Νετανιάχου και Τραμπ ξανά στο ίδιο τραπέζι
Η επικείμενη συνάντηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου με τον Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο αποκτά πολύ μεγαλύτερη σημασία από μια ακόμη διμερή επαφή μεταξύ δύο παραδοσιακών συμμάχων.
Πίσω από την επίσημη ατζέντα κρύβεται μια ευρύτερη γεωπολιτική σύγκρουση για το μέλλον της Μέσης Ανατολής, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, την ασφάλεια των θαλάσσιων εμπορικών οδών και τον νέο ρόλο που επιδιώκουν να διαδραματίσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στην περιοχή.
Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν είναι.
Η εύθραυστη εκεχειρία που είχε διαμορφωθεί μετά τις αμερικανοϊσραηλινές επιχειρήσεις κατά του Ιράν έχει ουσιαστικά καταρρεύσει, ενώ οι εντάσεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ επαναφέρουν στο προσκήνιο τον μεγαλύτερο ενεργειακό και γεωπολιτικό κόμβο του πλανήτη.
Το μήνυμα του Ισραήλ προς τον Τραμπ
Σύμφωνα με διπλωματικές πληροφορίες, ο Νετανιάχου αναμένεται να ζητήσει από τον Αμερικανό πρόεδρο να μην επιδιώξει μια συμφωνία με την Τεχεράνη που θα περιορίζεται μόνο στην αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Η θέση του Ισραήλ παραμένει σταθερή.
Για το Τελ Αβίβ, η αποτροπή της ανάπτυξης πυρηνικών δυνατοτήτων από το Ιράν εξακολουθεί να αποτελεί υπαρξιακή προτεραιότητα.
Με άλλα λόγια, η ισραηλινή κυβέρνηση φοβάται ότι μια περιορισμένη συμφωνία αποκλιμάκωσης θα μπορούσε να διασφαλίσει τη ροή του πετρελαίου, χωρίς όμως να αντιμετωπίζει τον πυρήνα του προβλήματος, δηλαδή τις πυρηνικές φιλοδοξίες της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Ο Τραμπ αναζητά ισορροπίες
Η Ουάσιγκτον βρίσκεται σήμερα μπροστά σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο δίλημμα.
Από τη μία πλευρά, η κυβέρνηση Τραμπ επιθυμεί να αποτρέψει μια νέα ενεργειακή κρίση που θα προκαλούσε νέα άνοδο στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου και θα επιβάρυνε την αμερικανική οικονομία.
Από την άλλη, δεν μπορεί να αγνοήσει τις ανησυχίες του Ισραήλ, το οποίο παραμένει ο σημαντικότερος στρατηγικός σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή.
Η συνάντηση με τον Νετανιάχου αναμένεται να αποτελέσει κρίσιμο τεστ για το κατά πόσο οι δύο πλευρές εξακολουθούν να συμμερίζονται την ίδια στρατηγική απέναντι στο Ιράν ή αν αρχίζουν να εμφανίζονται διαφοροποιήσεις στις προτεραιότητές τους.
Ο Λίβανος επιστρέφει στο διπλωματικό προσκήνιο
Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται όμως μόνο στο Ιράν.
Μία ημέρα μετά τη συνάντηση με τον Νετανιάχου, ο Ντόναλντ Τραμπ θα υποδεχθεί στον Λευκό Οίκο τον πρόεδρο του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν.
Πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη Λιβανέζου προέδρου στην Ουάσιγκτον εδώ και περισσότερα από δεκαπέντε χρόνια, γεγονός που υποδηλώνει την προσπάθεια της αμερικανικής διπλωματίας να επαναφέρει τον Λίβανο σε μια πιο σταθερή τροχιά μετά τις πρόσφατες συγκρούσεις.
Οι δύο χώρες συμμετέχουν ήδη σε συνομιλίες με τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ, οι οποίες επικεντρώνονται στη σταδιακή αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων από τον νότιο Λίβανο και στην ανάπτυξη του λιβανικού στρατού στις περιοχές όπου μέχρι σήμερα κυριαρχεί η Χεζμπολάχ.
Η Χεζμπολάχ παραμένει ο άγνωστος παράγοντας
Παρά τις διπλωματικές πρωτοβουλίες, η πραγματική πρόκληση παραμένει η Χεζμπολάχ.
Η εφαρμογή οποιασδήποτε συμφωνίας προϋποθέτει ουσιαστικό περιορισμό της στρατιωτικής παρουσίας της οργάνωσης στις παραμεθόριες περιοχές, κάτι που μέχρι σήμερα δεν έχει επιτευχθεί.
Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη αμερικανικές τεχνικές συνομιλίες για τη δημιουργία πιλοτικών ζωνών ασφαλείας στον νότιο Λίβανο, οι οποίες θα μπορούσαν να αποτελέσουν το πρώτο βήμα μιας ευρύτερης συμφωνίας αποκλιμάκωσης.
Ωστόσο, η επιτυχία του σχεδίου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη στάση της Χεζμπολάχ αλλά και από την επιρροή που συνεχίζει να ασκεί η Τεχεράνη στον Λίβανο.
Το γεωπολιτικό παζλ της Μέσης Ανατολής
Οι παράλληλες συναντήσεις του Τραμπ με τον Νετανιάχου και τον Αούν δεν αποτελούν ανεξάρτητα γεγονότα.
Εντάσσονται σε μια ευρύτερη αμερικανική προσπάθεια να διαμορφωθεί μια νέα ισορροπία ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.
Η Ουάσιγκτον επιχειρεί ταυτόχρονα να περιορίσει την επιρροή του Ιράν, να σταθεροποιήσει τον Λίβανο, να αποτρέψει μια νέα ενεργειακή κρίση και να διατηρήσει ανοιχτές τις θαλάσσιες εμπορικές οδούς από τον Περσικό Κόλπο έως την Ανατολική Μεσόγειο.
Το πρόβλημα είναι ότι οι επιμέρους στόχοι δεν συμβαδίζουν πάντοτε μεταξύ τους.
Μια συμφωνία που θα ικανοποιεί τις ενεργειακές ανάγκες της Δύσης μπορεί να θεωρηθεί ανεπαρκής από το Ισραήλ.
Αντίστοιχα, μια πιο επιθετική στάση απέναντι στο Ιράν ενδέχεται να τινάξει στον αέρα τις προσπάθειες σταθεροποίησης του Λιβάνου.
Το πραγματικό διακύβευμα
Πέρα από τις διπλωματικές εικόνες και τις επίσημες δηλώσεις, η συνάντηση Νετανιάχου – Τραμπ θα αποτελέσει ένδειξη για το πώς αντιλαμβάνεται η νέα αμερικανική ηγεσία την επόμενη ημέρα στη Μέση Ανατολή.
Το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν θα υπάρξει νέα συμφωνία με το Ιράν ή αν θα προχωρήσουν οι συνομιλίες για τον Λίβανο.
Το πραγματικό διακύβευμα είναι αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συνεχίσουν να επιδιώκουν την πλήρη στρατηγική αποδυνάμωση της Τεχεράνης ή αν θα επιλέξουν μια πιο πραγματιστική προσέγγιση, με στόχο τη σταθερότητα των αγορών και την αποφυγή μιας νέας περιφερειακής ανάφλεξης.
Οι αποφάσεις που θα ληφθούν στην Ουάσιγκτον τις επόμενες ημέρες ενδέχεται να καθορίσουν όχι μόνο τις αμερικανοϊσραηλινές σχέσεις, αλλά και τη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.