Περιορισμένη παραμένει η συμμετοχή των ιδιοκτητών κλειστών κατοικιών στο πρόγραμμα «Ανακαίνισης Κατοικίας», παρά το γεγονός ότι η επαναφορά ανενεργών ακινήτων στην αγορά αποτελεί έναν από τους βασικούς άξονες για την αντιμετώπιση της στεγαστικής πίεσης.
Σύμφωνα με την ΠΟΜΙΔΑ, μόλις το 10% των δηλώσεων συμμετοχής αφορά κλειστά σπίτια, ενώ το υπόλοιπο 90% σχετίζεται με ιδιοκατοικούμενες κατοικίες. Η εικόνα αυτή προκαλεί ερωτήματα, καθώς το πρόγραμμα θα μπορούσε θεωρητικά να κινητοποιήσει χιλιάδες ιδιοκτήτες παλαιών και μη αξιοποιούμενων ακινήτων.
Η ομοσπονδία υποστηρίζει ότι η χαμηλή ανταπόκριση δεν οφείλεται κυρίως στους περιορισμούς που προβλέπονται για τα ενοίκια ή τις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Αντίθετα, αποδίδει τη διστακτικότητα στην αβεβαιότητα για τα φορολογικά κίνητρα, στην έλλειψη προστασίας απέναντι σε ασυνεπείς ενοικιαστές και στη γραφειοκρατία που συνοδεύει τη διαδικασία.
Μόνο μία στις δέκα αιτήσεις αφορά κλειστή κατοικία
Η συμμετοχή των κενών ακινήτων περιορίζεται στο 10% των συνολικών δηλώσεων, γεγονός που δείχνει ότι το πρόγραμμα μέχρι στιγμής προσελκύει κυρίως ιδιοκτήτες που επιθυμούν να αναβαθμίσουν την κατοικία στην οποία διαμένουν.
Η αναλογία αυτή απέχει σημαντικά από τον στόχο της ενεργοποίησης του ανενεργού οικιστικού αποθέματος. Σε πολλές περιοχές της χώρας, και ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα, υπάρχουν παλαιές κατοικίες που παραμένουν εκτός αγοράς επειδή χρειάζονται εκτεταμένες εργασίες ανακαίνισης.
Η οικονομική ενίσχυση μπορεί να περιορίσει το κόστος των παρεμβάσεων, όμως η ΠΟΜΙΔΑ εκτιμά ότι δεν αρκεί από μόνη της για να πείσει τους ιδιοκτήτες να διαθέσουν τα ακίνητα σε μακροχρόνια μίσθωση.
Το βασικό εμπόδιο δεν είναι μόνο το κόστος της ανακαίνισης, αλλά η αβεβαιότητα γύρω από τη μελλοντική εκμετάλλευση του ακινήτου.
Δεν θεωρείται βασικό πρόβλημα το «πάγωμα» των ενοικίων
Η ομοσπονδία επισημαίνει ότι η περιορισμένη συμμετοχή δεν συνδέεται κυρίως με το προβλεπόμενο «πάγωμα» του ύψους των ενοικίων για την πρώτη τριετία.
Όπως υποστηρίζει, στις περισσότερες συμβάσεις κατοικίας δεν περιλαμβάνεται έτσι κι αλλιώς όρος για ετήσια αναπροσαρμογή του μισθώματος. Επομένως, η συγκεκριμένη υποχρέωση δεν θεωρείται από μόνη της αρκετή για να εξηγήσει τη χαμηλή ανταπόκριση.
Αντίστοιχα, η πενταετής απαγόρευση χρησιμοποίησης των επιδοτούμενων κλειστών κατοικιών για βραχυχρόνια μίσθωση δεν αξιολογείται ως ο καθοριστικότερος αποτρεπτικός παράγοντας.
Για πολλούς ιδιοκτήτες το κρίσιμο ζήτημα είναι κατά πόσο η μακροχρόνια μίσθωση θα παραμείνει οικονομικά συμφέρουσα και ασφαλής μετά την ολοκλήρωση της ανακαίνισης.
Η αβεβαιότητα για τη φοροαπαλλαγή των ενοικίων
Στην πρώτη θέση των προβλημάτων τοποθετείται η αβεβαιότητα γύρω από την τριετή φορολογική απαλλαγή των μισθωμάτων πρώτης κατοικίας.
