Η Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται έτοιμη να κάνει ένα βήμα που μέχρι πρόσφατα θα θεωρούνταν αδιανόητο.
Σύμφωνα με εσωτερικό έγγραφο της ευρωπαϊκής διπλωματικής υπηρεσίας που αποκάλυψε το Reuters, η ναυτική επιχείρηση ASPIDES εξετάζεται ως ο βασικός ευρωπαϊκός πυλώνας για μελλοντικές επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης στα Στενά του Ορμούζ, σε συνεργασία με μια γαλλοβρετανική συμμαχία που βρίσκεται υπό διαμόρφωση.
Πρόκειται για κάτι πολύ περισσότερο από μια αλλαγή επιχειρησιακής εντολής.
Είναι ίσως η πρώτη φορά μετά τον Ψυχρό Πόλεμο που η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται διατεθειμένη να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ασφάλεια ενός από τα σημαντικότερα γεωστρατηγικά σημεία του πλανήτη.
Γιατί τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα θαλάσσιο πέρασμα.
Είναι η βαλβίδα της παγκόσμιας οικονομίας.
Το στενό από το οποίο περνά ο κόσμος
Κάθε ημέρα τεράστιες ποσότητες πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου διασχίζουν τα Στενά του Ορμούζ.
Περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και μεγάλο μέρος των εξαγωγών LNG από τις χώρες του Κόλπου εξαρτώνται από την ομαλή λειτουργία αυτής της θαλάσσιας λωρίδας.
Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε στρατιωτική κρίση, ναρκοθέτηση ή παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις:
- εκτίναξη των τιμών πετρελαίου,
- αύξηση του ενεργειακού κόστους στην Ευρώπη,
- πληθωριστικές πιέσεις,
- διαταραχές στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες,
- αστάθεια στις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα, οι Βρυξέλλες αντιλαμβάνονται ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη.
Από την Ερυθρά Θάλασσα στο Ορμούζ
Η επιχείρηση ASPIDES δημιουργήθηκε αρχικά για την προστασία της εμπορικής ναυσιπλοΐας από επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η αποστολή είχε αμυντικό χαρακτήρα:
παρακολούθηση, συνοδείες πλοίων και αποτροπή επιθέσεων.
Η αποναρκοθέτηση όμως αποτελεί εντελώς διαφορετικό επίπεδο στρατιωκής εμπλοκής.
Οι νάρκες είναι από τα πιο αποτελεσματικά όπλα ασύμμετρου πολέμου.
Είναι φθηνές, δύσκολα ανιχνεύσιμες και μπορούν να παραλύσουν το παγκόσμιο εμπόριο χωρίς να πέσει ούτε ένας πύραυλος.
Γι’ αυτό και η ανάθεση ενός τέτοιου ρόλου στην ASPIDES θα μετατρέψει την ευρωπαϊκή αποστολή από δύναμη προστασίας σε δύναμη διαμόρφωσης του ίδιου του επιχειρησιακού περιβάλλοντος.
Η Ευρώπη δεν θα παρακολουθεί απλώς τις εξελίξεις.
Θα συμμετέχει ενεργά στη διαχείρισή τους.
Η επιστροφή της ευρωπαϊκής ισχύος
Το πλέον ενδιαφέρον στοιχείο της πρότασης δεν είναι στρατιωτικό αλλά πολιτικό.
Για δεκαετίες η Ευρωπαϊκή Ένωση λειτουργούσε ως οικονομική υπερδύναμη αλλά στρατηγικός νάνος.
Η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών, η προστασία της ενέργειας και η στρατιωτική αποτροπή θεωρούνταν κυρίως αμερικανική ευθύνη.
Σήμερα αυτή η αντίληψη αλλάζει.
Η αβεβαιότητα γύρω από τον μελλοντικό ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών, η άνοδος της Κίνας, η ρωσική επιθετικότητα και οι συνεχείς κρίσεις στη Μέση Ανατολή ωθούν τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες σε μια διαφορετική λογική.
Η Ευρώπη αρχίζει να ανακαλύπτει ότι η οικονομική ισχύς χωρίς στρατηγική προστασία είναι ευάλωτη.
Και η προστασία των θαλάσσιων διαδρόμων είναι ίσως το πιο κρίσιμο τεστ αυτής της νέας πραγματικότητας.
Ο άξονας Παρισιού – Λονδίνου
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η πρωτοβουλία φαίνεται να στηρίζεται κυρίως στη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Παρά το Brexit, οι δύο χώρες παραμένουν οι ισχυρότερες ευρωπαϊκές ναυτικές δυνάμεις με δυνατότητα παγκόσμιας προβολής ισχύος.
Το υπό διαμόρφωση σχήμα αποκαλύπτει μια νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Το ΝΑΤΟ παραμένει ο πυλώνας συλλογικής άμυνας.
Οι ad hoc συμμαχίες αναλαμβάνουν επιχειρήσεις κρίσεων.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση προσφέρει θεσμική νομιμοποίηση, συντονισμό και επιχειρησιακά μέσα.
Πρόκειται για ένα πιο ευέλικτο μοντέλο ισχύος, προσαρμοσμένο στις γεωπολιτικές συγκρούσεις του 21ου αιώνα.
Η ελληνική διάσταση
Για την Ελλάδα, η εξέλιξη έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Η χώρα διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους εμπορικούς στόλους στον κόσμο, ενώ η ασφάλεια των ενεργειακών και ναυτιλιακών διαδρόμων της Μέσης Ανατολής συνδέεται άμεσα με τα ελληνικά οικονομικά συμφέροντα.
Επιπλέον, η επιχείρηση ASPIDES διοικείται από την Ελλάδα, με το επιχειρησιακό στρατηγείο να βρίσκεται στη Λάρισα.
Εάν η αποστολή αναβαθμιστεί και αναλάβει ρόλο στα Στενά του Ορμούζ, η Αθήνα θα βρεθεί στο επίκεντρο μιας από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ασφαλείας εκτός ευρωπαϊκού εδάφους.
Αυτό αναβαθμίζει όχι μόνο τον επιχειρησιακό αλλά και τον διπλωματικό ρόλο της χώρας.
Το πραγματικό διακύβευμα
Η συζήτηση για την αποναρκοθέτηση στα Στενά του Ορμούζ δεν αφορά μόνο τις νάρκες.
Αφορά το μέλλον της ίδιας της Ευρώπης.
Αφορά το εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να εξελιχθεί από οικονομικό γίγαντα σε γεωπολιτικό παίκτη.
Αφορά το κατά πόσο οι Ευρωπαίοι είναι διατεθειμένοι να προστατεύσουν μόνοι τους τις ενεργειακές και εμπορικές αρτηρίες από τις οποίες εξαρτώνται οι οικονομίες τους.
Και αφορά τελικά το αν η επόμενη μεγάλη κρίση στη Μέση Ανατολή θα βρει την Ευρώπη θεατή ή πρωταγωνιστή.
Η αποστολή ASPIDES ίσως αποτελέσει την πρώτη πραγματική απάντηση σε αυτό το ερώτημα.
Πηγή: pagenews.gr