Η Ελλάδα αγοράζει ισραηλινή αεράμυνα $4 δισ. καθώς φουντώνει ο ανταγωνισμός με την Τουρκία

Η Αθήνα επιταχύνει την οικοδόμηση της «Ασπίδας του Αχιλλέα», ενός πολυεπίπεδου συστήματος που θα καλύπτει τη χώρα απέναντι σε αεροσκάφη, drones, πυραύλους cruise και βαλλιστικές απειλές. Η τελική έγκριση της προμήθειας από το ΚΥΣΕΑ, το χρονοδιάγραμμα των 35 μηνών και η υποχρεωτική συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας σε ποσοστό τουλάχιστον 25% μετατρέπουν τη συμφωνία με το Ισραήλ σε στρατηγική επένδυση με σαφές γεωπολιτικό αποτύπωμα στην Ανατολική Μεσόγειο.

 Ισραηλινή ασπίδα $4 δισ. για την Ελλάδα – Το νέο δόγμα αποτροπής στο Αιγαίο

Η απόφαση της Ελλάδας να προχωρήσει σε μια από τις μεγαλύτερες προμήθειες αντιαεροπορικών και αντιπυραυλικών συστημάτων της σύγχρονης ιστορίας της αλλάζει σταδιακά την ισορροπία ισχύος στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Όπως επισημαίνει σε εκτενές explainer το Al-Monitor, η Αθήνα ενέκρινε την απόκτηση ισραηλινού συστήματος αεράμυνας συνολικής αξίας έως και 4 δισ. δολαρίων, την ώρα που ο στρατηγικός ανταγωνισμός με την Τουρκία εντείνεται και η φύση του σύγχρονου πολέμου μεταβάλλεται με ταχύτητα.

Η απόφαση δεν αφορά την αγορά ενός ακόμη οπλικού συστήματος. Αποτελεί τον πυρήνα ενός νέου δόγματος άμυνας, το οποίο επιχειρεί να ενοποιήσει αισθητήρες, ραντάρ, κέντρα διοίκησης, αντιαεροπορικά όπλα, συστήματα αντιμετώπισης drones και δυνατότητες αναχαίτισης πυραύλων σε ένα ενιαίο επιχειρησιακό δίκτυο.

Η τελική έγκριση από το ΚΥΣΕΑ

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το Κυβερνητικό Συμβούλιο Εξωτερικών και Άμυνας έδωσε την τελική πολιτική έγκριση για την προμήθεια, με τον υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια να δηλώνει ότι το σύστημα θα είναι έτοιμο και πλήρως επιχειρησιακό μέσα σε 35 μήνες.

Το χρονοδιάγραμμα τοποθετεί την πλήρη ένταξή του στις Ένοπλες Δυνάμεις περίπου το 2029, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξουν καθυστερήσεις στην παραγωγή, στις υποδομές, στην εκπαίδευση και στη διασύνδεση των διαφορετικών επιπέδων άμυνας.

Η επιλογή των 35 μηνών δείχνει ότι η Αθήνα δεν αντιμετωπίζει το πρόγραμμα ως μια μακροπρόθεσμη εξαγγελία χωρίς άμεσο επιχειρησιακό αποτέλεσμα. Επιδιώκει να καλύψει συγκεκριμένα κενά προτού η τεχνολογική εξέλιξη των μη επανδρωμένων συστημάτων, των βαλλιστικών πυραύλων και των όπλων μεγάλης ακτίνας δημιουργήσει νέα δεδομένα στην περιοχή.

Τι είναι η «Ασπίδα του Αχιλλέα»

Η ισραηλινή προμήθεια αποτελεί κεντρικό τμήμα της ευρύτερης «Ασπίδας του Αχιλλέα», του πολυεπίπεδου αμυντικού σχεδιασμού που εντάσσεται στην «Ατζέντα 2030» για τον μετασχηματισμό των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.

Στόχος του προγράμματος είναι η δημιουργία ενός ενιαίου πλέγματος προστασίας απέναντι σε:

• μαχητικά και άλλα επανδρωμένα αεροσκάφη,
• drones και σμήνη μη επανδρωμένων αεροχημάτων,
• πυραύλους cruise,
• βαλλιστικούς πυραύλους,
• περιφερόμενα πυρομαχικά,
• υβριδικές και ηλεκτρονικές απειλές.

