Αλ. Εξάρχου: Το LNG, ο Κάθετος Διάδρομος και η νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ευρώπης

Σε περιόδους μεγάλων γεωπολιτικών μεταβολών, οι χώρες που ελέγχουν τις ενεργειακές ροές αποκτούν στρατηγικό βάρος δυσανάλογο του μεγέθους τους. Η Ελλάδα φιλοδοξεί να βρεθεί σε αυτή τη θέση και ο Αλέξανδρος Εξάρχου εκτιμά ότι η συγκυρία ίσως είναι η πλέον ευνοϊκή των τελευταίων δεκαετιών.

Μιλώντας στο επετειακό συνέδριο του Οικονομικού Ταχυδρόμου, ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου AKTOR παρουσίασε μια προσέγγιση που ξεπερνά τα στενά όρια μιας επιχειρηματικής στρατηγικής. Στον πυρήνα της βρίσκεται η εκτίμηση ότι η Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα εποχή ενεργειακού ανταγωνισμού, όπου η πρόσβαση σε ασφαλείς και μακροχρόνιες προμήθειες φυσικού αερίου θα αποτελέσει κρίσιμο παράγοντα οικονομικής ισχύος.

Η τοποθέτησή του αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιχειρούν να διαχειριστούν ταυτόχρονα την απεξάρτηση από τη Ρωσία, τις γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή και την ανάγκη διατήρησης της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.

Από το Recovery Fund στη γεωοικονομία των ιδιωτικών κεφαλαίων

Ο Εξάρχου θεωρεί ότι η λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης δεν σηματοδοτεί το τέλος της αναπτυξιακής δυναμικής της Ελλάδας αλλά τη μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο, όπου πρωταγωνιστικό ρόλο αναλαμβάνει το ιδιωτικό κεφάλαιο.

Η ανάγνωση αυτή δεν αφορά μόνο την ελληνική οικονομία. Σύμφωνα με την προσέγγισή του, η βελτίωση των δημοσιονομικών επιδόσεων, η πρόωρη αποπληρωμή χρέους και η ενίσχυση της αξιοπιστίας της χώρας έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον που προσελκύει διεθνείς επενδυτές με μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

Οι πρόσφατες τραπεζικές και εταιρικές κεφαλαιακές κινήσεις, όπως ανέφερε, αποτελούν ενδείξεις μιας βαθύτερης μεταβολής: η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως χώρα κινδύνου αλλά ως αγορά επενδυτικών ευκαιριών.

Για τον ίδιο, η αλλαγή αυτή συνδέεται άμεσα με τις μεγάλες ενεργειακές και υποδομιακές επενδύσεις που σχεδιάζονται στην περιοχή.

Η νέα ενεργειακή κρίση ίσως δεν ξεκινήσει από τη Ρωσία

Η πλέον ενδιαφέρουσα γεωπολιτική διάσταση της παρέμβασης Εξάρχου αφορά την εκτίμησή του ότι η επόμενη ενεργειακή αναταραχή της Ευρώπης ενδέχεται να μην προέλθει από τη Μόσχα.

Η αστάθεια στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις στις ενεργειακές υποδομές της περιοχής δημιουργούν, σύμφωνα με τον ίδιο, ένα νέο επίπεδο αβεβαιότητας για τις παγκόσμιες αγορές LNG.

Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα στρατηγικό παράδοξο.

Την ώρα που επιχειρεί να απεξαρτηθεί από το ρωσικό αέριο, ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με περιορισμούς προσφοράς από άλλες βασικές πηγές προμήθειας.

Σε αυτό το σενάριο, οι τιμές του LNG θα μπορούσαν να κινηθούν σημαντικά υψηλότερα, δημιουργώντας ένα νέο πληθωριστικό κύμα με επιπτώσεις στη βιομηχανία, στα νοικοκυριά και στις δημόσιες οικονομίες.

Για τον Εξάρχου, η ενεργειακή ασφάλεια μετατρέπεται πλέον σε κορυφαίο ζήτημα οικονομικής πολιτικής.

Ο Κάθετος Διάδρομος ως στρατηγικό asset της Ευρώπης

Εκεί ακριβώς εντάσσεται ο Κάθετος Διάδρομος.

