Φακοί επαφής σε μόλις 20 λεπτά: Η 3D εκτύπωση αλλάζει τα δεδομένα στην όραση

Η νέα τεχνολογία δημιουργεί εξατομικευμένους φακούς επαφής, σχεδιασμένους με βάση το μάτι κάθε ασθενούς, μέσα σε μία μόνο επίσκεψη στον οπτομέτρη.

Μια πρωτοποριακή μέθοδος τρισδιάστατης εκτύπωσης θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάζονται οι φακοί επαφής, επιτρέποντας την παραγωγή πλήρως εξατομικευμένων φακών μέσα σε περίπου 20 λεπτά.

Η τεχνολογία αναπτύχθηκε από επιστημονική ομάδα του Πανεπιστημίου του Waterloo, στον Καναδά, και φιλοδοξεί να επιτρέψει στο μέλλον τον σχεδιασμό, την κατασκευή και την παράδοση των φακών κατά τη διάρκεια μίας μόνο επίσκεψης στον ειδικό.

Οι φακοί δεν θα παράγονται πλέον αποκλειστικά σε τυποποιημένα μεγέθη και καμπυλότητες, αλλά θα μπορούν να προσαρμόζονται στις ιδιαίτερες ανάγκες και στη γεωμετρία του ματιού κάθε ασθενούς.

يقول باحثون إن من الممكن في يوم ما صنع عدسات لاصقة صلبة حسب الطلب بواسطة طابعات ثلاثية ​الأبعاد في غضون 20 دقيقة فقطhttps://t.co/6peGI2ctGc

— Reuters | رويترز العربية (@araReuters) July 14, 2026

Φακοί «κομμένοι και ραμμένοι» για κάθε μάτι

Η βασική διαφορά της νέας μεθόδου βρίσκεται στην πλήρη εξατομίκευση της επιφάνειας του φακού.

Η εσωτερική πλευρά σχεδιάζεται ώστε να εφαρμόζει με μεγαλύτερη ακρίβεια στον κερατοειδή χιτώνα του χρήστη. Η εξωτερική πλευρά διαμορφώνεται ξεχωριστά, προκειμένου να προσφέρει την απαραίτητη διορθωτική ισχύ για την όραση.

Με αυτόν τον τρόπο, κάθε φακός μπορεί να κατασκευάζεται με βάση τα μοναδικά χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου ματιού, αντί να επιλέγεται ένα έτοιμο προϊόν από μια περιορισμένη σειρά διαθέσιμων διαστάσεων.

Η επικεφαλής της έρευνας, Dr. Shirley Tang, υπογράμμισε ότι η τεχνολογία φέρνει την επιστημονική κοινότητα πιο κοντά στη δημιουργία πραγματικά προσωποποιημένων φακών επαφής.

Κατασκευή και παράδοση σε μία επίσκεψη

Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της τεχνολογίας είναι η ταχύτητα παραγωγής.

Η ερευνητική ομάδα εκτιμά ότι ένας φακός θα μπορούσε να εκτυπώνεται μέσα σε περίπου 20 λεπτά. Αυτό σημαίνει ότι στο μέλλον ο ασθενής θα μπορούσε να εξετάζεται, να πραγματοποιείται η ψηφιακή αποτύπωση του ματιού του και να παραλαμβάνει τους ειδικά σχεδιασμένους φακούς του την ίδια ημέρα.

Η διαδικασία θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τις καθυστερήσεις που παρατηρούνται σήμερα, κυρίως στις περιπτώσεις όπου απαιτούνται ειδικοί ή σκληροί φακοί επαφής.

Παράλληλα, θα μπορούσε να επιτρέψει στους οπτομέτρες να προσαρμόζουν το προϊόν τοπικά, χωρίς να περιμένουν την αποστολή του από μια κεντρική μονάδα παραγωγής.

Το πρόβλημα με τη σιλικόνη

Η ανάπτυξη της νέας τεχνολογίας δεν ήταν απλή, καθώς η σιλικόνη που χρησιμοποιείται ευρέως στους συμβατικούς φακούς επαφής δεν είναι εύκολο να αξιοποιηθεί στις συνηθισμένες διαδικασίες τρισδιάστατης εκτύπωσης.

Για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα, οι επιστήμονες δημιούργησαν μια νέα σύνθεση υδρόφιλης σιλικόνης, η οποία μπορεί να εκτυπώνεται με την απαιτούμενη ακρίβεια και παράλληλα να διατηρεί τις απαραίτητες οπτικές και μηχανικές ιδιότητες.

Στόχος είναι το νέο υλικό να προσφέρει την καθαρότητα, την αντοχή και την απόδοση των φακών που κυκλοφορούν σήμερα στην αγορά, επιτρέποντας ταυτόχρονα πολύ μεγαλύτερο βαθμό παραμετροποίησης.

Η μικροσκοπική ατέλεια που έπρεπε να εξαφανιστεί

Μία ακόμη σημαντική πρόκληση προέκυψε από τον ίδιο τον τρόπο λειτουργίας των 3D εκτυπωτών.

Τα αντικείμενα δημιουργούνται μέσω διαδοχικών στρώσεων υλικού. Όταν όμως εκτυπώνεται μια καμπύλη επιφάνεια, όπως εκείνη ενός φακού επαφής, μπορεί να σχηματιστούν πολύ μικρές βαθμίδες ή ανωμαλίες.

Αν και οι ατέλειες αυτές μπορεί να είναι σχεδόν αόρατες, είναι δυνατόν να μειώσουν την οπτική διαύγεια ή να προκαλέσουν ερεθισμό όταν ο φακός τοποθετείται στο μάτι.

Οι ερευνητές ανέπτυξαν για τον λόγο αυτό μια εξαιρετικά λεπτή διαδικασία επίστρωσης χωρίς επαφή. Η τεχνική λειαίνει την επιφάνεια του φακού, χωρίς να μεταβάλλει το σχήμα του ή να επηρεάζει τη διορθωτική του ικανότητα.

Patient-specific 3D-printed contact lenses in just 20 minutes: https://t.co/fYwPCWHEhJ

— Ken Gusler (@kgusler) July 15, 2026

Πότε θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από ασθενείς

Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, οι τρισδιάστατα εκτυπωμένοι φακοί δεν είναι ακόμη διαθέσιμοι για καθημερινή χρήση.

Μέχρι στιγμής έχουν αξιολογηθεί μόνο σε εργαστηριακές συνθήκες. Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η πραγματοποίηση δοκιμών σε ανθρώπινα μάτια, ώστε να εξεταστούν η ασφάλεια, η άνεση, η εφαρμογή και η μακροχρόνια συμπεριφορά του υλικού.

Η επιστημονική ομάδα έχει ήδη υποβάλει αίτηση προσωρινής πατέντας για τη νέα σύνθεση σιλικόνης και προετοιμάζεται για τις πρώτες δοκιμές σε ανθρώπους.

Πηγή: Pagenews.gr