Το Halkbank έκλεισε, τώρα ο Ερντογάν θέλει τους S-400: Η τελευταία μεγάλη μάχη με την Ουάσιγκτον

Η απόφαση Τραμπ να τερματίσει την υπόθεση της Halkbank αφαιρεί ένα από τα μεγαλύτερα αγκάθια στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις. Απομένει όμως το ζήτημα που καθορίζει το μέλλον της στρατηγικής σχέσης ΗΠΑ–Τουρκίας: οι ρωσικοί S-400.

Το τέλος μιας διπλωματικής πληγής

Για χρόνια, η υπόθεση της τουρκικής κρατικής τράπεζας Halkbank αποτελούσε μία από τις πιο τοξικές εστίες έντασης ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Άγκυρα.

Η αμερικανική δικαιοσύνη κατηγορούσε την τράπεζα ότι συμμετείχε σε πολυδισεκατομμυριούχο δίκτυο παραβίασης κυρώσεων κατά του Ιράν, μεταφέροντας κεφάλαια και διευκολύνοντας οικονομικές συναλλαγές που απαγορεύονταν από το αμερικανικό καθεστώς κυρώσεων.

Η απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ να προχωρήσει στον τερματισμό της υπόθεσης, επικαλούμενη ευρύτερα ζητήματα εθνικής ασφάλειας και στρατηγικής συνεργασίας με την Τουρκία, αφαιρεί ένα βάρος που δηλητηρίαζε τις σχέσεις των δύο χωρών επί σχεδόν μία δεκαετία.

Για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν πρόκειται για μια σημαντική διπλωματική νίκη.

Για τον Ντόναλντ Τραμπ, είναι μια επένδυση στη γεωπολιτική αξία της Τουρκίας σε μια περίοδο όπου η Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά σε αναβρασμό.

Το πραγματικό πρόβλημα δεν λέγεται Halkbank

Παρά τη σημασία της υπόθεσης, η Halkbank δεν ήταν ποτέ η βαθύτερη αιτία της κρίσης στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις.

Το πραγματικό ρήγμα έχει όνομα:

S-400.

Η αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος από την Τουρκία το 2019 θεωρήθηκε από την Ουάσιγκτον στρατηγική πρόκληση πρωτοφανούς μεγέθους για κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ.

Η αμερικανική αντίδραση ήταν σκληρή:

• Αποπομπή της Τουρκίας από το πρόγραμμα των μαχητικών F-35.
• Κυρώσεις βάσει του νόμου CAATSA.
• Πάγωμα σημαντικών αμυντικών συνεργασιών.
• Βαθιά κρίση εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο συμμάχων.

Επτά χρόνια μετά, τίποτα από αυτά δεν έχει λυθεί οριστικά.

Η μεγάλη επιδίωξη του Ερντογάν

Η Άγκυρα θεωρεί ότι η νέα περίοδος Τραμπ προσφέρει ίσως τη μεγαλύτερη ευκαιρία επανεκκίνησης των σχέσεων.

Ο Ερντογάν έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι επιθυμεί:

• άρση των κυρώσεων CAATSA,
• επανένταξη στο πρόγραμμα F-35 ή ισοδύναμη αμυντική συμφωνία,
• πλήρη αποκατάσταση της στρατηγικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ.

Για την τουρκική ηγεσία, η επίλυση της υπόθεσης Halkbank θεωρείται μόνο η αρχή.

Ο πραγματικός στόχος βρίσκεται στην άμυνα.

Το αδιέξοδο των S-400

Το πρόβλημα είναι ότι η Ουάσιγκτον συνεχίζει να αντιμετωπίζει τους S-400 ως κόκκινη γραμμή.

Οι αμερικανικές υπηρεσίες ασφαλείας υποστηρίζουν ότι η ταυτόχρονη λειτουργία ρωσικών συστημάτων αεράμυνας και δυτικών μαχητικών αεροσκαφών δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους διαρροής κρίσιμων τεχνολογικών δεδομένων.

