Οι κυρώσεις εγκρίθηκαν, αλλά η διαπραγμάτευση ήταν η πραγματική μάχη
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενέκρινε το 21ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, παρουσιάζοντάς το ως ακόμη ένα αποφασιστικό βήμα για τον περιορισμό των οικονομικών πόρων που στηρίζουν τη ρωσική πολεμική μηχανή.
Ωστόσο, πίσω από την τελική ομοφωνία προηγήθηκε ένα ιδιαίτερα δύσκολο διπλωματικό παρασκήνιο. Οι διαπραγματεύσεις αποκάλυψαν ότι, έπειτα από περισσότερα από τέσσερα χρόνια πολέμου στην Ουκρανία, η διατήρηση της ευρωπαϊκής ενότητας απαιτεί πλέον συνεχείς συμβιβασμούς μεταξύ της κοινής στρατηγικής και των εθνικών οικονομικών συμφερόντων.
Το τελικό κείμενο διαφέρει αισθητά από τις αρχικές προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς αρκετές κυβερνήσεις αξιοποίησαν το δικαίωμα του βέτο για να εξασφαλίσουν εξαιρέσεις σε κρίσιμους τομείς.
Η ελληνική παρέμβαση για το ρωσικό LNG
Καθοριστική ήταν η στάση της Ελλάδας στο ζήτημα των υπηρεσιών που συνδέονται με τη μεταφορά ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προέβλεπε την πλήρη απαγόρευση παροχής ναυτιλιακών υπηρεσιών για τη μεταφορά ρωσικού LNG από το 2027.
Η Αθήνα υποστήριξε ότι μια απόλυτη απαγόρευση θα δημιουργούσε σοβαρές επιπτώσεις για την ευρωπαϊκή ναυτιλία χωρίς να επιφέρει αντίστοιχο γεωπολιτικό αποτέλεσμα.
Έπειτα από διαπραγματεύσεις, ενσωματώθηκε εξαίρεση που επιτρέπει τη συνέχιση συγκεκριμένων μεταφορών προς τρίτες χώρες, υπό αυστηρές προϋποθέσεις. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει τη σημασία που εξακολουθεί να έχει η ελληνική εμπορική ναυτιλία στις παγκόσμιες ενεργειακές αλυσίδες.
Η Βουλγαρία έθεσε πολιτικούς όρους
Εξίσου έντονη ήταν η παρέμβαση της Βουλγαρίας.
Η Σόφια διεμήνυσε ότι δεν θα συναινούσε στην έγκριση του πακέτου εάν παρέμεναν στον κατάλογο των κυρώσεων ο Πατριάρχης Κύριλλος και ο ιδρυτής της Lukoil, Βαγκίτ Αλεκπέροφ.
Τελικά, και τα δύο ονόματα αφαιρέθηκαν από τη λίστα, επιβεβαιώνοντας ότι ακόμη και ζητήματα με έντονο συμβολισμό μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο πολιτικής διαπραγμάτευσης όταν απαιτείται ομοφωνία.
Γερμανία και Πορτογαλία προστάτευσαν την αλιευτική τους βιομηχανία
Οι οικονομικές επιπτώσεις βρέθηκαν στο επίκεντρο και σε άλλους τομείς.
Η Γερμανία και η Πορτογαλία αντέδρασαν στις προτάσεις που προέβλεπαν περιορισμούς στις εισαγωγές ρωσικού μπακαλιάρου και μίνταϊ, υποστηρίζοντας ότι οι εγχώριες βιομηχανίες μεταποίησης θα υφίσταντο δυσανάλογες απώλειες.
Οι αντιρρήσεις τους έγιναν δεκτές και οι σχετικές διατάξεις αφαιρέθηκαν από το τελικό κείμενο, επιβεβαιώνοντας ότι οι κυρώσεις δεν σχεδιάζονται πλέον αποκλειστικά με γεωπολιτικά κριτήρια, αλλά και με βάση την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών οικονομιών.
Γαλλία, Ιταλία και Αυστρία ζήτησαν διαφορετικές ισορροπίες
Η Γαλλία και η Ιταλία διατύπωσαν επιφυλάξεις για τις προτάσεις που προέβλεπαν αυστηρούς περιορισμούς στην είσοδο Ρώσων στρατιωτικών στον χώρο Σένγκεν.