Το ελληνικό υπουργείο Εθνικής Άμυνας έχει περιγράψει την «Ασπίδα του Αχιλλέα» ως μια ολιστική αρχιτεκτονική πέντε επιπέδων, η οποία επεκτείνεται πέρα από τον αέρα και περιλαμβάνει τη θάλασσα, την ξηρά, το διάστημα και τον κυβερνοχώρο.

Αυτό σημαίνει ότι το νέο σύστημα δεν θα λειτουργεί απομονωμένο. Θα πρέπει να συνδεθεί με τα υφιστάμενα ραντάρ, τα μαχητικά αεροσκάφη, τις φρεγάτες, τις επίγειες πυροβολαρχίες, τα κέντρα επιχειρήσεων και τα νέα δίκτυα διοίκησης και ελέγχου.

Γιατί η Ελλάδα στρέφεται στο Ισραήλ

Η επιλογή ισραηλινής τεχνολογίας δεν προκαλεί έκπληξη. Το Ισραήλ διαθέτει πολυετή επιχειρησιακή εμπειρία στην αντιμετώπιση ρουκετών, drones, πυραύλων cruise και βαλλιστικών όπλων, ενώ έχει αναπτύξει διαφορετικά συστήματα για αναχαιτίσεις μικρού, μεσαίου και μεγάλου βεληνεκούς.

Για την Ελλάδα, το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο η απόκτηση των αναχαιτιστών. Είναι η πρόσβαση σε ένα ώριμο μοντέλο δικτυοκεντρικής αεράμυνας, στο οποίο τα δεδομένα από πολλαπλούς αισθητήρες μεταφέρονται σε πραγματικό χρόνο και επιτρέπουν την επιλογή του κατάλληλου όπλου για κάθε απειλή.

Η αμυντική συνεργασία Αθήνας και Ιερουσαλήμ έχει, άλλωστε, ενισχυθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, τόσο σε επίπεδο εκπαίδευσης όσο και σε επίπεδο εξοπλιστικών και τεχνολογικών προγραμμάτων. Στην τριμερή συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ έχει επανειλημμένα υπογραμμιστεί η ανάγκη αντιμετώπισης των drones, των πυραύλων cruise και των όπλων ακριβείας.

Το τουρκικό μέγεθος της εξίσωσης

Το Al-Monitor τοποθετεί τη συμφωνία στο πλαίσιο της αυξανόμενης ελληνοτουρκικής στρατηγικής αντιπαλότητας. Αυτό δεν σημαίνει ότι η προμήθεια αποτελεί προετοιμασία για μια επικείμενη σύγκρουση. Σημαίνει, όμως, ότι η Ελλάδα επιδιώκει να ενισχύσει την αποτροπή της απέναντι σε μια Τουρκία που επενδύει μαζικά στη δική της αμυντική βιομηχανία.

Η Άγκυρα έχει αναπτύξει ένα ευρύ φάσμα:

• οπλισμένων drones,
• βαλλιστικών πυραύλων,
• πυραύλων cruise,
• συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου,
• πολεμικών πλοίων,
• μη επανδρωμένων ναυτικών πλατφορμών,
• εγχώριων αντιαεροπορικών συστημάτων.

Το ελληνικό επιτελείο γνωρίζει ότι η παραδοσιακή αεροπορική υπεροχή, όσο σημαντική και αν παραμένει, δεν αρκεί πλέον για την προστασία της επικράτειας. Οι σύγχρονες απειλές μπορεί να προέρχονται από χαμηλού κόστους drones, από πυραύλους που πετούν χαμηλά ή από ταυτόχρονες επιθέσεις κορεσμού.

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» επιχειρεί ακριβώς να απαντήσει σε αυτή τη μετάβαση: από την κλασική αεράμυνα εναντίον μαχητικών σε μια πολυεπίπεδη άμυνα εναντίον διαφορετικών και ταυτόχρονων απειλών.