Ο επικεφαλής της AKTOR απορρίπτει την προσέγγιση που τον αντιμετωπίζει ως ένα ακόμη ενεργειακό project της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Αντιθέτως, τον περιγράφει ως τμήμα μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής στρατηγικής διαφοροποίησης προμηθευτών και διαδρομών.

Η Atlantic SEE LNG Trade, στην οποία η AKTOR κατέχει το 60% και η ΔΕΠΑ Εμπορίας το 40%, επιδιώκει να δημιουργήσει έναν νέο άξονα τροφοδοσίας που θα συνδέει την Ελλάδα με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Ουκρανία και δυνητικά με άλλες χώρες της περιοχής.

Οι ποσότητες των 5,5 BCM ετησίως για χρονικό ορίζοντα 20 ετών δεν αντιπροσωπεύουν απλώς έναν εμπορικό στόχο.

Αντιπροσωπεύουν μια προσπάθεια δημιουργίας μιας νέας ενεργειακής πραγματικότητας για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Η μεγάλη μάχη δεν είναι το αέριο αλλά οι συμβάσεις

Στην καρδιά της στρατηγικής Εξάρχου βρίσκεται μια θέση που κερδίζει ολοένα και περισσότερους υποστηρικτές στους ευρωπαϊκούς ενεργειακούς κύκλους.

Η πραγματική μάχη δεν αφορά μόνο την εξεύρεση ποσοτήτων LNG.

Αφορά κυρίως τη διασφάλισή τους μέσω μακροχρόνιων συμφωνιών.

Οι αγορές spot μπορεί να προσφέρουν ευελιξία, αλλά σε περιόδους κρίσης μετατρέπονται σε πεδίο έντονων κερδοσκοπικών πιέσεων.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο Εξάρχου υποστηρίζει ότι η Ευρώπη οφείλει να κινηθεί συντονισμένα και να εξασφαλίσει στρατηγικές ποσότητες φυσικού αερίου μέσω πολυετών συμβολαίων.

Κατά την ανάγνωσή του, η ενεργειακή αυτάρκεια δεν θα προκύψει από την αγορά της τελευταίας στιγμής αλλά από τον μακροχρόνιο σχεδιασμό.

Η επιστροφή του ευρωομολόγου στην ενεργειακή ατζέντα

Ίσως η πιο τολμηρή πρόβλεψη του επικεφαλής της AKTOR αφορά το ενδεχόμενο έκδοσης νέου ευρωπαϊκού χρέους για τη διαχείριση του ενεργειακού κόστους.

Εάν οι τιμές κινηθούν σε επίπεδα που απειλήσουν την οικονομική σταθερότητα της Ένωσης, η έκδοση ενός ειδικού ευρωομολόγου θα μπορούσε να αποτελέσει τον μηχανισμό χρηματοδότησης της κοινής ενεργειακής άμυνας.

Η λογική πίσω από αυτή την προσέγγιση είναι σαφής.

Όπως η πανδημία οδήγησε στη δημιουργία κοινών χρηματοδοτικών εργαλείων, έτσι και μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση θα μπορούσε να απαιτήσει αντίστοιχες ευρωπαϊκές απαντήσεις.

Το στοίχημα της επόμενης δεκαετίας

Η μεγαλύτερη ίσως αξία της παρέμβασης Εξάρχου είναι ότι μετατοπίζει τη συζήτηση από την ενέργεια ως εμπόρευμα στην ενέργεια ως εργαλείο γεωπολιτικής ισχύος.

Στο αφήγημά του, η Ελλάδα δεν λειτουργεί απλώς ως χώρα διέλευσης.

Λειτουργεί ως κρίσιμος κόμβος μιας νέας ενεργειακής αρχιτεκτονικής που συνδέει τη Μεσόγειο, τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη.

Εάν αυτό το σχέδιο υλοποιηθεί, ο Κάθετος Διάδρομος δεν θα αποτελεί απλώς μια επένδυση με επιχειρηματική απόδοση.

Θα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες γεωοικονομικές υποδομές της περιοχής, ενισχύοντας τον ρόλο της Ελλάδας ως πυλώνα ενεργειακής ασφάλειας σε μια Ευρώπη που αναζητά επειγόντως νέες ισορροπίες.