Μετά τις διαβουλεύσεις, το μέτρο περιορίστηκε σημαντικά και μετατράπηκε σε ένα γενικότερο νομικό πλαίσιο χωρίς άμεση επιχειρησιακή εφαρμογή.
Παράλληλα, η Αυστρία εξασφάλισε πολιτική δέσμευση ότι θα επανεξεταστεί η υπόθεση της Rasperia, καθώς η Βιέννη επιδιώκει να περιορίσει τις σημαντικές ζημιές που έχει υποστεί η Raiffeisen Bank International από την παρουσία της στη ρωσική αγορά.
Οι κυρώσεις γίνονται ολοένα δυσκολότερες
Οι πρώτοι γύροι κυρώσεων, αμέσως μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, χαρακτηρίζονταν από έντονη πολιτική συνοχή.
Σήμερα η εικόνα είναι διαφορετική.
Η υψηλή ενεργειακή επιβάρυνση, οι πληθωριστικές πιέσεις, η επιβράδυνση της ευρωπαϊκής οικονομίας και η κόπωση από έναν παρατεταμένο πόλεμο οδηγούν πολλές κυβερνήσεις να εξετάζουν πλέον πολύ πιο προσεκτικά το οικονομικό κόστος κάθε νέας απόφασης.
Η ομοφωνία εξακολουθεί να επιτυγχάνεται, αλλά απαιτεί ολοένα περισσότερες εξαιρέσεις, μεταβατικές περιόδους και ειδικές ρυθμίσεις.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναζητά νέα στρατηγική κυρώσεων
Ένα ακόμη πρόβλημα για τις Βρυξέλλες είναι ότι οι περισσότεροι βασικοί τομείς της ρωσικής οικονομίας έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο προηγούμενων πακέτων.
Η ενέργεια, οι τράπεζες, η υψηλή τεχνολογία, η αμυντική βιομηχανία και οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες βρίσκονται ήδη υπό εκτεταμένους περιορισμούς.
Αυτό περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια για νέες οριζόντιες κυρώσεις.
Για τον λόγο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει πλέον μια διαφορετική προσέγγιση: μικρότερα, πιο εξειδικευμένα πακέτα, με έμφαση σε φυσικά πρόσωπα, εταιρείες, δίκτυα προμηθειών και πλοία που συμμετέχουν στον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας.
Η πολιτική των κυρώσεων εισέρχεται σε νέα φάση
Το 21ο πακέτο κυρώσεων δεν αποτελεί μόνο ακόμη ένα μέσο πίεσης προς τη Μόσχα. Αποκαλύπτει και τη μεταβαλλόμενη φύση της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η κοινή εξωτερική πολιτική εξακολουθεί να λειτουργεί, αλλά η εφαρμογή της γίνεται ολοένα πιο σύνθετη, καθώς κάθε κράτος-μέλος επιχειρεί να προστατεύσει κρίσιμους τομείς της οικονομίας του.
Η Ελλάδα υπερασπίστηκε τη ναυτιλία, η Βουλγαρία πολιτικές ευαισθησίες, η Γερμανία και η Πορτογαλία τη βιομηχανία αλιείας, η Αυστρία τα τραπεζικά της συμφέροντα, ενώ η Γαλλία και η Ιταλία επέλεξαν πιο προσεκτική προσέγγιση σε ζητήματα κινητικότητας και ασφάλειας.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η ευρωπαϊκή συνοχή δεν αμφισβητείται ως προς τον στρατηγικό στόχο της στήριξης της Ουκρανίας. Εκεί όπου δοκιμάζεται πλέον είναι στο πώς θα επιμεριστεί το οικονομικό και πολιτικό κόστος της αντιπαράθεσης με τη Ρωσία. Οι επόμενοι γύροι κυρώσεων αναμένεται να είναι ακόμη πιο δύσκολοι, καθώς η Ένωση θα καλείται να ισορροπεί ανάμεσα στη γεωπολιτική αποφασιστικότητα και στις διαφορετικές εθνικές προτεραιότητες των 27 κρατών-μελών.
Πηγή: pagenews.gr