Κίνα–Ιράν: Γιατί ο Σι δεν απομακρύνεται από Τεχεράνη–Το πετρέλαιο,η στρατηγική πίσω από την άρνηση στο Τραμπ
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 8 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Κίνα–Ιράν: Γιατί ο Σι δεν απομακρύνεται από την Τεχεράνη – Το πετρέλαιο και η στρατηγική πίσω από την άρνηση στο Τραμπ
Η Ουάσιγκτον ήθελε από τη συνάντηση Τραμπ–Σι κάτι περισσότερο από μια εμπορική ανακωχή.
Ήθελε η Κίνα να κάνει πίσω από το Ιράν.
Δεν έγινε.
Η ανάλυση του Al-Monitor υποστηρίζει ότι όσο ο πόλεμος παρατείνεται, τόσο μειώνεται το κίνητρο του Πεκίνου να θυσιάσει τη σχέση του με την Τεχεράνη για χάρη της Ουάσιγκτον.
Το 80%–90% του ιρανικού πετρελαίου πηγαίνει στην Κίνα
Το σημαντικότερο στοιχείο είναι η ενέργεια.
Παρά τις κυρώσεις, τον πόλεμο και τους περιορισμούς στο Ορμούζ, η Κίνα εξακολουθεί να απορροφά περίπου 80% έως 90% των θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν.
Αυτό σημαίνει ότι το Πεκίνο παραμένει ο βασικός οικονομικός πνεύμονας της Τεχεράνης.
Χωρίς τη κινεζική αγορά, το Ιράν θα είχε πολύ μεγαλύτερη δυσκολία να μετατρέπει το πετρέλαιό του σε έσοδα.
Οι όγκοι έπεσαν, αλλά η σχέση άντεξε
Η εικόνα δεν είναι ίδια με το 2025.
Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler που επικαλείται το Al-Monitor, οι κινεζικές εισαγωγές ιρανικού αργού έπεσαν τον Αύγουστο στα περίπου 534.000 βαρέλια ημερησίως, από περίπου 1,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2025
Άρα το εμπόριο έχει συρρικνωθεί.
Δεν έχει όμως καταρρεύσει.
Και αυτό είναι το κρίσιμο μήνυμα.
Το Πεκίνο αγοράζει φθηνά και αποκτά μόχλευση
Η σχέση είναι ιδιαίτερα συμφέρουσα για την Κίνα.
Το Ιράν χρειάζεται αγοραστές.
Η Κίνα χρειάζεται ενεργειακή ασφάλεια και φθηνότερο πετρέλαιο.
Η πίεση των δυτικών κυρώσεων κάνει την Τεχεράνη πιο εξαρτημένη από περιορισμένο αριθμό αγοραστών, γεγονός που ενισχύει τη διαπραγματευτική δύναμη του Πεκίνου.
Έτσι, η Κίνα δεν έχει προφανές οικονομικό κίνητρο να εγκαταλείψει έναν προμηθευτή που της προσφέρει στρατηγική και εμπορική αξία.
Ο Τραμπ πίεσε τον Σι
Πριν από τη σύνοδο, η κυβέρνηση Τραμπ είχε καταστήσει σαφές ότι ήθελε από την Κίνα να περιορίσει:
τις αγορές ιρανικού πετρελαίου,
τη διπλής χρήσης τεχνολογία,
την πρόσβαση της Τεχεράνης σε κινεζικές εταιρείες,
και κάθε μορφή στρατιωτικής ή οικονομικής υποστήριξης.
Ο Αμερικανός πρέσβης στο Πεκίνο, Ντέιβιντ Περντιού, δήλωσε μετά τη συνάντηση ότι ο Τραμπ είπε στον Σι πως άμεση ή έμμεση υποστήριξη προς το Ιράν είναι «απολύτως απαράδεκτη».
Ο Σι δεν έδωσε δημόσια ρήξη
Η σύνοδος όμως δεν παρήγαγε δημόσια δέσμευση του Πεκίνου να κόψει δεσμούς με την Τεχεράνη.
Οι δύο ηγέτες δεν ανακοίνωσαν ουσιαστική νέα συμφωνία για το Ιράν, ενώ ο Σι περιορίστηκε να ζητήσει επιστροφή ΗΠΑ και Ιράν στον διάλογο και στις διαπραγματεύσεις.
Αυτό είναι πολύ διαφορετικό από αυτό που ζητούσε η Ουάσιγκτον.
Η Κίνα έχει μοχλό πίεσης αλλά δεν θέλει να τον χρησιμοποιήσει για τις ΗΠΑ
Το Πεκίνο πράγματι διαθέτει ισχυρή επιρροή πάνω στην Τεχεράνη.