Το δόγμα της άρνησης πρόσβασης

Σε στρατηγικό επίπεδο, το νέο σύστημα ενισχύει τη δυνατότητα της Ελλάδας να δημιουργεί ζώνες στις οποίες ο αντίπαλος θα δυσκολεύεται να επιχειρήσει χωρίς υψηλό κόστος.

Πρόκειται για τη λογική της άρνησης πρόσβασης και περιορισμού περιοχής: ακόμη και αν η Ελλάδα δεν επιδιώκει αριθμητική υπεροχή σε κάθε κατηγορία οπλικού συστήματος, μπορεί να καταστήσει εξαιρετικά επικίνδυνη οποιαδήποτε επιθετική ενέργεια εναντίον κρίσιμων υποδομών, στρατιωτικών βάσεων, νησιών ή μεγάλων αστικών κέντρων.

Η ύπαρξη αξιόπιστης αντιπυραυλικής προστασίας λειτουργεί παράλληλα ως παράγοντας σταθερότητας. Μειώνει το ενδεχόμενο ένας αντίπαλος να θεωρήσει ότι μπορεί να επιτύχει γρήγορο στρατηγικό αιφνιδιασμό με ένα πρώτο κύμα πυραυλικών επιθέσεων.

Η προστασία των νησιών και της ηπειρωτικής χώρας

Η γεωγραφία της Ελλάδας καθιστά ιδιαίτερα σύνθετη την αεράμυνα.

Η χώρα διαθέτει μεγάλη ηπειρωτική έκταση, εκατοντάδες κατοικημένα νησιά, διάσπαρτες στρατιωτικές εγκαταστάσεις, λιμάνια, αεροδρόμια, ενεργειακές υποδομές και κρίσιμες γραμμές επικοινωνίας.

Ένα ενιαίο σύστημα πρέπει να μπορεί να προστατεύει διαφορετικούς στόχους, χωρίς να απαιτείται μια ξεχωριστή και πλήρως αυτόνομη πυροβολαρχία για κάθε περιοχή.

Η δικτύωση επιτρέπει σε έναν αισθητήρα που βρίσκεται σε ένα νησί, σε ένα πολεμικό πλοίο ή σε ένα αεροσκάφος να μεταβιβάζει δεδομένα σε άλλο σύστημα αναχαίτισης, το οποίο μπορεί να βρίσκεται εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά.

Αυτή είναι και η ουσία της σύγχρονης αεράμυνας: δεν αρκεί να υπάρχουν ισχυροί πύραυλοι. Χρειάζεται ένας κοινός επιχειρησιακός «εγκέφαλος».

Η ελληνική βιομηχανία στο 25%

Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη ότι ελληνικές εταιρείες θα συμμετάσχουν στην παραγωγή τουλάχιστον του 25% του προγράμματος.

Ο Νίκος Δένδιας έχει καταστήσει τη συγκεκριμένη απαίτηση κεντρικό στοιχείο της νέας πολιτικής εξοπλισμών, υποστηρίζοντας ότι οι μεγάλες αμυντικές προμήθειες δεν μπορούν πλέον να περιορίζονται σε εισαγωγές έτοιμων συστημάτων χωρίς τεχνολογικό και παραγωγικό όφελος για τη χώρα.

Η συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας μπορεί να αφορά:

• παραγωγή ηλεκτρονικών και υποσυστημάτων,
• λογισμικό και κυβερνοασφάλεια,
• υποδομές διοίκησης και ελέγχου,
• συντήρηση και τεχνική υποστήριξη,
• κατασκευή εξαρτημάτων,
• έρευνα και ανάπτυξη,
• μεταφορά τεχνογνωσίας.

Το πραγματικό στοίχημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο να καταγραφεί λογιστικά ένα ποσοστό ελληνικής συμμετοχής. Είναι να αποκτήσει η χώρα τεχνολογίες που θα μπορεί να συντηρεί, να εξελίσσει και να εξάγει στο μέλλον.

Από την αγορά όπλων στην παραγωγή ισχύος

Η κυβέρνηση επιδιώκει να παρουσιάσει το πρόγραμμα ως μέρος μιας ευρύτερης μετάβασης: από την Ελλάδα που αγοράζει σχεδόν τα πάντα από το εξωτερικό, σε μια Ελλάδα που συμμετέχει στην παραγωγή και στη διαμόρφωση της αμυντικής τεχνολογίας.

