Νερό βρύσης στην Ευρώπη: Σε ποιες χώρες είναι δωρεάν και πού πληρώνεται

Η πρόσβαση σε δωρεάν πόσιμο νερό στα εστιατόρια δεν είναι δεδομένη σε όλη την Ευρώπη. Η νομοθεσία διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα, με ορισμένα κράτη να υποχρεώνουν τις επιχειρήσεις να το προσφέρουν χωρίς χρέωση και άλλα να αφήνουν το ζήτημα στην εμπορική πολιτική των καταστημάτων.

Η συζήτηση γύρω από το δικαίωμα πρόσβασης σε πόσιμο νερό επανέρχεται δυναμικά στην Ευρώπη, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου οι υψηλές θερμοκρασίες και τα ακραία κύματα καύσωνα αυξάνουν την ανάγκη για συνεχή ενυδάτωση. Παρότι το νερό θεωρείται βασικός φυσικός πόρος και απαραίτητο στοιχείο για την ανθρώπινη υγεία, η δωρεάν διάθεσή του σε εστιατόρια, ξενοδοχεία και χώρους εστίασης δεν αποτελεί παντού υποχρέωση.

Μια πρόσφατη δικαστική απόφαση στην Ιταλία έφερε ξανά στο προσκήνιο το ζήτημα, αναδεικνύοντας τις σημαντικές διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών όσον αφορά τη νομοθεσία για το νερό βρύσης.

Η υπόθεση που άνοιξε ξανά τη συζήτηση στην Ιταλία

Η αφορμή για τη νέα δημόσια συζήτηση δόθηκε από απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ιταλίας, το οποίο δικαίωσε ξενοδοχειακή επιχείρηση που αρνήθηκε να προσφέρει δωρεάν νερό βρύσης σε πελάτισσα.

Η υπόθεση ξεκίνησε το 2019 σε πολυτελές ξενοδοχείο της περιοχής Trentino-Alto Adige στους Δολομίτες. Η πελάτισσα, η οποία είχε αγοράσει πακέτο διαμονής υψηλού κόστους, ζήτησε κατά τη διάρκεια του δείπνου να της σερβιριστεί νερό βρύσης. Το προσωπικό αρνήθηκε, προσφέροντας αποκλειστικά εμφιαλωμένο μεταλλικό νερό με επιπλέον χρέωση.

Παρά το γεγονός ότι η πελάτισσα πρότεινε να πληρώσει ακόμη και ξεχωριστή χρέωση για κανάτα με νερό βρύσης, το αίτημά της απορρίφθηκε. Η ίδια προσέφυγε στη Δικαιοσύνη ζητώντας αποζημίωση, υποστηρίζοντας ότι το νερό αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα.

Ωστόσο, τα ιταλικά δικαστήρια απέρριψαν το αίτημά της σε όλες τις βαθμίδες, με το Ανώτατο Δικαστήριο να επιβεβαιώνει ότι η ισχύουσα νομοθεσία δεν υποχρεώνει τις επιχειρήσεις φιλοξενίας και εστίασης να προσφέρουν δωρεάν νερό βρύσης στους πελάτες τους.

Η διαφορετική προσέγγιση της Ισπανίας

Σε αντίθεση με την Ιταλία, η Ισπανία έχει υιοθετήσει μια σαφώς διαφορετική πολιτική. Από το 2022 εφαρμόζεται νομοθεσία που υποχρεώνει τα εστιατόρια, τα καφέ και γενικότερα τις επιχειρήσεις εστίασης να προσφέρουν δωρεάν πόσιμο νερό βρύσης στους πελάτες.

Το μέτρο εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική της χώρας για τη μείωση της χρήσης πλαστικών μίας χρήσης και την προώθηση πιο βιώσιμων πρακτικών κατανάλωσης. Η ισπανική κυβέρνηση θεωρεί ότι η δωρεάν πρόσβαση σε νερό συμβάλλει τόσο στην προστασία του περιβάλλοντος όσο και στην ενίσχυση των δικαιωμάτων των καταναλωτών.

Η υποχρέωση ισχύει ανεξάρτητα από το αν ο πελάτης παραγγείλει άλλο ποτό ή γεύμα, καθιστώντας το νερό βρύσης διαθέσιμο χωρίς επιπλέον οικονομική επιβάρυνση.

Η Πορτογαλία προστατεύει το δικαίωμα στην ενυδάτωση

Παρόμοια είναι η κατάσταση και στην Πορτογαλία. Η νομοθεσία της χώρας προβλέπει ότι τα εστιατόρια δεν μπορούν να αρνηθούν την παροχή νερού βρύσης όταν αυτό ζητείται από τους πελάτες.

Επιπλέον, απαγορεύεται η χρέωση για ένα απλό ποτήρι νερού βρύσης, καθώς οι αρχές θεωρούν ότι η πρόσβαση σε πόσιμο νερό δεν πρέπει να μετατρέπεται σε υποχρεωτική αγορά εμφιαλωμένων προϊόντων.

