Η Ευρωπαϊκή Ένωση στέλνει ένα ιδιαίτερα αυστηρό πολιτικό μήνυμα προς την Άγκυρα, συνδέοντας ευθέως την περαιτέρω ανάπτυξη των ευρωτουρκικών σχέσεων με συγκεκριμένες προϋποθέσεις: πρόοδο στο Κυπριακό, σχέσεις καλής γειτονίας και εγκατάλειψη κάθε απειλής χρήσης βίας.
Το μήνυμα περιλαμβάνεται στο στρατηγικό έγγραφο Κοινής Κατανόησης με τίτλο «Οι απειλές και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε: Αξιολόγηση του στρατηγικού περιβάλλοντος της ΕΕ», το οποίο επικυρώθηκε από τους υπουργούς Εξωτερικών των 27 κρατών-μελών στο πρόσφατο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων ως σημείο χωρίς συζήτηση.
Το πολιτικό μήνυμα προς την Τουρκία
Το κείμενο αποτυπώνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να θεωρεί στρατηγικό συμφέρον τη διαμόρφωση μιας αμοιβαία επωφελούς σχέσης με την Τουρκία. Ωστόσο, ξεκαθαρίζει ότι αυτή η πορεία μπορεί να προχωρήσει μόνο σταδιακά, αναλογικά και αναστρέψιμα, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Απριλίου 2024.
Παράλληλα, η ΕΕ υπογραμμίζει ότι:
«Η εποικοδομητική συμμετοχή της Τουρκίας θα είναι καθοριστική για την προώθηση διαφόρων τομέων συνεργασίας.»
Και αμέσως μετά συνδέει ευθέως την ευρωπαϊκή προοπτική των σχέσεων με μία κρίσιμη πολιτική εξέλιξη:
«Η ΕΕ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην επανέναρξη και την πρόοδο των συνομιλιών για την επίλυση του Κυπριακού ζητήματος.»
Η διατύπωση αυτή αναδεικνύει ότι η πρόοδος στο Κυπριακό αντιμετωπίζεται ως βασικός παράγοντας για την περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας ΕΕ–Τουρκίας.
Η φράση που ξεχωρίζει
Από τις πλέον χαρακτηριστικές διατυπώσεις του εγγράφου είναι η αναφορά ότι:
«Η ΕΕ εξακολουθεί να αναμένει από την Τουρκία να δεσμευτεί κατηγορηματικά για σχέσεις καλής γειτονίας, συμπεριλαμβανομένης της αποκήρυξης οποιασδήποτε απειλής χρήσης βίας.»
Η συγκεκριμένη επισήμανση επαναλαμβάνει τη διαχρονική θέση της Ένωσης υπέρ της αποκλιμάκωσης και του πλήρους σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου στις σχέσεις με τα κράτη-μέλη.
Η Ανατολική Μεσόγειος στο επίκεντρο
Στο έγγραφο η Ανατολική Μεσόγειος χαρακτηρίζεται περιοχή στρατηγικής σημασίας για την ασφάλεια και τη σταθερότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ΕΕ επισημαίνει ότι η περιοχή παρουσιάζει ταυτόχρονα σημαντικές ευκαιρίες αλλά και σοβαρές προκλήσεις και τονίζει πως επιδιώκει να ενισχύσει τα περιφερειακά σχήματα συνεργασίας, πάντοτε σε πλήρη συμμόρφωση με το Διεθνές Δίκαιο και το ευρωπαϊκό κεκτημένο.
Παράλληλα, επαναβεβαιώνεται ότι η ενίσχυση της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα, τόσο για την οικονομική ανάπτυξη όσο και για τη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας.
Το παρασκήνιο της απόφασης
Πίσω από το τελικό κείμενο προηγήθηκαν πολύμηνες διαβουλεύσεις στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Η διαδικασία ξεκίνησε μετά την πολιτική εντολή που έδωσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Μάρτιο για ανανέωση της Κοινής Κατανόησης του 2022, στο πλαίσιο της Στρατηγικής Πυξίδας της ΕΕ.
Ακολούθησαν διαδοχικές επεξεργασίες στην Επιτροπή Πολιτικής και Ασφάλειας, συζητήσεις στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων του Μαΐου και παρεμβάσεις των κρατών-μελών, πριν το τελικό κείμενο εγκριθεί από τους υπουργούς Εξωτερικών.
Ο πολιτικός διάλογος που αποτυπώνει το κλίμα
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει συνεργασία, αλλά αυτή απαιτεί σεβασμό των κοινών κανόνων.»
«Η πρόοδος στις ευρωτουρκικές σχέσεις περνά μέσα από τη σταθερότητα, την καλή γειτονία και την πρόοδο στο Κυπριακό.»
«Η πόρτα της συνεργασίας παραμένει ανοικτή, όμως η εξέλιξή της εξαρτάται από συγκεκριμένες επιλογές και δεσμεύσεις.»
Το νέο στρατηγικό κείμενο δεν αλλάζει τη βασική γραμμή της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στην Τουρκία, αλλά την επαναδιατυπώνει με σαφήνεια: η ενίσχυση της συνεργασίας παραμένει στόχος της ΕΕ, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει πρόοδος στο Κυπριακό, σεβασμός των σχέσεων καλής γειτονίας και αποκήρυξη κάθε απειλής χρήσης βίας. Με αυτόν τον τρόπο, οι ευρωτουρκικές σχέσεις εξακολουθούν να παρουσιάζονται ως μια διαδικασία που εξελίσσεται σταδιακά, αναλογικά και αναστρέψιμα, ανάλογα με τις εξελίξεις στο πεδίο.
Πηγή: pagenews.gr