Η κατεύθυνση αυτή συνδέεται με το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας, τις επενδύσεις σε startups και την προσπάθεια ανάπτυξης εγχώριων λύσεων σε drones, anti-drone συστήματα, τεχνητή νοημοσύνη και ασφαλείς επικοινωνίες.

Εφόσον το 25% αποκτήσει ουσιαστικό βιομηχανικό περιεχόμενο, το πρόγραμμα μπορεί να δημιουργήσει θέσεις υψηλής εξειδίκευσης και να δώσει σε ελληνικές επιχειρήσεις πρόσβαση στις διεθνείς αλυσίδες παραγωγής ισραηλινών αμυντικών ομίλων.

Το κόστος των 4 δισ. και η δημοσιονομική συζήτηση

Η αξία έως 4 δισ. δολάρια είναι εξαιρετικά υψηλή και αναπόφευκτα θα προκαλέσει συζήτηση για τις προτεραιότητες των δημόσιων δαπανών.

Το βασικό κυβερνητικό επιχείρημα είναι ότι η προστασία του εθνικού εναέριου χώρου, των υποδομών και του πληθυσμού αποτελεί θεμελιώδη κρατική υποχρέωση, ιδιαίτερα σε μια εποχή κατά την οποία τα παραδείγματα από την Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή αποδεικνύουν την καταστροφική ισχύ των πυραύλων και των drones.

Από την άλλη πλευρά, η επιτυχία της επένδυσης θα κριθεί από την πραγματική της επιχειρησιακή αξία, τη διαφάνεια του κόστους, τη διαθεσιμότητα αναχαιτιστών, την επάρκεια των αποθεμάτων και τη δυνατότητα μακροχρόνιας τεχνικής υποστήριξης.

Ένα σύστημα μπορεί να είναι τεχνολογικά προηγμένο, αλλά χωρίς επαρκή αριθμό πυραύλων, εκπαιδευμένο προσωπικό και συνεχείς αναβαθμίσεις να μην παρέχει την αναμενόμενη ασφάλεια.

Η συμφωνία και οι ισορροπίες με τις ΗΠΑ και τη Γαλλία

Η στροφή στην ισραηλινή αεράμυνα δεν αναιρεί τις στρατηγικές σχέσεις της Ελλάδας με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γαλλία.

Αντίθετα, η Αθήνα επιχειρεί να οικοδομήσει ένα πολυκεντρικό μοντέλο αμυντικών συνεργασιών:

• αμερικανικά F-35 και αναβαθμισμένα F-16,
• γαλλικά Rafale και φρεγάτες Belharra,
• ισραηλινά συστήματα αεράμυνας και τεχνολογίες αντιμετώπισης drones,
• εγχώρια δίκτυα διοίκησης και καινοτομίας.

Η πρόκληση είναι η διαλειτουργικότητα. Όλα αυτά τα συστήματα πρέπει να μπορούν να ανταλλάσσουν δεδομένα, να λειτουργούν υπό κοινή διοίκηση και να εντάσσονται στις δομές του ΝΑΤΟ χωρίς τεχνικά ή πολιτικά εμπόδια.

Η Ανατολική Μεσόγειος ως ενιαίος χώρος ασφαλείας

Η συμφωνία Ελλάδας–Ισραήλ έχει ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση.

Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ αντιμετωπίζουν κοινές προκλήσεις που εκτείνονται από την προστασία ενεργειακών υποδομών και θαλάσσιων οδών μέχρι την αντιμετώπιση drones, πυραύλων και υβριδικών απειλών.

Η ενίσχυση της ελληνικής αεράμυνας μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία ενός ευρύτερου πλέγματος ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο, ιδίως εφόσον υπάρξει ανταλλαγή πληροφοριών, κοινή εκπαίδευση και συντονισμός αισθητήρων.

