικής διπλωματίας και συμμετείχε ενεργά στη χάραξη πολιτικής σε μια περίοδο εξαιρετικά έντονων εντάσεων με το Ιράν. Η μαρτυρία του, επομένως, δεν έχει απλώς σχολιαστικό χαρακτήρα, αλλά προσθέτει ένα νέο επίπεδο κατανόησης σε μια σχέση που εδώ και χρόνια εξελίσσεται μέσα από έντονο παρασκήνιο, στρατηγικούς σχεδιασμούς και αντικρουόμενες προσεγγίσεις.

Παράλληλα, οι δηλώσεις του αναδεικνύουν και την πολυπλοκότητα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Ακόμη και όταν οι σχέσεις με το Ισραήλ παραμένουν στενές και στρατηγικές, η Ουάσινγκτον δεν κινείται πάντοτε με τον ίδιο τρόπο σε όλα τα ζητήματα ασφαλείας. Η στάση απέναντι στο Ιράν, όπως περιγράφεται από τον Κέρι, φαίνεται να αποτέλεσε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα όπου οι αμερικανικές κυβερνήσεις ζύγισαν διαφορετικά τους κινδύνους, τις συνέπειες και τις προτεραιότητές τους.

Το Ιράν ως σταθερός πυρήνας έντασης στη Μέση Ανατολή

Στον πυρήνα αυτής της συζήτησης βρίσκεται ασφαλώς το Ιράν, το οποίο εδώ και δεκαετίες αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες αστάθειας, αλλά και στρατηγικής αντιπαράθεσης στη Μέση Ανατολή. Για το Ισραήλ, η Τεχεράνη αντιμετωπίζεται διαχρονικά ως κεντρική απειλή, τόσο λόγω του περιφερειακού της ρόλου όσο και λόγω των στρατιωτικών και πολιτικών της φιλοδοξιών.

Η επιμονή, λοιπόν, του Νετανιάχου –όπως την περιγράφει ο Κέρι– εντάσσεται σε αυτή τη μακρόχρονη στρατηγική λογική του Ισραήλ, που θεωρεί ότι το ιρανικό ζήτημα δεν μπορεί να παραμείνει χωρίς αποφασιστική αντιμετώπιση. Από την άλλη πλευρά, η αμερικανική επιφυλακτικότητα, τουλάχιστον σε ορισμένες διοικήσεις, φαίνεται να αντανακλούσε τον φόβο για ανεξέλεγκτη κλιμάκωση, για νέο κύκλο πολέμων στην περιοχή και για απρόβλεπτες επιπτώσεις σε διεθνές επίπεδο.

Μια αποκάλυψη με πολιτικό και γεωπολιτικό βάρος

Η δημόσια αναφορά του Τζον Κέρι δεν είναι μια απλή προσωπική εκτίμηση. Αντίθετα, ανοίγει ξανά μια μεγάλη συζήτηση για το πώς διαμορφώθηκαν οι αποφάσεις πίσω από κλειστές πόρτες, ποιοι παράγοντες πίεζαν για σύγκρουση με το Ιράν και ποιες ήταν οι γραμμές άμυνας μέσα στο αμερικανικό πολιτικό σύστημα.

Το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι η επιδίωξη του Μπενιαμίν Νετανιάχου για αμερικανικά πλήγματα στο Ιράν δεν ήταν ένα περιστασιακό αίτημα, αλλά μια στρατηγική επιμονή που διαπερνούσε διαφορετικές περιόδους και διαφορετικές αμερικανικές διοικήσεις. Όμως, όπως τουλάχιστον περιγράφει ο Κέρι, μόνο μία προεδρία εμφανίστηκε διατεθειμένη να ευθυγραμμιστεί πλήρως με αυτή τη λογική.

Οι δηλώσεις αυτές έρχονται να υπενθυμίσουν ότι οι μεγάλες αποφάσεις στη διεθνή πολιτική δεν κρίνονται μόνο στο φως των δημόσιων ανακοινώσεων, αλλά και μέσα από μακρές περιόδους παρασκηνιακής πίεσης, διαβουλεύσεων και συγκρουόμενων στρατηγικών επιδιώξεων. Και στην περίπτωση του Ιράν, το παρασκήνιο αυτό φαίνεται πως ήταν πολύ πιο έντονο από όσο γινόταν δημόσια αντιληπτό.

Πηγή: Pagenews.gr