Ποιος κρατά τελικά το ταμείο της Γάζας; Τα δισ. της ανοικοδόμησης, ο Τραμπ και ο λογαριασμός εκτός World Bank

Δεκάδες δισ. δολάρια απαιτούνται για να ξαναχτιστεί η Γάζα, όμως τα χρήματα που έχουν υποσχεθεί οι δωρητές δεν ακολουθούν μία ενιαία διαδρομή – Το Board of Peace, το ταμείο GRAD της Παγκόσμιας Τράπεζας και οι εναλλακτικοί λογαριασμοί ανοίγουν ένα κρίσιμο ζήτημα διαφάνειας και ελέγχου

Ποιος θα ελέγχει πραγματικά τα δισεκατομμύρια της ανοικοδόμησης της Γάζας;

Αυτό μπορεί να αποδειχθεί το επόμενο μεγάλο γεωπολιτικό ερώτημα, εφόσον το σχέδιο αφοπλισμού και σταδιακής αποχώρησης προχωρήσει.

Γιατί ακόμη και αν σταματήσει η σύγκρουση, ακόμη και αν σταθεροποιηθεί η ασφάλεια και ακόμη και αν δημιουργηθεί μεταβατική διοίκηση, η Γάζα δεν μπορεί να ξαναχτιστεί χωρίς δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια.

Η Παγκόσμια Τράπεζα υπολογίζει πλέον τις συνολικές ανάγκες ανάκαμψης και ανοικοδόμησης σε πάνω από 67 δισ. δολάρια, ενώ προηγούμενες εκτιμήσεις διεθνών οργανισμών κινούνταν ακόμη υψηλότερα.

Το ερώτημα επομένως δεν είναι μόνο πόσα χρήματα θα δοθούν.

Είναι πού θα πάνε, ποιος θα τα διαχειρίζεται και ποιος θα μπορεί να ελέγξει πώς ξοδεύονται.

Το Board of Peace βρίσκεται στην κορυφή της πυραμίδας

Το θεσμικό πλαίσιο υπάρχει ήδη.

Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, με την απόφαση 2803 του Νοεμβρίου 2025, ενέκρινε το συνολικό σχέδιο για τη Γάζα και αναγνώρισε το Board of Peace ως μεταβατικό μηχανισμό εποπτείας.

Η ίδια απόφαση προβλέπει παράλληλα τη δημιουργία παλαιστινιακής τεχνοκρατικής διοίκησης και διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης.

Στην κορυφή του Board of Peace βρίσκεται ο Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε τον Ιανουάριο ότι στο Executive Board συμμετέχουν μεταξύ άλλων ο Μάρκο Ρούμπιο, ο Στιβ Γουίτκοφ, ο Τζάρεντ Κούσνερ, ο Τόνι Μπλερ και ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας Ατζάι Μπάνγκα.

Το Board έχει αποστολή που ξεπερνά την απλή χρηματοδότηση.

Αφορά την εποπτεία της διακυβέρνησης, της ασφάλειας, της ανοικοδόμησης και της προσέλκυσης κεφαλαίων.

Αυτό σημαίνει ότι ο έλεγχος των χρημάτων συνδέεται άμεσα με τον έλεγχο της μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής της Γάζας.

Η Παγκόσμια Τράπεζα έστησε ειδικό Ταμείο

Για να διοχετεύονται οι διεθνείς πόροι δημιουργήθηκε το Gaza Reconstruction and Development Fund – GRAD.

Πρόκειται για χρηματοδοτικό μηχανισμό υπό την Παγκόσμια Τράπεζα, σχεδιασμένο ώστε να συγκεντρώνει πόρους από κυβερνήσεις και άλλους δωρητές για την αποκατάσταση υποδομών, βασικών υπηρεσιών, επιχειρηματικής δραστηριότητας και κοινωνικής προστασίας.

Θεωρητικά, αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει τον καθαρότερο μηχανισμό:

οι δωρητές βάζουν τα χρήματα σε έναν διεθνώς αναγνωρισμένο λογαριασμό και η Παγκόσμια Τράπεζα λειτουργεί ως θεσμικός διαχειριστής.

Στην πράξη, όμως, η εικόνα έγινε πιο σύνθετη.

Δισεκατομμύρια υποσχέσεις – αλλά το επίσημο Ταμείο έμενε άδειο

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο προέκυψε στα τέλη Μαΐου.