Η ΠΟΜΙΔΑ ζητά να ξεκαθαριστεί αν το συγκεκριμένο μέτρο θα παραταθεί και κυρίως αν θα επεκταθεί σε κάθε είδους ξενοίκιαστη κατοικία. Κατά την άποψή της, η φορολογική απαλλαγή θα έπρεπε να αποτελεί εξαρχής βασικό και σαφώς ενσωματωμένο κίνητρο του προγράμματος.
Παράλληλα, ζητά να διορθωθούν διαδικαστικές αστοχίες. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει την περίπτωση ακινήτου που έχει παραμείνει κενό για περισσότερα από τρία χρόνια, αλλά χάνει τη δυνατότητα φοροαπαλλαγής αν στο μεταξύ μεταβιβαστεί σε άλλο πρόσωπο.
Η ύπαρξη ξεκάθαρων, σταθερών και γενικευμένων φορολογικών κινήτρων θεωρείται κρίσιμη για να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών.
Ένας ιδιοκτήτης δύσκολα θα επενδύσει σημαντικό ποσό σε ένα παλαιό ακίνητο, αν δεν γνωρίζει με σαφήνεια ποιο θα είναι το φορολογικό καθεστώς των μελλοντικών μισθωμάτων.
Αίτημα για χαμηλότερη φορολογία στα ενοίκια
Η ΠΟΜΙΔΑ επαναφέρει επίσης το αίτημα για περαιτέρω μείωση των φορολογικών συντελεστών στα εισοδήματα από ενοίκια.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο πρώτο, το τρίτο και το τέταρτο φορολογικό κλιμάκιο, με την ομοσπονδία να θεωρεί ότι μία ουσιαστικότερη αποκλιμάκωση θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ισχυρό κίνητρο για τη διάθεση περισσότερων κατοικιών στην αγορά.
Οι ιδιοκτήτες συνυπολογίζουν όχι μόνο το κόστος της αρχικής ανακαίνισης, αλλά και τη φορολογία, τη συντήρηση, τις πιθανές ζημιές και τον κίνδυνο μη καταβολής ενοικίων.
Όσο μεγαλύτερη είναι η συνολική οικονομική επιβάρυνση, τόσο ενισχύεται η τάση διατήρησης ενός ακινήτου κλειστού ή η αναζήτηση άλλης μορφής αξιοποίησης.
Το πιστοποιητικό φερεγγυότητας και η προστασία των ιδιοκτητών
Ένα ακόμη βασικό ζήτημα αφορά το πολυαναμενόμενο πιστοποιητικό φερεγγυότητας συναλλασσομένων του Συστήματος Πιστοληπτικής Αξιολόγησης.
Η ΠΟΜΙΔΑ εκφράζει έντονη ανησυχία για πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες το πιστοποιητικό δεν θα καλύπτει τις μισθώσεις ακινήτων, αλλά άλλου είδους συναλλαγές.
Κατά την ομοσπονδία, μία τέτοια εξαίρεση θα αφήσει τους ιδιοκτήτες χωρίς ουσιαστική ενημέρωση για τη συναλλακτική συμπεριφορά των υποψήφιων ενοικιαστών. Αυτό αυξάνει τον φόβο απέναντι σε περιπτώσεις συστηματικής μη καταβολής μισθωμάτων και πρόκλησης ζημιών στο ακίνητο.
Η ΠΟΜΙΔΑ συγκρίνει την κατάσταση με τις τραπεζικές συναλλαγές, επισημαίνοντας ότι μια τράπεζα έχει τη δυνατότητα να αξιολογήσει πλήρως έναν υποψήφιο δανειολήπτη, ενώ ο ιδιοκτήτης καλείται να παραδώσει ένα περιουσιακό στοιχείο μεγάλης αξίας χωρίς αντίστοιχη πληροφόρηση.
Η έλλειψη μηχανισμού αξιολόγησης της φερεγγυότητας θεωρείται ένας από τους βασικότερους λόγους για τους οποίους αρκετά ακίνητα παραμένουν εκτός της μακροχρόνιας αγοράς.