Η Αθήνα, ωστόσο, θα πρέπει να διαχειριστεί προσεκτικά τη συνεργασία αυτή, καθώς οι περιφερειακές ισορροπίες παραμένουν ρευστές και η σχέση Ισραήλ–Τουρκίας μπορεί να μεταβάλλεται ανάλογα με τις πολιτικές συνθήκες.

Ένα νέο κεφάλαιο στην ελληνοτουρκική αποτροπή

Η αγορά της ισραηλινής αεράμυνας δεν εξαλείφει τον ελληνοτουρκικό ανταγωνισμό ούτε αντικαθιστά τη διπλωματία.

Δημιουργεί, όμως, ένα νέο επίπεδο αποτροπής.

Η Τουρκία θα πρέπει να υπολογίζει ότι η Ελλάδα δεν επενδύει μόνο σε επιθετικές πλατφόρμες, όπως μαχητικά και φρεγάτες, αλλά και σε ένα ενοποιημένο σύστημα που μπορεί να περιορίσει την αποτελεσματικότητα των τουρκικών drones και πυραύλων.

Αυτό ενδέχεται να επηρεάσει τον επιχειρησιακό σχεδιασμό της Άγκυρας και να αυξήσει το κόστος οποιασδήποτε απόπειρας στρατιωτικού εξαναγκασμού.

Ταυτόχρονα, μπορεί να προκαλέσει νέα κούρσα εξοπλισμών, καθώς η Τουρκία θα επιδιώξει να αναπτύξει όπλα μεγαλύτερης εμβέλειας, τεχνικές κορεσμού, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και μέσα καταστολής της ελληνικής αεράμυνας.

Το μεγάλο στοίχημα των 35 μηνών

Η πολιτική απόφαση έχει πλέον ληφθεί. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν το πρόγραμμα θα υλοποιηθεί στο προβλεπόμενο χρονικό διάστημα και με τις προδιαγραφές που έχουν ανακοινωθεί.

Μέσα στους επόμενους 35 μήνες θα πρέπει να ολοκληρωθούν:

• οι τελικές συμβάσεις,
• η παραγωγή και παράδοση των συστημάτων,
• η κατασκευή των απαιτούμενων υποδομών,
• η εκπαίδευση των ελληνικών πληρωμάτων,
• η διασύνδεση με τα υφιστάμενα μέσα,
• η πιστοποίηση του δικτύου,
• η συμμετοχή των ελληνικών εταιρειών,
• οι επιχειρησιακές δοκιμές.

Η τεχνολογική πολυπλοκότητα του εγχειρήματος καθιστά το χρονοδιάγραμμα ιδιαίτερα φιλόδοξο.

Η Ελλάδα επενδύει σε αποτροπή νέας γενιάς

Η απόφαση για το ισραηλινό σύστημα αεράμυνας αποτυπώνει τη συνειδητοποίηση ότι ο πόλεμος του αύριο δεν θα κριθεί μόνο από τον αριθμό των μαχητικών ή των πολεμικών πλοίων.

Θα κριθεί από το ποιος εντοπίζει πρώτος την απειλή, ποιος συνδέει ταχύτερα τις πληροφορίες, ποιος διαθέτει επαρκή μέσα αναχαίτισης και ποιος μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί ακόμη και υπό μαζική πυραυλική ή ηλεκτρονική επίθεση.

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» φιλοδοξεί να δώσει στην Ελλάδα αυτή ακριβώς τη δυνατότητα.

Δεν πρόκειται απλώς για μια ακριβή αμυντική αγορά. Πρόκειται για μια προσπάθεια μετάβασης σε αποτροπή νέας γενιάς, προσαρμοσμένη σε μια Ανατολική Μεσόγειο όπου η Τουρκία αναπτύσσει ταχύτατα τις στρατιωτικές και βιομηχανικές της δυνατότητες.

Το εάν η επένδυση των 4 δισ. δολαρίων θα μετατραπεί σε πραγματικό στρατηγικό πλεονέκτημα θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τα ισραηλινά συστήματα, αλλά από την ικανότητα της Ελλάδας να τα εντάξει σε ένα ενιαίο, αξιόπιστο και διαρκώς εξελισσόμενο εθνικό δίκτυο άμυνας.

Πηγή: pagenews.gr