Ζώνες-πιλότοι στον Νότιο Λίβανο: Το σχέδιο Τραμπ για αποκλιμάκωση και η πίεση στον Νετανιάχου

Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να περάσει από τη διαχείριση της κρίσης στη σταδιακή αποστρατιωτικοποίηση της μεθορίου Ισραήλ–Λιβάνου. Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρίσκονται οι λεγόμενες «ζώνες-πιλότοι», περιοχές από τις οποίες θα αποχωρήσει σταδιακά ο ισραηλινός στρατός και θα αναλάβει έλεγχο ο λιβανικός στρατός, με την προϋπόθεση ότι η Χεζμπολάχ θα απομακρυνθεί.

Η νέα αμερικανική πρωτοβουλία για τον Νότιο Λίβανο φέρνει στο προσκήνιο ένα σχέδιο που μπορεί να λειτουργήσει είτε ως πρώτο βήμα σταθεροποίησης είτε ως νέο πεδίο σύγκρουσης μεταξύ Ισραήλ, Λιβάνου και Χεζμπολάχ.

Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδονται από διεθνή μέσα, οι Ηνωμένες Πολιτείες πιέζουν για τη δημιουργία «ζωνών-πιλότων» στον Νότιο Λίβανο, στις οποίες θα απαγορεύεται η παρουσία μαχητών της Χεζμπολάχ και θα αναπτύσσεται ο λιβανικός στρατός. Το σχέδιο συζητείται στο πλαίσιο των αμερικανικά διαμεσολαβούμενων συνομιλιών Ισραήλ–Λιβάνου, με στόχο τη σταδιακή αποφόρτιση της μεθορίου.

Τι είναι οι «ζώνες-πιλότοι»

Οι «ζώνες-πιλότοι» δεν αποτελούν πλήρη συμφωνία ειρήνης. Είναι ένα δοκιμαστικό μοντέλο ασφαλείας.

Η λογική είναι απλή: το Ισραήλ θα αποσυρθεί από συγκεκριμένες περιοχές του Νότιου Λιβάνου και ο λιβανικός στρατός θα αναλάβει τον έλεγχο, ώστε να διαπιστωθεί αν μπορεί να αποτραπεί η επιστροφή της Χεζμπολάχ.

Το σχέδιο προβλέπει:

• Αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων από επιλεγμένες περιοχές

• Ανάπτυξη του λιβανικού στρατού

• Απαγόρευση παρουσίας της Χεζμπολάχ στις συγκεκριμένες ζώνες

• Αμερικανική επιτήρηση της διαδικασίας

• Σταδιακή επέκταση του μοντέλου, εφόσον λειτουργήσει

Η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει τις ζώνες αυτές ως «τεστ αξιοπιστίας» για το αν η Βηρυτός μπορεί να ασκήσει πραγματικό έλεγχο στα νότια σύνορά της.

Η πίεση Τραμπ στον Νετανιάχου

Το σχέδιο έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις Ουάσιγκτον–Τελ Αβίβ περνούν νέα φάση πίεσης.

Ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να πιέζει τον Μπενιαμίν Νετανιάχου να περιορίσει τις επιχειρήσεις στον Λίβανο, καθώς η ένταση στα βόρεια σύνορα του Ισραήλ απειλεί να τινάξει στον αέρα το ευρύτερο αμερικανικό πακέτο αποκλιμάκωσης με το Ιράν. Δημοσιεύματα αναφέρουν ότι ισραηλινές επιχειρήσεις στον Νότιο Λίβανο προκάλεσαν ενόχληση στην Ουάσιγκτον, καθώς συνέπεσαν με ευαίσθητες διαπραγματεύσεις για την περιφερειακή σταθερότητα.

Το μήνυμα της αμερικανικής πλευράς είναι σαφές: η σύγκρουση Ισραήλ–Χεζμπολάχ δεν μπορεί να παραμείνει ανεξέλεγκτη την ώρα που η Ουάσιγκτον επιχειρεί ευρύτερη διευθέτηση στη Μέση Ανατολή.

Το δίλημμα του Ισραήλ

Για το Ισραήλ, το πρόβλημα είναι βαθύ.

Από τη μία πλευρά, η κυβέρνηση Νετανιάχου θέλει να διατηρήσει στρατιωτική πίεση στη Χεζμπολάχ και να αποτρέψει την επιστροφή της στα σύνορα.

Από την άλλη, η αμερικανική πίεση για αποκλιμάκωση δημιουργεί περιορισμούς στις ισραηλινές κινήσεις.

Ο Νετανιάχου έχει διαμηνύσει ότι το Ισραήλ δεν προτίθεται να εγκαταλείψει εύκολα περιοχές που θεωρεί κρίσιμες για την ασφάλειά του, παρά τις αμερικανικές πιέσεις και τα σχέδια για σταδιακή επιστροφή του ελέγχου στον λιβανικό στρατό.

Η Χεζμπολάχ στο επίκεντρο

Το βασικό ερώτημα είναι αν η Χεζμπολάχ θα αποδεχθεί στην πράξη την απομάκρυνσή της από τις ζώνες αυτές.

Η συμφωνία προβλέπει πλήρη παύση επιθέσεων από τη Χεζμπολάχ και αποχώρηση των μαχητών της από την περιοχή νότια του ποταμού Λιτάνι. Ωστόσο, το κατά πόσο ο λιβανικός στρατός μπορεί να επιβάλει αυτόν τον όρο παραμένει ανοιχτό ζήτημα.

Η Χεζμπολάχ εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρή στρατιωτική, πολιτική και κοινωνική παρουσία στον Νότιο Λίβανο. Γι’ αυτό οι «ζώνες-πιλότοι» θεωρούνται όχι μόνο στρατιωτικό αλλά και πολιτικό τεστ για την ίδια τη λιβανική κρατική κυριαρχία.

Ο ρόλος του Λιβάνου

Η κυβέρνηση της Βηρυτού βρίσκεται μπροστά σε δύσκολη εξίσωση.

Αν αποδεχθεί το σχέδιο, αναλαμβάνει την ευθύνη να αποδείξει ότι μπορεί να ελέγξει περιοχές όπου επί δεκαετίες η Χεζμπολάχ είχε καθοριστική επιρροή.

Αν αποτύχει, το Ισραήλ θα αποκτήσει πρόσθετο επιχείρημα για συνέχιση της στρατιωτικής παρουσίας ή για νέες επιχειρήσεις.

Ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν έχει ζητήσει τον τερματισμό της ισραηλινής κατοχής στον νότο και την ενίσχυση μηχανισμών παρακολούθησης της εκεχειρίας, ενώ οι ΗΠΑ προωθούν τη συγκρότηση σώματος παρακολούθησης της συμφωνίας.

Γιατί η Ουάσιγκτον βιάζεται

Η αμερικανική βιασύνη δεν σχετίζεται μόνο με τον Λίβανο.

Συνδέεται με το συνολικό πακέτο διπλωματίας που επιχειρεί ο Τραμπ στη Μέση Ανατολή:

• Συνομιλίες με το Ιράν

• Αποκλιμάκωση στα Στενά του Ορμούζ

• Έλεγχος της σύγκρουσης Ισραήλ–Χεζμπολάχ

• Περιορισμός κινδύνου περιφερειακού πολέμου

• Σταθεροποίηση ενεργειακών αγορών

Η Ουάσιγκτον γνωρίζει ότι μια νέα ανάφλεξη στον Λίβανο μπορεί να συμπαρασύρει το Ιράν, να επηρεάσει τις συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα και να προκαλέσει νέα ενεργειακή αναταραχή.