Ρεπορτάζ των Financial Times, που επιβεβαιώθηκε και από άλλες πηγές, ανέφερε ότι παρά τις πολυδισεκατομμυριακές δεσμεύσεις κρατών, το επίσημο ταμείο που διαχειρίζεται η Παγκόσμια Τράπεζα δεν είχε ακόμη λάβει χρήματα.

Αντίθετα, μέρος των δωρεών κατευθυνόταν σε διαφορετικό λογαριασμό που είχε δημιουργήσει το Board of Peace μέσω της JPMorgan.

Το Board απάντησε ότι υπάρχουν πολλαπλά κανάλια χρηματοδότησης και ότι οι δωρητές μπορούν να επιλέγουν διαφορετικές οδούς.

Αυτό δεν αποδεικνύει κακοδιαχείριση.

Δημιουργεί όμως ένα προφανές ερώτημα:

αν το θεσμοθετημένο διεθνές Ταμείο δεν συγκεντρώνει τα χρήματα, ποιος ακριβώς ελέγχει εκείνα που βρίσκονται σε εναλλακτικούς λογαριασμούς;

Η διαφάνεια γίνεται γεωπολιτικό ζήτημα

Η ανοικοδόμηση της Γάζας δεν θα είναι απλώς μία τεχνική διαδικασία.

Θα είναι πιθανότατα μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές επιχειρήσεις μεταπολεμικής ανασυγκρότησης των τελευταίων δεκαετιών.

Δρόμοι, ηλεκτρικό δίκτυο, ύδρευση, λιμάνια, σχολεία, νοσοκομεία, κατοικίες και τηλεπικοινωνίες θα χρειαστούν σχεδόν πλήρη επανακατασκευή.

Σε αυτό το περιβάλλον, όποιος ελέγχει τις χρηματοδοτικές ροές θα διαθέτει και τεράστια πολιτική επιρροή πάνω στη μελλοντική οικονομία της Γάζας.

Ποιος παίρνει τα έργα;

Ποιος αποφασίζει τις προτεραιότητες;

Ποιος επιλέγει τους εργολάβους;

Ποιος πιστοποιεί ότι ένα έργο ολοκληρώθηκε;

Και ποιος έχει τη δυνατότητα να μπλοκάρει την εκταμίευση;

Αυτά δεν είναι λογιστικά ερωτήματα.

Είναι ερωτήματα εξουσίας.

Το παλαιστινιακό παράδοξο

Υπάρχει και μια ακόμη πιο ευαίσθητη διάσταση.

Η απόφαση του ΟΗΕ προβλέπει παλαιστινιακή τεχνοκρατική επιτροπή για τη διοίκηση της Γάζας.

Ωστόσο, η στρατηγική εποπτεία και η συγκέντρωση διεθνών πόρων βρίσκονται σε μεγάλο βαθμό στο Board of Peace.

Αυτό δημιουργεί μία πολιτικά δύσκολη εικόνα:

οι Παλαιστίνιοι θα καλούνται να διοικήσουν τη Γάζα, αλλά το σημαντικότερο οικονομικό εργαλείο για την ανοικοδόμησή της θα εξαρτάται από έναν διεθνή μηχανισμό στον οποίο ο κύριος λόγος ανήκει εκτός Γάζας.

Το ερώτημα είναι εάν αυτό το μοντέλο μπορεί να αποκτήσει κοινωνική νομιμοποίηση.

Και οι χώρες του Κόλπου κρατούν το πορτοφόλι

Η επιτυχία οποιουδήποτε σχεδίου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα κράτη του Κόλπου.

Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κατάρ και Κουβέιτ διαθέτουν τους οικονομικούς πόρους για να χρηματοδοτήσουν μεγάλο μέρος της ανοικοδόμησης.

Αυτό σημαίνει όμως ότι θα απαιτήσουν και πολιτικές εγγυήσεις.

Κανένα κράτος δεν θα διαθέσει δισεκατομμύρια εάν θεωρεί πιθανό ότι οι εγκαταστάσεις που χρηματοδοτεί θα καταστραφούν ξανά σε νέο πόλεμο λίγους μήνες αργότερα.