Με απλά λόγια:

Οι ΗΠΑ δεν θεωρούν συμβατή τη συνύπαρξη των F-35 με τους S-400.

Και όσο οι πύραυλοι παραμένουν σε τουρκικό έδαφος, η πλήρης εξομάλυνση των σχέσεων παραμένει εξαιρετικά δύσκολη.

Η γεωπολιτική αξία της Τουρκίας αυξάνεται

Παρ’ όλα αυτά, το περιφερειακό περιβάλλον αλλάζει.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, η αντιπαράθεση με το Ιράν, ο πόλεμος στην Ουκρανία και η αυξανόμενη ρωσοκινεζική επιρροή έχουν επαναφέρει την Τουρκία στο επίκεντρο της δυτικής στρατηγικής.

Η Άγκυρα ελέγχει:

• τα Στενά του Βοσπόρου,
• την πρόσβαση στη Μαύρη Θάλασσα,
• κρίσιμες ενεργειακές διαδρομές,
• τη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.

Σε μια περίοδο παγκόσμιας αστάθειας, η γεωγραφία της Τουρκίας μετατρέπεται ξανά σε στρατηγικό πλεονέκτημα.

Και αυτό δίνει στον Ερντογάν μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ απέναντι στην Ουάσιγκτον.

Ο Τραμπ και ο Ερντογάν επενδύουν στην προσωπική σχέση

Ένας ακόμη παράγοντας που διαφοροποιεί τη σημερινή συγκυρία είναι η προσωπική χημεία μεταξύ των δύο ηγετών.

Κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, οι σχέσεις Ουάσιγκτον–Άγκυρας συχνά επηρεάζονταν περισσότερο από τις προσωπικές επαφές των δύο προέδρων παρά από τους παραδοσιακούς μηχανισμούς εξωτερικής πολιτικής.

Αυτό φαίνεται να επαναλαμβάνεται.

Η υπόθεση Halkbank θεωρείται από πολλούς αναλυτές ως ένδειξη ότι ο Λευκός Οίκος είναι διατεθειμένος να προχωρήσει σε πολιτικές διευθετήσεις που πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν αδιανόητες.

Η Αθήνα παρακολουθεί με προσοχή

Οι εξελίξεις δεν αφορούν μόνο την Τουρκία και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αφορούν άμεσα και την Ελλάδα.

Η πιθανή άρση των κυρώσεων και η επαναφορά της Τουρκίας σε προγράμματα προηγμένων αμερικανικών εξοπλισμών θα αλλάξει σημαντικά τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Αθήνα έχει επενδύσει στρατηγικά στην αμυντική συνεργασία με τις ΗΠΑ, στην απόκτηση F-35 και στη δημιουργία ενός πλέγματος περιφερειακών συμμαχιών.

Οποιαδήποτε αναβάθμιση των τουρκοαμερικανικών σχέσεων θα αξιολογηθεί προσεκτικά από το ελληνικό στρατηγικό σύστημα.

Η τελευταία δοκιμασία

Η υπόθεση Halkbank έκλεισε ένα δύσκολο κεφάλαιο.

Δεν έκλεισε όμως το σημαντικότερο.

Το μέλλον των αμερικανοτουρκικών σχέσεων θα κριθεί από το εάν η Άγκυρα είναι διατεθειμένη να κάνει κάποια κίνηση στο ζήτημα των S-400 και από το κατά πόσο η κυβέρνηση Τραμπ είναι έτοιμη να αναζητήσει μια δημιουργική φόρμουλα συμβιβασμού.

Αν βρεθεί λύση, οι δύο χώρες μπορεί να εισέλθουν στην πιο θετική περίοδο των σχέσεών τους μετά το 2016.

Αν όχι, η Halkbank θα αποδειχθεί απλώς μια παρένθεση.

Και οι S-400 θα παραμείνουν το τελευταίο μεγάλο εμπόδιο που χωρίζει δύο συμμάχους οι οποίοι εξακολουθούν να χρειάζονται ο ένας τον άλλον περισσότερο από όσο παραδέχονται δημόσια.

Πηγή: pagenews.gr