Πλανήτης γύρω από «νεκρό» άστρο δείχνει τι μπορεί να συμβεί στο ηλιακό μας σύστημα

Ο εξωπλανήτης WD 1856 b περιστρέφεται γύρω από έναν λευκό νάνο και προσφέρει στους αστρονόμους μια σπάνια εικόνα για το μέλλον πλανητικών συστημάτων μετά τον θάνατο του άστρου τους.

Μια εντυπωσιακή αστρονομική παρατήρηση αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες βλέπουν τη μοίρα των πλανητών μετά τον θάνατο του άστρου τους. Ο εξωπλανήτης WD 1856 b, ένας γιγάντιος κόσμος σχεδόν στο μέγεθος του Δία, εντοπίστηκε να περιστρέφεται γύρω από έναν λευκό νάνο, δηλαδή το συμπαγές υπόλειμμα ενός άστρου που έχει ολοκληρώσει τον κύκλο της ζωής του.

Το πιο παράξενο στοιχείο δεν είναι απλώς ότι ο πλανήτης υπάρχει. Είναι ότι βρίσκεται εξαιρετικά κοντά στο «νεκρό» άστρο του, σε μια τροχιά που μέχρι πρόσφατα έμοιαζε σχεδόν αδύνατη. Οι νέες παρατηρήσεις δείχνουν ότι ορισμένοι μεγάλοι πλανήτες μπορούν να επιβιώσουν από τη βίαιη μεταμόρφωση του άστρου τους και να συνεχίσουν να υπάρχουν για τεράστια χρονικά διαστήματα.

Ο παράξενος κόσμος WD 1856 b

Ο WD 1856 b βρίσκεται περίπου 80 έτη φωτός μακριά από τη Γη και περιστρέφεται γύρω από έναν λευκό νάνο. Το άστρο αυτό έχει περίπου το μέγεθος της Γης, όμως ο πλανήτης είναι περίπου επτά φορές μεγαλύτερος από αυτό.

Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι ο πλανήτης ολοκληρώνει μία περιφορά γύρω από το άστρο του κάθε 34 ώρες. Βρίσκεται σε απόσταση μικρότερη από 3 εκατομμύρια χιλιόμετρα, δηλαδή περίπου 50 φορές πιο κοντά από την απόσταση της Γης από τον Ήλιο.

Η ύπαρξη ενός γιγάντιου πλανήτη τόσο κοντά σε έναν λευκό νάνο μοιάζει με κοσμικό αίνιγμα: κανονικά δεν θα έπρεπε να έχει επιβιώσει εκεί.

Το μεγάλο ερώτημα των αστρονόμων

Όταν ένα άστρο σαν τον Ήλιο εξαντλεί τα καύσιμά του, διογκώνεται σε ερυθρό γίγαντα. Σε αυτή τη φάση μπορεί να γίνει πάνω από 100 φορές μεγαλύτερο από το αρχικό του μέγεθος, καταπίνοντας ή καταστρέφοντας τους κοντινούς πλανήτες.

Μετά από αυτή τη βίαιη φάση, το άστρο καταρρέει και απομένει ένας λευκός νάνος: ένα μικρό, πυκνό και αμυδρό αστρικό υπόλειμμα.

Το πρόβλημα με τον WD 1856 b είναι ότι η σημερινή του τροχιά είναι πολύ κοντά στον λευκό νάνο. Αν βρισκόταν εκεί όταν το άστρο διογκώθηκε σε ερυθρό γίγαντα, θα έπρεπε να είχε καταστραφεί. Άρα ο πλανήτης πιθανότατα δεν ήταν πάντα σε αυτή τη θέση.

Πώς μπορεί να επιβίωσε

Το πιθανότερο σενάριο είναι ότι ο πλανήτης αρχικά βρισκόταν πολύ πιο μακριά από το άστρο του. Μετά τον θάνατο του άστρου, βαρυτικές αλληλεπιδράσεις με άλλους πλανήτες ή σώματα του συστήματος μπορεί να άλλαξαν την τροχιά του και να τον έφεραν σταδιακά κοντά στον λευκό νάνο.

Αυτό σημαίνει ότι ο WD 1856 b δεν επέζησε επειδή άντεξε μέσα στη φωτιά του ερυθρού γίγαντα. Πιθανότερα επέζησε επειδή βρισκόταν αρκετά μακριά και αργότερα μετακινήθηκε προς τα μέσα.

Η ανακάλυψη δείχνει ότι τα πλανητικά συστήματα δεν «παγώνουν» μετά τον θάνατο ενός άστρου. Μπορούν να παραμείνουν δυναμικά, με τροχιές που αλλάζουν και πλανήτες που μετακινούνται ακόμη και μετά το τέλος της κανονικής ζωής του άστρου.

Ο ρόλος του James Webb

Οι νέες παρατηρήσεις έγιναν με το Διαστημικό Τηλεσκόπιο James Webb, το οποίο έδωσε στους επιστήμονες τη δυνατότητα να μελετήσουν καλύτερα την ατμόσφαιρα, τη μάζα και τη θερμοκρασία του πλανήτη.