Είναι:
ο βασικός πετρελαϊκός αγοραστής,
σημαντικός εμπορικός εταίρος,
πηγή τεχνολογίας,
και διπλωματικός εταίρος.
Το ερώτημα δεν είναι αν μπορεί να πιέσει το Ιράν.
Είναι γιατί να το κάνει προς όφελος της Ουάσιγκτον.
Η σχέση είναι στρατηγική, όχι μόνο ενεργειακή
Μία εβδομάδα πριν από τη σύνοδο, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί βρέθηκε στο Πεκίνο, όπου ο Κινέζος ομόλογός του Γουάνγκ Γι χαρακτήρισε τις δύο χώρες «ολοκληρωμένους στρατηγικούς εταίρους»
Αυτό δείχνει ότι η κινεζική στήριξη δεν περιορίζεται σε μια ευκαιριακή αγορά φθηνού αργού.
Εντάσσεται σε μεγαλύτερη στρατηγική.
Η Τεχεράνη δυσκολεύει τις ΗΠΑ με χαμηλό κόστος για την Κίνα
Αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό γεωπολιτικό σημείο.
Για το Πεκίνο, ένα Ιράν που μπορεί να αντέχει στην αμερικανική πίεση υποχρεώνει τις ΗΠΑ να διατηρούν:
στρατιωτικές δυνάμεις,
ναυτικά μέσα,
αεράμυνα,
και πολιτική προσοχή
στη Μέση Ανατολή.
Αυτό συμβαίνει χωρίς η Κίνα να χρειάζεται να εμπλακεί άμεσα σε πόλεμο.
Η Μέση Ανατολή απορροφά αμερικανικούς πόρους
Από κινεζική οπτική, η παρατεταμένη αμερικανική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή έχει ευρύτερη στρατηγική αξία.
Όσο περισσότερους πόρους δεσμεύει η Ουάσιγκτον απέναντι στο Ιράν, τόσο δυσκολότερο είναι να συγκεντρώσει όλο το στρατηγικό της βάρος στον Ινδοειρηνικό και στην ανάσχεση της Κίνας.
Αυτή είναι κεντρική εκτίμηση της ανάλυσης του Al-Monitor και όχι επίσημη κινεζική διακήρυξη.
Η Κίνα μπορεί να κρατά απόσταση από το κράτος αλλά όχι από τα δίκτυα
Το μοντέλο συνεργασίας έχει και ένα ακόμη πλεονέκτημα για το Πεκίνο.
Μεγάλο μέρος των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου καταλήγει σε μικρότερα ιδιωτικά κινεζικά διυλιστήρια, τα λεγόμενα teapots.
Αυτό δημιουργεί ένα επίπεδο απόστασης ανάμεσα στο κινεζικό κράτος και στις ίδιες τις συναλλαγές.
Η «εύλογη άρνηση»
Αναλυτές που επικαλείται το Al-Monitor επισημαίνουν ότι αυτή η δομή δίνει στο Πεκίνο περιθώριο να υποστηρίζει πως το κράτος δεν παρέχει επίσημα βοήθεια, ενώ ιδιωτικές ή τρίτες οντότητες συνεχίζουν εμπορικές και τεχνολογικές συναλλαγές.
Αυτό κάνει οποιαδήποτε αμερικανική συμφωνία με τον Σι πολύ δύσκολη στην εφαρμογή.
Υπάρχει και στρατιωτική διάσταση
Η αμερικανική πίεση δεν περιορίζεται στο πετρέλαιο.
Η γερουσιαστής Τζιν Σαχίν είχε καλέσει τον Τραμπ να θέσει στον Σι και το θέμα κινεζικών εταιρειών που, σύμφωνα με αμερικανικές αναφορές, παρέχουν:
δορυφορικές εικόνες,
εξαρτήματα πυραύλων,
τεχνολογία drones,
και άλλα υλικά διπλής χρήσης.
Αυτοί οι ισχυρισμοί αφορούν συγκεκριμένες εταιρείες και οντότητες και δεν ισοδυναμούν αυτομάτως με απόδειξη άμεσης κρατικής εντολής από το Πεκίνο.
1.300 αποστολές εξαρτημάτων σε έξι μήνες
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Al-Monitor από δημοσίευμα της Wall Street Journal, κινεζικές οντότητες πραγματοποίησαν περίπου 1.300 αποστολές εξαρτημάτων διπλής χρήσης προς το ιρανικό υπουργείο Άμυνας κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026.
Πρόκειται για ηλεκτρονικά εξαρτήματα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν και σε drones ή συστήματα καθοδήγησης πυραύλων.
Η Κίνα και η Ρωσία κάλυψαν διπλωματικά το Ιράν στον ΟΗΕ
Η σχέση έχει και θεσμική διάσταση.
