Καθώς η ΕΕ ετοιμάζει τον επταετή προϋπολογισμό της (2028–2034), η συγχώνευση της εξωτερικής βοήθειας σε ένα ενιαίο “Global Europe Instrument” δημιουργεί έναν σιωπηλό αλλά κρίσιμο κίνδυνο: η πρόληψη συγκρούσεων και η ειρηνευτική διπλωματία μπορεί να χάσουν χώρο σε μια εποχή παγκόσμιας αστάθειας.
Η ΕΥΡΩΠΗ ΑΛΛΑΖΕΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ – ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ ΠΛΗΘΑΙΝΟΥΝ
Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε μια από τις πιο σημαντικές δημοσιονομικές ανακατατάξεις της σύγχρονης ιστορίας της.
Ο νέος προϋπολογισμός των €1,98 τρισ. δεν είναι απλώς λογιστικό εργαλείο.
Είναι πολιτική δήλωση ισχύος.
Η εξωτερική δράση της ΕΕ προβλέπεται να φτάσει τα €200,3 δισ., τη μεγαλύτερη διάθεση πόρων που έχει γίνει ποτέ προς το εξωτερικό περιβάλλον της Ένωσης.
Αλλά πίσω από την αύξηση κρύβεται μια θεμελιώδης μετατόπιση: η ενοποίηση όλων των εξωτερικών χρηματοδοτήσεων σε ένα ενιαίο ταμείο.
Αυτό που παρουσιάζεται ως “ευελιξία” μπορεί να εξελιχθεί σε ανακατανομή ισχύος εντός της ίδιας της ευρωπαϊκής διπλωματίας.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Το νέο “Global Europe Instrument” θα συγχωνεύσει:
- ανθρωπιστική βοήθεια
- αναπτυξιακή πολιτική
- χρηματοδότηση υποψηφίων προς ένταξη χωρών
- επενδυτικά προγράμματα τύπου Global Gateway
- στήριξη σταθερότητας και πρόληψης συγκρούσεων
Η λογική είναι σαφής: μεγαλύτερη ευελιξία σε έναν κόσμο κρίσεων.
Όμως η πολιτική οικονομία των Βρυξελλών λειτουργεί διαφορετικά από τη θεωρία.
Όταν όλα τα εργαλεία μπαίνουν στο ίδιο ταμείο, δεν έχουν όλα την ίδια πολιτική βαρύτητα.
Και συνήθως, η “άμεση γεωπολιτική απόδοση” υπερισχύει της μακροπρόθεσμης πρόληψης.
Η ΣΙΩΠΗΛΗ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ
Η πρόληψη πολέμων δεν παράγει πολιτικό κεφάλαιο.
Δεν φαίνεται.
Δεν αποδίδει γρήγορα.
Και κυρίως, δεν “πουλάει” πολιτικά στο εσωτερικό των κρατών-μελών.
Αυτός είναι ο λόγος που διπλωμάτες και οργανισμοί όπως το Crisis Group προειδοποιούν ότι η ενσωμάτωση των κονδυλίων μπορεί να οδηγήσει σε σταδιακή αποδυνάμωση της ειρηνευτικής πολιτικής της ΕΕ.
Σε έναν κόσμο όπου:
- ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται
- η Μέση Ανατολή παραμένει εύφλεκτη
- το Σουδάν και το Σαχέλ αποσταθεροποιούνται
η μείωση της πρόληψης δεν είναι ουδέτερη επιλογή.
Είναι στρατηγική μετατόπιση.
Η ΕΕ ΩΣ “GLOBAL ACTOR” Ή ΩΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΤΗΣ ΚΡΙΣΕΩΝ;
Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα παράδοξο:
Από τη μία πλευρά θέλει να είναι παγκόσμιος γεωπολιτικός παίκτης.
Από την άλλη μειώνει σταδιακά τα εργαλεία που της επιτρέπουν να σταθεροποιεί εύθραυστες περιοχές.
Η στροφή προς το Global Gateway και τις υποδομές υψηλής ορατότητας ενισχύει τη γεωοικονομική επιρροή της ΕΕ.
Αλλά δεν υποκαθιστά την αργή, χαμηλής προβολής δουλειά της πρόληψης συγκρούσεων.
ΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟΥΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥΣ
Το μεγαλύτερο πρόβλημα της πρόληψης είναι ότι η επιτυχία της είναι αόρατη.
Κανείς δεν μετρά έναν πόλεμο που δεν έγινε.
Κανείς δεν αποτιμά μια κρίση που δεν ξέσπασε.
Και όμως, σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΔΝΤ, κάθε $1 σε πρόληψη μπορεί να εξοικονομήσει έως και $100 σε κόστος σύγκρουσης.
Αυτό σημαίνει ότι η πρόληψη δεν είναι “soft policy”.
Είναι οικονομική στρατηγική υψηλής απόδοσης.
Η ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ
Η στροφή προς πιο ευέλικτη, περιφερειακή χρηματοδότηση έχει ήδη αλλάξει την κατανομή πόρων.
Ορισμένες εύθραυστες χώρες έχουν δει δραστικές μειώσεις στην υποστήριξη, ενώ άλλες περιοχές ευθυγραμμισμένες με στρατηγικά συμφέροντα της ΕΕ ενισχύονται.
Αυτό δημιουργεί ένα νέο μοντέλο:
Η βοήθεια δεν είναι πλέον μόνο αναπτυξιακή.
Είναι εργαλείο γεωπολιτικής επιλογής.
ΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ
Η υποβάθμιση της πρόληψης συγκρούσεων δεν είναι απλώς ανθρωπιστικό ζήτημα.
Είναι στρατηγικό ρίσκο για την ίδια την ΕΕ:
- αυξημένες μεταναστευτικές πιέσεις
- αστάθεια στη γειτονιά (Μέση Ανατολή, Αφρική)
- ενεργειακή και εμπορική ανασφάλεια
- ενίσχυση ρωσικής και κινεζικής επιρροής σε εύθραυστες περιοχές
Η αστάθεια δεν μένει ποτέ τοπική.
Μεταφέρεται.
ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΠΟΜΕΝΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ
Η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει απλώς ένα τεχνικό ζήτημα προϋπολογισμού.
Αντιμετωπίζει μια θεμελιώδη επιλογή:
Θα συνεχίσει να επενδύει στην πρόληψη συγκρούσεων ως στρατηγικό εργαλείο;
Ή θα μετατραπεί σε καθαρά γεωοικονομικό δρώντα που αντιδρά στις κρίσεις αντί να τις αποτρέπει;
Σε έναν κόσμο όπου οι συγκρούσεις αυξάνονται, η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα καθορίσει όχι μόνο τον ρόλο της ΕΕ, αλλά και το πόσο σταθερή θα είναι η ευρύτερη διεθνής τάξη.
Πηγή: pagenews.gr