Το Ιράν δεν αλλάζει απλώς στρατηγούς.
Ξαναχτίζει την κορυφή της πολεμικής του μηχανής.
Οι έξι νέοι διορισμοί που ανακοίνωσε ο ανώτατος ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες αναδιατάξεις της στρατιωτικής εξουσίας στην Τεχεράνη μετά τον πόλεμο με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
Πρόκειται για την προσπάθεια ενός καθεστώτος που έχασε κορυφαίους στρατιωτικούς διοικητές να αποκαταστήσει την αλυσίδα διοίκησης, να ενισχύσει την εσωτερική συνοχή του και ταυτόχρονα να στείλει ένα ξεκάθαρο μήνυμα στους αντιπάλους του:
το Ιράν δεν προετοιμάζεται για υποχώρηση. Προετοιμάζεται για μια μακρά περίοδο αντιπαράθεσης.
Και το σημαντικότερο πεδίο αυτής της αντιπαράθεσης μπορεί πλέον να μην είναι μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα.
Είναι το Στενό του Ορμούζ.
Οι έξι άνδρες που αναλαμβάνουν τη νέα στρατιωτική μηχανή
Με επίσημο διάταγμα, ο Χαμενεΐ τοποθέτησε τον Αλί Αμπντολαχί στην ηγεσία του Γενικού Επιτελείου των ιρανικών Ενόπλων Δυνάμεων, με αναπληρωτή τον Κιουμάρς Χεϊνταρί.
Ο Αχμάντ Βαχιντί αναλαμβάνει επίσημα τη διοίκηση των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), με τον Μοσταφά Ιζαντί ως υπαρχηγό.
Ο Αλί Οζμαΐ αναλαμβάνει τη διοίκηση του Ναυτικού των Φρουρών της Επανάστασης.
Και ο Χοσεΐν Ταέμπ επιστρέφει σε μία από τις πιο ευαίσθητες θέσεις του καθεστώτος, ως επικεφαλής της Basij — της παραστρατιωτικής δύναμης που αποτελεί ταυτόχρονα μηχανισμό κινητοποίησης, ιδεολογικού ελέγχου και καταστολής στο εσωτερικό.
Δεν πρόκειται για τυχαίες επιλογές.
Πρόκειται για ανθρώπους με μακρά παρουσία στους μηχανισμούς ασφαλείας της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Και ορισμένοι βρίσκονται εξαιρετικά κοντά στον ίδιο τον νέο ανώτατο ηγέτη.
Ο Βαχιντί και η επιστροφή της σκληρής γραμμής
Η περίπτωση του Αχμάντ Βαχιντί είναι ίσως η χαρακτηριστικότερη.
Ο Βαχιντί έχει περάσει από ορισμένες από τις σημαντικότερες θέσεις του ιρανικού συστήματος ασφαλείας.
Έχει υπηρετήσει στους Φρουρούς της Επανάστασης, έχει διατελέσει υπουργός Άμυνας και υπουργός Εσωτερικών και πλέον αναλαμβάνει επίσημα έναν από τους ισχυρότερους στρατιωτικούς οργανισμούς της Μέσης Ανατολής.
Είχε ήδη λειτουργήσει ως επικεφαλής των Φρουρών μετά τον θάνατο του προκατόχου του, Μοχαμάντ Πακπούρ, στα ισραηλινά πλήγματα της 28ης Φεβρουαρίου.
Τώρα η θέση του θεσμοθετείται.
Η επιλογή του έχει και πολιτικό μήνυμα.
Ο Βαχιντί έχει ταχθεί υπέρ μιας στρατηγικής ισχυρής αποτροπής απέναντι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ και έχει προειδοποιήσει ότι μια νέα στρατιωτική αναμέτρηση θα μπορούσε να προκαλέσει ιρανική απάντηση σε περιφερειακό και ευρύτερο επίπεδο.