Κίνα και Ρωσία άσκησαν βέτο σε αμερικανικό σχέδιο απόφασης στο Συμβούλιο Ασφαλείας που θα παρέτεινε για έναν χρόνο την εντολή ομάδας εμπειρογνωμόνων που παρακολουθούσε την εφαρμογή κυρώσεων του ΟΗΕ στο Ιράν.
Οι ίδιες οι κυρώσεις δεν ακυρώθηκαν.
Αλλά η εντολή της συγκεκριμένης επιτροπής έληξε.
Το Ιράν είναι χρήσιμο και ως αντίβαρο
Το Πεκίνο δεν χρειάζεται το Ιράν να είναι τόσο ισχυρό ώστε να κυριαρχεί στην περιοχή.
Χρειάζεται όμως μια Τεχεράνη αρκετά ανθεκτική ώστε:
να μην καταρρέει,
να αντιστέκεται στην αμερικανική πίεση,
και να διατηρεί τον ρόλο της ως ανεξάρτητου πόλου.
Αυτή η ισορροπία εξυπηρετεί κινεζικά συμφέροντα χωρίς να απαιτεί επίσημη στρατιωτική συμμαχία.
Το παράδοξο του Ορμούζ
Η Κίνα έχει όμως και ένα πρόβλημα.
Είναι εξαιρετικά εξαρτημένη από τις ενεργειακές ροές της Μέσης Ανατολής.
Οι απειλές και οι διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ αυξάνουν το ενεργειακό κόστος για την ίδια την κινεζική οικονομία.
Άρα το Πεκίνο δεν θέλει ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.
Θέλει αρκετή ισχύ για το Ιράν ώστε να διαπραγματεύεται, αλλά όχι τέτοια αποσταθεροποίηση που θα κλείσει τις ενεργειακές αρτηρίες της Κίνας.
Αυτό εξηγεί τη διπλή στρατηγική
Η Κίνα προσπαθεί να κάνει δύο πράγματα ταυτόχρονα.
Να διατηρεί το Ιράν όρθιο.
Και να πιέζει για διαπραγμάτευση που θα περιορίζει τον κίνδυνο γενικευμένης ενεργειακής κρίσης.
Γι’ αυτό ο Σι δεν προσχώρησε στη στρατηγική Τραμπ, αλλά επίσης δεν εμφανίστηκε να υποστηρίζει απεριόριστη κλιμάκωση.
Η σύνοδος έδωσε μόνο εμπορική παράταση
Η συνάντηση Τραμπ–Σι απέφερε κυρίως περιορισμένη πρόοδο στο εμπορικό μέτωπο, με δίμηνη παράταση της εμπορικής εκεχειρίας και ορισμένες εξαιρέσεις σε προϊόντα.
Στο Ιράν, όμως, οι βασικές διαφορές παρέμειναν.
Αυτό δείχνει και τα όρια της προσωπικής διπλωματίας μεταξύ των δύο ηγετών.
Γιατί η επτάμηνη σύγκρουση έκανε το Ιράν πιο χρήσιμο στην Κίνα
Εδώ βρίσκεται η κεντρική θέση του Al-Monitor.
Η διάρκεια του πολέμου δεν έκανε το Ιράν βάρος για την Κίνα.
Σε ορισμένα επίπεδα το έκανε περισσότερο στρατηγικά χρήσιμο.
Η Τεχεράνη:
κρατά αμερικανικούς πόρους δεσμευμένους,
εξαρτάται περισσότερο από την κινεζική αγορά,
και προσφέρει στο Πεκίνο φθηνότερη πρόσβαση σε πετρέλαιο.
Άρα το κίνητρο της Κίνας να απομακρυνθεί έχει μειωθεί.
Η μεγάλη εικόνα
Ο Τραμπ μπορεί να πιέζει.
Η Κίνα μπορεί να δίνει γενικές διαβεβαιώσεις.
Αλλά η δομή της σχέσης Πεκίνου–Τεχεράνης είναι πολύ βαθύτερη.
Η Κίνα αγοράζει το μεγαλύτερο μέρος του ιρανικού πετρελαίου.
Το Ιράν αποκτά οικονομικό οξυγόνο.
Το Πεκίνο αποκτά φθηνότερη ενέργεια και γεωπολιτική μόχλευση.
Και οι ΗΠΑ αναγκάζονται να παραμένουν βαθιά δεσμευμένες στη Μέση Ανατολή.
Γι’ αυτό η σύνοδος Τραμπ–Σι δεν άλλαξε την εξίσωση.
Για το Πεκίνο, το Ιράν δεν είναι απλώς ένας δύσκολος εταίρος που μπορεί να θυσιαστεί για καλύτερες σχέσεις με την Ουάσιγκτον. Είναι μέρος της ευρύτερης στρατηγικής του απέναντι στις ΗΠΑ.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