Η γραφειοκρατία εξακολουθεί να λειτουργεί αποτρεπτικά
Η διαδικασία συμμετοχής στο πρόγραμμα αποτελεί ακόμη ένα σημείο προβληματισμού.
Οι αιτήσεις απαιτούν συνεργασία με μηχανικούς, λογιστές και άλλους επαγγελματίες, καθώς και τη συγκέντρωση τεχνικών, φορολογικών και ιδιοκτησιακών δικαιολογητικών. Για παλαιές κατοικίες, όπου ενδέχεται να υπάρχουν πολεοδομικές ή άλλες εκκρεμότητες, η διαδικασία μπορεί να γίνει ακόμη πιο σύνθετη.
Η ΠΟΜΙΔΑ κάνει λόγο για γραφειοκρατία που συνεχίζει να δυσκολεύει τόσο το συγκεκριμένο πρόγραμμα όσο και γενικότερα τις παρεμβάσεις που σχετίζονται με τα ακίνητα.
Η πολυπλοκότητα αποθαρρύνει ιδιαίτερα ιδιοκτήτες που διαθέτουν μία παλιά κατοικία, αλλά δεν έχουν την εμπειρία ή τον χρόνο να διαχειριστούν σειρά τεχνικών και διοικητικών υποχρεώσεων.
Ζητείται παράταση τουλάχιστον δύο μηνών
Η ισχύουσα προθεσμία για την έκδοση της «βεβαίωσης επιλεξιμότητας» για τα κλειστά σπίτια λήγει στις 31 Αυγούστου 2026.
Η ΠΟΜΙΔΑ ζητά παράταση τουλάχιστον δύο μηνών, υποστηρίζοντας ότι το χρονικό περιθώριο δεν επαρκεί για την προετοιμασία και ολοκλήρωση των αιτήσεων.
Η επιλογή του Αυγούστου ως καταληκτικού μήνα δημιουργεί επιπλέον δυσκολίες, καθώς μεγάλο μέρος των μηχανικών, των λογιστών και των υπόλοιπων επαγγελματιών που συμμετέχουν στη διαδικασία βρίσκονται σε θερινές διακοπές.
Η ομοσπονδία θεωρεί επίσης πιθανό ορισμένα από τα προβλήματα που επισημαίνει να αντιμετωπιστούν μέσα από τις κυβερνητικές εξαγγελίες στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Για τον λόγο αυτό θεωρεί αναγκαίο να δοθεί χρόνος, ώστε οι ιδιοκτήτες να γνωρίζουν το πλήρες θεσμικό και φορολογικό πλαίσιο πριν λάβουν την τελική τους απόφαση.
Το μεγάλο στοίχημα της επιστροφής κατοικιών στην αγορά
Η ενεργοποίηση των κλειστών σπιτιών θεωρείται κρίσιμη για την αύξηση της προσφοράς σε μία περίοδο έντονης στεγαστικής πίεσης και υψηλών ενοικίων.
Ωστόσο, η ανακαίνιση αποτελεί μόνο το πρώτο στάδιο. Για να περάσει ένα ακίνητο στη μακροχρόνια μίσθωση, ο ιδιοκτήτης πρέπει να θεωρεί ότι υπάρχει επαρκής φορολογική ανταμοιβή, προστασία από την ασυνέπεια και μία διαδικασία χωρίς υπέρμετρα διοικητικά εμπόδια.
Η χαμηλή συμμετοχή των κλειστών κατοικιών δείχνει ότι τα σημερινά κίνητρα δεν έχουν ακόμη δημιουργήσει το απαιτούμενο αίσθημα ασφάλειας.
Η ΠΟΜΙΔΑ ζητά ένα συνολικότερο πλαίσιο που θα συνδυάζει ανακαίνιση, φοροαπαλλαγές, χαμηλότερη φορολογία, έλεγχο φερεγγυότητας και απλούστερες διαδικασίες. Χωρίς αυτές τις παρεμβάσεις, μεγάλο μέρος του κλειστού οικιστικού αποθέματος κινδυνεύει να παραμείνει εκτός αγοράς, παρά τη στεγαστική ανάγκη.
Πηγή: Pagenews.gr