Με άλλα λόγια, ο άνθρωπος που αναλαμβάνει τους Φρουρούς της Επανάστασης δεν εκπροσωπεί τη λογική των παραχωρήσεων.
Εκπροσωπεί τη λογική:
«διαπραγματευόμαστε επειδή μπορούμε να προκαλέσουμε κόστος».
Το Ορμούζ περνά στο κέντρο της στρατηγικής
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η επιλογή του Αλί Οζμαΐ για το Ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης.
Ο προκάτοχός του, Αλιρεζά Τανγκσίρι, σκοτώθηκε σε ισραηλινό πλήγμα τον Μάρτιο.
Ο Οζμαΐ όμως δεν είναι ένας απλός αντικαταστάτης.
Έχει προηγούμενη επιχειρησιακή εμπειρία στον Περσικό Κόλπο και ιδιαίτερα στην περιοχή που συνδέεται άμεσα με τη βόρεια είσοδο του Στενού του Ορμούζ.
Αυτό έχει τεράστια σημασία.
Το Ορμούζ αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Για την Τεχεράνη, όμως, είναι κάτι περισσότερο.
Είναι το ισχυρότερο γεωπολιτικό της όπλο απέναντι στη Δύση.
Όσο το Ιράν μπορεί να απειλεί τη ναυσιπλοΐα, να αυξάνει το κόστος ασφάλισης, να προκαλεί αναστάτωση στις ενεργειακές αγορές ή να δημιουργεί φόβους για διακοπή των ροών, διαθέτει έναν μοχλό πίεσης που ξεπερνά κατά πολύ την πραγματική οικονομική του ισχύ.
Η νέα στρατιωτική ηγεσία δείχνει να το γνωρίζει πολύ καλά.
Η επιστροφή του Ταέμπ σημαίνει και εσωτερική θωράκιση
Ο διορισμός του Χοσεΐν Ταέμπ στη Basij έχει διαφορετικό αλλά εξίσου σημαντικό χαρακτήρα.
Η Basij δεν προορίζεται πρωτίστως για συμβατικό πόλεμο εναντίον ξένων στρατών.
Αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους μηχανισμούς εσωτερικού ελέγχου της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Ο Ταέμπ γνωρίζει αυτόν τον μηχανισμό όσο λίγοι.
Είχε διοικήσει τη Basij κατά την περίοδο των μεγάλων αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων του 2009 και αργότερα βρέθηκε στην κορυφή του μηχανισμού πληροφοριών των Φρουρών της Επανάστασης.
Η επιστροφή του επομένως μπορεί να διαβαστεί ως προειδοποίηση όχι μόνο προς το εξωτερικό αλλά και προς το εσωτερικό.
Το καθεστώς προετοιμάζεται για δύο μέτωπα:
αποτροπή απέναντι σε ΗΠΑ και Ισραήλ και έλεγχο πιθανής εσωτερικής αποσταθεροποίησης.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε μια χώρα που έχει υποστεί πόλεμο, οικονομική πίεση, κυρώσεις και σοβαρές απώλειες στην πολιτικοστρατιωτική της ηγεσία.
Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ χτίζει το δικό του καθεστώς
Υπάρχει όμως μια ακόμη βαθύτερη διάσταση.
Οι διορισμοί είναι οι διορισμοί ενός νέου ανώτατου ηγέτη.
Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ανέλαβε ένα σύστημα που είχε οικοδομηθεί επί δεκαετίες γύρω από τον πατέρα του, Αλί Χαμενεΐ.
Ο πόλεμος όμως εξόντωσε μεγάλο μέρος μιας ολόκληρης γενιάς κορυφαίων στελεχών ασφαλείας.
Αυτό δημιουργεί τεράστιο κίνδυνο για κάθε αυταρχικό σύστημα.
Δημιουργεί όμως και ευκαιρία.
Ο νέος ανώτατος ηγέτης μπορεί πλέον να τοποθετήσει στις κρίσιμες θέσεις ανθρώπους που εξαρτούν τη νέα τους εξουσία από τον ίδιο.
