Παρακάμπτει ο Τραμπ το Κογκρέσο;

Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα ξεκινά με επίκεντρο τις αμυντικές δαπάνες, όμως το πραγματικό γεωπολιτικό βάρος πέφτει στη συνάντηση Ντόναλντ Τραμπ – Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και στις πληροφορίες ότι ο Αμερικανός πρόεδρος αναζητά τρόπο να επαναφέρει την Τουρκία στο πρόγραμμα των F-35.

Η 36η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ άρχισε σήμερα στην Άγκυρα, με την Τουρκία να φιλοξενεί για πρώτη φορά μετά από δύο δεκαετίες τους ηγέτες της Ατλαντικής Συμμαχίας σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για την ευρωπαϊκή και παγκόσμια ασφάλεια.

Στην επίσημη έναρξη των εργασιών, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν έδωσε το στίγμα των τουρκικών επιδιώξεων, υπογραμμίζοντας ότι η συλλογική άμυνα παραμένει ο ακρογωνιαίος λίθος του ΝΑΤΟ, αλλά πλέον η πραγματική ισχύς θα κρίνεται από τη βιομηχανική παραγωγή, την επιχειρησιακή ετοιμότητα και την αμυντική τεχνολογία.

«Ο στόχος της Τουρκίας είναι μια πιο συνεκτική, πιο ικανή και πιο ανθεκτική Συμμαχία», δήλωσε χαρακτηριστικά, σε μια τοποθέτηση που ευθυγραμμίζεται με τη νέα στρατηγική κατεύθυνση που προωθεί πλέον το ΝΑΤΟ γύρω από την αμυντική βιομηχανία.

Στο επίκεντρο το 5% του ΑΕΠ

Επισήμως, η Σύνοδος καλείται να εξετάσει την εφαρμογή της συμφωνίας που επιτεύχθηκε στη Χάγη για τη σταδιακή αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035.

Η συζήτηση αφορά τόσο τις καθαρά στρατιωτικές δαπάνες όσο και τις επενδύσεις σε υποδομές, κυβερνοασφάλεια, αμυντική βιομηχανία και κρίσιμες τεχνολογίες, καθώς η Συμμαχία επιχειρεί να ενισχύσει συνολικά την αποτρεπτική της ικανότητα απέναντι στη Ρωσία και στις νέες γεωπολιτικές προκλήσεις.

Όλα τα βλέμματα στον Τραμπ

Παρότι η επίσημη ατζέντα είναι ιδιαίτερα διευρυμένη, το ενδιαφέρον όλων συγκεντρώνεται στην άφιξη του Ντόναλντ Τραμπ στην Άγκυρα.

Ο Αμερικανός πρόεδρος συνοδεύεται από υψηλόβαθμη κυβερνητική αντιπροσωπεία, στην οποία συμμετέχουν ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, γεγονός που αποδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στις συνομιλίες με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Στην κορυφή της διμερούς ατζέντας βρίσκεται η αμυντική συνεργασία Ηνωμένων Πολιτειών και Τουρκίας, με επίκεντρο το ζήτημα της επανένταξης της Άγκυρας στο πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35.

Το δημοσίευμα των New York Times

Νέα διάσταση στις συζητήσεις έδωσε δημοσίευμα των New York Times, σύμφωνα με το οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται διατεθειμένος να ανοίξει εκ νέου τον δρόμο για τη συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.

Το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος εξετάζει τρόπους ώστε να ξεπεράσει τα νομικά εμπόδια που έχουν δημιουργηθεί μετά την επιβολή των κυρώσεων CAATSA εξαιτίας της αγοράς των ρωσικών πυραύλων S-400.

Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια πηγή, εντός της αμερικανικής κυβέρνησης υπάρχουν σοβαρές επιφυλάξεις για το κατά πόσο μπορεί να παρακαμφθεί το Κογκρέσο και το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.

Οι πληροφορίες κάνουν λόγο ακόμη και για πιθανή αξιοποίηση ανταλλαγής επιστολών ή άλλων διοικητικών διαδικασιών που θα μπορούσαν να επιτρέψουν πολιτικούς ελιγμούς, χωρίς όμως να είναι σαφές εάν μια τέτοια επιλογή θα άντεχε σε θεσμικό ή νομικό επίπεδο.

Η θέση της Άγκυρας

Ο Χακάν Φιντάν εμφανίστηκε αισιόδοξος για την πορεία των συνομιλιών.

«Για τον κ. Τραμπ είναι απλώς θέμα εμπιστοσύνης και φιλίας», δήλωσε, προσθέτοντας ότι η Τουρκία επιθυμεί να αξιοποιήσει αυτή τη σχέση «προς όφελος ολόκληρης της οικογένειας του ΝΑΤΟ».

Η τοποθέτηση αυτή ενισχύει την εικόνα ότι η Άγκυρα θεωρεί πως η προσωπική σχέση μεταξύ των δύο ηγετών μπορεί να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα στις αποφάσεις της Ουάσιγκτον.

Οι θεσμικοί περιορισμοί

Παρά τις πολιτικές προθέσεις που αποδίδονται στον Ντόναλντ Τραμπ, η επανένταξη της Τουρκίας δεν αποτελεί απλή εκτελεστική απόφαση.

Η εφαρμογή των κυρώσεων CAATSA και ο αποκλεισμός της Άγκυρας από το πρόγραμμα των F-35 βασίζονται σε νομοθετικές προβλέψεις που περιορίζουν σημαντικά τα περιθώρια μονομερούς παρέμβασης του Λευκού Οίκου.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και εάν υπάρξει πολιτική βούληση, η διαδικασία παραμένει σύνθετη και ενδέχεται να απαιτήσει συνεργασία ή ανοχή του αμερικανικού Κογκρέσου.

Οι επιπτώσεις για την περιοχή

Η πιθανότητα επαναπροσέγγισης Ουάσιγκτον–Άγκυρας παρακολουθείται με ιδιαίτερη προσοχή από όλες τις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου.

Για την Ελλάδα, το ζήτημα των F-35 δεν αποτελεί μόνο εξοπλιστικό θέμα, αλλά μέρος της συνολικής ισορροπίας αποτροπής στην περιοχή.

Την ίδια στιγμή, η Αθήνα επισημαίνει ότι η ελληνική συμμετοχή στο πρόγραμμα των F-35, η αναβάθμιση των F-16 Viper και η συνολική ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων αποτελούν στρατηγικές επιλογές που έχουν ήδη δρομολογηθεί ανεξάρτητα από τις εξελίξεις στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις.

Η Σύνοδος της Άγκυρας εξελίσσεται σε κάτι περισσότερο από μια συζήτηση για τις αμυντικές δαπάνες του ΝΑΤΟ. Η πραγματική γεωπολιτική δοκιμασία αφορά το κατά πόσο η κυβέρνηση Τραμπ θα επιχειρήσει να αναδιαμορφώσει τις σχέσεις με την Τουρκία, ακόμη και απέναντι στους περιορισμούς του αμερικανικού θεσμικού πλαισίου. Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν ο Λευκός Οίκος επιθυμεί την επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35, αλλά εάν διαθέτει τα πολιτικά και νομικά εργαλεία για να το πετύχει. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν τις επόμενες ημέρες ενδέχεται να επηρεάσουν όχι μόνο τη συνοχή της Συμμαχίας, αλλά και τις ισορροπίες ασφαλείας σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο.

Πηγή: pagenews.gr