Άρα τα χρήματα συνδέονται άμεσα με:

τον αφοπλισμό της Χαμάς,

την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων,

τη βιωσιμότητα της νέας διοίκησης,

και τις εγγυήσεις ασφαλείας.

Η ανοικοδόμηση ως εργαλείο εξουσίας

Εδώ βρίσκεται ίσως το βαθύτερο γεωπολιτικό πρόβλημα.

Η χρηματοδότηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μηχανισμός επιβολής όρων.

Εάν μια περιοχή δεν θεωρείται ασφαλής, τα χρήματα μπορούν να παγώσουν.

Εάν η παλαιστινιακή διοίκηση δεν εφαρμόζει τις συμφωνημένες μεταρρυθμίσεις, η χρηματοδότηση μπορεί να καθυστερήσει.

Εάν οι δωρητές διαφωνούν με το Board of Peace, μπορούν να κρατήσουν τις εισφορές τους.

Έτσι η ανοικοδόμηση μετατρέπεται από ανθρωπιστικό έργο σε σύστημα κινήτρων και πιέσεων.

Και εδώ μπαίνει το ιδιωτικό κεφάλαιο

Ταυτόχρονα, ιδιωτικές και κρατικές εταιρείες της περιοχής εξετάζουν τις τεράστιες οικονομικές ευκαιρίες που θα δημιουργηθούν.

Λιμάνια, logistics, ενεργειακά δίκτυα, κατασκευές και εμπορικοί διάδρομοι μπορούν να δημιουργήσουν συμβόλαια πολλών δισεκατομμυρίων.

Αυτό δημιουργεί έναν δεύτερο κίνδυνο:

η ανοικοδόμηση να αντιμετωπιστεί όχι μόνο ως πρόγραμμα ανάκαμψης αλλά και ως τεράστια επενδυτική αγορά.

Και όσο μεγαλύτερο είναι το οικονομικό διακύβευμα, τόσο σημαντικότερη γίνεται η ανεξάρτητη εποπτεία.

Το πραγματικό πεδίο μάχης έρχεται μετά τον αφοπλισμό

Η διεθνής προσοχή επικεντρώνεται σήμερα κυρίως στο εάν η Χαμάς θα αφοπλιστεί και εάν το Ισραήλ θα αποχωρήσει.

Όμως, ακόμη και αν αυτά τα δύο εμπόδια ξεπεραστούν, θα ξεκινήσει η επόμενη σύγκρουση:

ποιος θα ελέγξει την οικονομική ανοικοδόμηση της Γάζας.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν έναν μηχανισμό που θα τους επιτρέπει να επιβλέπουν την εφαρμογή της συμφωνίας.

Οι αραβικές χώρες δεν θέλουν να χρηματοδοτήσουν ένα σύστημα χωρίς πολιτική επιρροή.

Οι Παλαιστίνιοι θα ζητήσουν μεγαλύτερο λόγο πάνω στην ίδια τους την οικονομία.

Το Ισραήλ θα απαιτήσει εγγυήσεις ότι τα κεφάλαια δεν θα χρησιμοποιηθούν για την ανασύσταση στρατιωτικών υποδομών.

Και οι διεθνείς οργανισμοί θα πιέσουν για διαφάνεια και λογοδοσία.

Το τεστ είναι απλό: Πού θα εμφανιστούν τα πρώτα δισεκατομμύρια;

Γι’ αυτό η επόμενη αποκάλυψη δεν θα προέλθει απαραίτητα από ένα διπλωματικό ανακοινωθέν.

Μπορεί να βρίσκεται σε έναν ισολογισμό.

Πόσα χρήματα θα εμφανίσει το GRAD της Παγκόσμιας Τράπεζας;

Πόσα θα περάσουν από άλλους λογαριασμούς;

Ποιος θα δημοσιεύει τις εκταμιεύσεις;

Ποιος θα υπογράφει τα μεγάλα συμβόλαια;

Και πόσο λόγο θα έχουν οι ίδιοι οι Παλαιστίνιοι;

Η ανοικοδόμηση της Γάζας μπορεί να κοστίσει πάνω από 67 δισ. δολάρια.

Το μεγαλύτερο ερώτημα όμως δεν είναι ακόμη ποιος θα τα πληρώσει.

Είναι ποιος θα κρατά το κλειδί του ταμείου όταν αρχίσουν να μπαίνουν.

Πηγή: pagenews.gr