Έτσι δημιουργείται μια νέα προσωπική αλυσίδα πίστης:
Χαμενεΐ – Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας – Γενικό Επιτελείο – IRGC – Basij.
Δεν είναι απλώς στρατιωτική αναδιοργάνωση.
Είναι και εδραίωση πολιτικής εξουσίας.
Ο Μοχσέν Ρεζαΐ συμπληρώνει το παζλ
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο καθαρή αν οι έξι στρατιωτικοί διορισμοί εξεταστούν μαζί με μια άλλη κρίσιμη κίνηση.
Ο Μοχσέν Ρεζαΐ, ένας από τους ιστορικότερους διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης, ανέλαβε την ηγεσία του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας και ορίστηκε προσωπικός εκπρόσωπος του Χαμενεΐ σε αυτό.
Η σημασία είναι τεράστια.
Το Συμβούλιο βρίσκεται στον πυρήνα των αποφάσεων που αφορούν την εξωτερική πολιτική, την εθνική ασφάλεια και τις μεγάλες στρατηγικές επιλογές του Ιράν.
Ο Ρεζαΐ έχει ήδη υιοθετήσει σκληρή στάση στο θέμα του Ορμούζ και εμφανίζεται αντίθετος σε μια συμφωνία που θα αφαιρούσε από την Τεχεράνη τον έλεγχο αυτού του στρατηγικού μοχλού.
Η τοποθέτησή του μαζί με τους νέους στρατιωτικούς διοικητές δημιουργεί ένα σαφές μοτίβο:
οι άνθρωποι της ασφάλειας και των Φρουρών της Επανάστασης αποκτούν μεγαλύτερο βάρος στη λήψη αποφάσεων.
Το IRGC δεν είναι πλέον απλώς στρατός μέσα στον στρατό
Εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη γεωπολιτική αλλαγή.
Για χρόνια οι Φρουροί της Επανάστασης αποτελούσαν έναν παράλληλο πυλώνα εξουσίας.
Διέθεταν δικές τους χερσαίες, ναυτικές και αεροδιαστημικές δυνάμεις, υπηρεσίες πληροφοριών, οικονομικά συμφέροντα και δίκτυα επιρροής σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Μετά τον πόλεμο όμως φαίνεται να συμβαίνει κάτι περισσότερο.
Η λογική του IRGC διεισδύει βαθύτερα στην ίδια την κορυφή του κρατικού συστήματος.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ένα Ιράν περισσότερο στρατιωτικοποιημένο και περισσότερο προσανατολισμένο στη λογική της αποτροπής μέσω ισχύος.
Και αυτή η μεταβολή αφορά άμεσα την Ουάσιγκτον.
Το μήνυμα στον Τραμπ
Οι αλλαγές πραγματοποιούνται ενώ η αντιπαράθεση Ιράν–ΗΠΑ παραμένει ανοικτή.
Η Ουάσιγκτον επιδιώκει παραχωρήσεις από την Τεχεράνη τόσο στο πυρηνικό πρόγραμμα όσο και γύρω από το καθεστώς ασφαλείας στο Ορμούζ.
Το Ιράν όμως φαίνεται να ακολουθεί διαφορετικό υπολογισμό.
Η νέα ηγεσία ενδέχεται να θεωρεί ότι η καλύτερη διαπραγματευτική θέση δεν δημιουργείται με αποκλιμάκωση πριν από τη συμφωνία.
Δημιουργείται με τη διατήρηση της δυνατότητας κλιμάκωσης.
Αυτό σημαίνει ότι το Ορμούζ, οι βαλλιστικοί πύραυλοι, οι Φρουροί της Επανάστασης και οι περιφερειακές δυνατότητες της Τεχεράνης δεν αποτελούν απλώς στρατιωτικά εργαλεία.