Η παρατήρηση δεν ήταν εύκολη. Οι λευκοί νάνοι είναι πολύ πιο αμυδροί από τα συνηθισμένα άστρα που μελετώνται σε έρευνες εξωπλανητών. Επιπλέον, η διάβαση του WD 1856 b μπροστά από το άστρο του διαρκεί μόλις οκτώ λεπτά.

Αυτό σημαίνει ότι οι αστρονόμοι έπρεπε να καταγράψουν εξαιρετικά γρήγορα και με μεγάλη ακρίβεια τη μικρή μείωση φωτεινότητας που προκαλεί ο πλανήτης όταν περνά μπροστά από τον λευκό νάνο.

Τι έδειξαν τα νέα δεδομένα

Τα δεδομένα δείχνουν ότι ο WD 1856 b έχει μάζα από τέσσερις έως έντεκα φορές μεγαλύτερη από εκείνη του Δία. Η θερμοκρασία του εκτιμάται περίπου στους 127 βαθμούς Κελσίου, υψηλότερη από ό,τι θα περίμεναν οι επιστήμονες αν θερμαινόταν μόνο από το αμυδρό νεκρό άστρο του.

Αυτό το στοιχείο βοήθησε τους ερευνητές να ξαναχτίσουν την πιθανή ιστορία του πλανήτη. Η θερμοκρασία, η τροχιά και η μάζα του δείχνουν ότι ο WD 1856 b έχει περάσει από μια πολύπλοκη και βίαιη τροχιακή εξέλιξη.

Δεν πρόκειται, λοιπόν, απλώς για έναν παράξενο πλανήτη. Πρόκειται για ένα σύστημα που λειτουργεί σαν φυσικό εργαστήριο για το πώς επιβιώνουν και μετακινούνται οι πλανήτες μετά τον θάνατο των άστρων τους.

Τι σημαίνει για το δικό μας ηλιακό σύστημα

Η ανακάλυψη έχει άμεσο ενδιαφέρον και για το μέλλον του δικού μας ηλιακού συστήματος. Ο Ήλιος, σε περίπου 5 δισεκατομμύρια χρόνια, θα εξαντλήσει τα καύσιμά του και θα μετατραπεί σε ερυθρό γίγαντα.

Σε εκείνη τη φάση, ο Ερμής και η Αφροδίτη αναμένεται να καταστραφούν. Η Γη βρίσκεται στο όριο της επικίνδυνης ζώνης, επομένως η τελική της μοίρα παραμένει αβέβαιη.

Οι γιγάντιοι πλανήτες, όπως ο Δίας και ο Κρόνος, έχουν πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες να επιβιώσουν. Η μελέτη του WD 1856 b δείχνει ότι μεγάλοι πλανήτες μπορούν να συνεχίσουν να υπάρχουν ακόμη και όταν το άστρο τους έχει μετατραπεί σε λευκό νάνο.

Οι πλανήτες μετά τον θάνατο του Ήλιου

Όταν ο Ήλιος ολοκληρώσει τη φάση του ερυθρού γίγαντα, θα απομείνει και εκείνος ως λευκός νάνος. Οι πλανήτες που θα έχουν επιβιώσει πιθανότατα θα συνεχίσουν να περιστρέφονται γύρω από το νεκρό άστρο.

Οι τροχιές τους, όμως, θα αλλάξουν. Καθώς ο Ήλιος θα χάσει μεγάλο μέρος της μάζας του, οι πλανήτες που θα απομείνουν αναμένεται να απομακρυνθούν σταδιακά, φτάνοντας περίπου στο διπλάσιο της σημερινής τους απόστασης.

Αυτό σημαίνει ότι το ηλιακό μας σύστημα δεν θα τελειώσει απότομα. Θα αλλάξει μορφή. Θα γίνει πιο σκοτεινό, πιο ψυχρό και πολύ διαφορετικό, αλλά ίσως συνεχίσει να υπάρχει για αδιανόητα μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Ένα μήνυμα από το μακρινό μέλλον

Το σύστημα WD 1856 λειτουργεί σαν προεπισκόπηση ενός πιθανού μέλλοντος. Δείχνει ότι ο θάνατος ενός άστρου δεν σημαίνει απαραίτητα το τέλος όλων των πλανητών του.

Μπορεί να σημαίνει την αρχή μιας νέας, παράξενης και μακρόχρονης φάσης. Πλανήτες μπορούν να επιβιώσουν, να αλλάξουν τροχιές, να θερμανθούν με απρόβλεπτους τρόπους και να συνεχίσουν να κινούνται γύρω από τα υπολείμματα του άστρου τους.

Η ανακάλυψη του WD 1856 b δεν απαντά σε όλα τα ερωτήματα. Ανοίγει, όμως, ένα νέο παράθυρο στην κατανόηση της ζωής και του θανάτου των πλανητικών συστημάτων. Και μας θυμίζει ότι ακόμη και μετά το τέλος ενός άστρου, το Σύμπαν μπορεί να συνεχίζει να γράφει ιστορίες.

Πηγή: Pagenews.gr