Η πορτογαλική προσέγγιση βασίζεται στην ιδέα ότι η ενυδάτωση αποτελεί βασική ανάγκη και ότι οι επιχειρήσεις οφείλουν να διευκολύνουν τους πολίτες και τους επισκέπτες, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες όπου οι υψηλές θερμοκρασίες αυξάνουν τους κινδύνους για την υγεία.

Η γαλλική παράδοση της «carafe d’eau»

Στη Γαλλία η δωρεάν παροχή νερού αποτελεί μακροχρόνια παράδοση. Τα εστιατόρια είναι υποχρεωμένα να προσφέρουν την γνωστή «carafe d’eau», δηλαδή κανάτα με νερό βρύσης, όταν ο πελάτης παραγγέλνει πλήρες γεύμα.

Η πρακτική αυτή θεωρείται αναπόσπαστο μέρος της γαλλικής κουλτούρας φιλοξενίας και εφαρμόζεται εδώ και δεκαετίες. Για τους Γάλλους καταναλωτές, η δωρεάν κανάτα νερού στο τραπέζι αποτελεί σχεδόν αυτονόητη παροχή, όπως συμβαίνει με το ψωμί ή τα βασικά συνοδευτικά ενός γεύματος.

Παρά τις αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες και την αύξηση της κατανάλωσης εμφιαλωμένου νερού, η συγκεκριμένη υποχρέωση παραμένει ενεργή και προστατεύεται από τη νομοθεσία.

Τι ισχύει στο Ηνωμένο Βασίλειο

Στο Ηνωμένο Βασίλειο το δικαίωμα πρόσβασης σε δωρεάν νερό συνδέεται κυρίως με τις άδειες λειτουργίας των καταστημάτων.

Οι επιχειρήσεις που διαθέτουν άδεια πώλησης αλκοολούχων ποτών υποχρεούνται να παρέχουν δωρεάν πόσιμο νερό στους πελάτες όταν αυτό ζητηθεί. Ο κανόνας θεσπίστηκε για λόγους δημόσιας υγείας και ασφάλειας, καθώς η κατανάλωση αλκοόλ αυξάνει την ανάγκη για ενυδάτωση.

Έτσι, μπαρ, παμπ και εστιατόρια που σερβίρουν αλκοόλ οφείλουν να διαθέτουν δωρεάν νερό στους πελάτες τους χωρίς επιπλέον χρέωση.

Οι χώρες όπου το νερό παραμένει εμπορικό προϊόν

Σε αρκετές χώρες της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης η εικόνα είναι διαφορετική. Στη Γερμανία, στο Βέλγιο και στην Ολλανδία δεν υπάρχει νομοθετική υποχρέωση για δωρεάν παροχή νερού βρύσης.

Ως αποτέλεσμα, οι επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα να αποφασίζουν οι ίδιες αν θα προσφέρουν νερό δωρεάν ή αν θα χρεώνουν εμφιαλωμένο ή φιλτραρισμένο νερό. Σε πολλές περιπτώσεις, μάλιστα, το νερό κοστίζει περισσότερο ακόμη και από ορισμένα αναψυκτικά ή μπύρες, γεγονός που προκαλεί συχνά παράπονα από τουρίστες και καταναλωτές.

Η πρακτική αυτή βασίζεται στην αντίληψη ότι το νερό που σερβίρεται σε έναν επαγγελματικό χώρο αποτελεί μέρος της συνολικής υπηρεσίας που παρέχει η επιχείρηση και επομένως μπορεί να τιμολογείται κανονικά.

Δημόσια υγεία, περιβάλλον και δικαιώματα καταναλωτών

Η συζήτηση για το νερό βρύσης δεν αφορά μόνο το κόστος ενός ποτηριού νερού. Συνδέεται με ζητήματα δημόσιας υγείας, περιβαλλοντικής πολιτικής και προστασίας των καταναλωτών.

Οι χώρες που υποχρεώνουν τις επιχειρήσεις να προσφέρουν δωρεάν νερό θεωρούν ότι μειώνουν τη χρήση πλαστικών συσκευασιών και ενισχύουν την πρόσβαση όλων των πολιτών σε έναν βασικό φυσικό πόρο. Από την άλλη πλευρά, όσες αφήνουν το θέμα στην εμπορική διαχείριση των επιχειρήσεων υποστηρίζουν ότι η ελευθερία της αγοράς επιτρέπει σε κάθε κατάστημα να καθορίζει τη δική του πολιτική.

Καθώς τα ακραία καιρικά φαινόμενα και οι καύσωνες γίνονται ολοένα συχνότεροι στην Ευρώπη, το ζήτημα της πρόσβασης σε δωρεάν πόσιμο νερό αναμένεται να απασχολήσει ακόμη περισσότερο τις κυβερνήσεις, τους καταναλωτές και τον κλάδο της φιλοξενίας τα επόμενα χρόνια.

Πηγή: Pagenews.gr