Αποτελούν διαπραγματευτικά περιουσιακά στοιχεία.
Και όσο μεγαλύτερο κόστος μπορούν δυνητικά να προκαλέσουν, τόσο μεγαλύτερη αξία αποκτούν στο τραπέζι των συνομιλιών.
Το μήνυμα στο Ισραήλ
Για το Ισραήλ, οι νέοι διορισμοί έχουν επίσης ιδιαίτερη σημασία.
Τα πλήγματα εναντίον της ιρανικής στρατιωτικής ηγεσίας είχαν έναν προφανή στόχο: να αποδιοργανώσουν την αλυσίδα διοίκησης και να περιορίσουν την ικανότητα του Ιράν να διεξαγάγει συντονισμένες επιχειρήσεις.
Η Τεχεράνη τώρα προσπαθεί να δείξει ότι αυτή η περίοδος τελειώνει.
Οι θέσεις καλύπτονται.
Η ιεραρχία αποκαθίσταται.
Οι Φρουροί αποκτούν νέα ηγεσία.
Το Ναυτικό του IRGC έχει νέο διοικητή.
Και η Basij επιστρέφει υπό τον έλεγχο ενός από τους πιο έμπειρους ανθρώπους του μηχανισμού ασφαλείας.
Το μήνυμα προς το Ισραήλ είναι απλό:
μπορείς να εξοντώσεις διοικητές — αλλά πρέπει να εξοντώσεις και την ικανότητα του συστήματος να τους αντικαθιστά.
Και αυτό είναι πολύ δυσκολότερο.
Το μεγάλο ερώτημα: Ένα ισχυρότερο ή πιο επικίνδυνο Ιράν;
Η αναδιοργάνωση μπορεί να ενισχύσει τη συνοχή της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Μπορεί όμως ταυτόχρονα να δημιουργήσει νέους κινδύνους.
Όσο μεγαλύτερη δύναμη συγκεντρώνεται στα χέρια στρατιωτικών και ανθρώπων των υπηρεσιών ασφαλείας, τόσο περισσότερο μπορεί να περιορίζεται ο χώρος για πολιτικούς που υποστηρίζουν συμβιβασμούς.
Και όσο το Ορμούζ μετατρέπεται στον κεντρικό μοχλό πίεσης της Τεχεράνης, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος ενός επεισοδίου που θα ξεφύγει από τον έλεγχο.
Ένα πλοίο.
Ένας πύραυλος.
Μια λανθασμένη εκτίμηση.
Μια αμερικανική απάντηση.
Στην περιοχή αυτή, μια μεγάλη κρίση μπορεί να αρχίσει από ένα πολύ μικρό περιστατικό.
Η Τεχεράνη προετοιμάζεται για τον επόμενο γύρο
Οι έξι διορισμοί του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δεν είναι λοιπόν μια γραφειοκρατική αναδιάταξη μετά τις απώλειες του πολέμου.
Είναι η αρχή της επόμενης φάσης.
Το Ιράν ανασυγκροτεί την πολεμική του ηγεσία.
Ενισχύει τους σκληροπυρηνικούς.
Θωρακίζει τον μηχανισμό εσωτερικής ασφάλειας.
Διατηρεί το Ορμούζ ως στρατηγικό μοχλό.
Και δημιουργεί γύρω από τον νέο ανώτατο ηγέτη μια νέα γενιά στρατιωτικής εξουσίας.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ κατάφεραν να προκαλέσουν τεράστιες απώλειες στην παλιά ιρανική διοίκηση.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι εξουδετέρωσαν το σύστημα που τη δημιουργούσε.
Και ίσως αυτό να είναι το σημαντικότερο μήνυμα των νέων διορισμών:
η Τεχεράνη δεν οργανώνει απλώς την επόμενη ημέρα του πολέμου. Οργανώνεται για το ενδεχόμενο του επόμενου πολέμου.
Πηγή: pagenews.gr