Λίβανος–Ισραήλ: Η συμφωνία κολλάει στη Χεζμπολάχ – Ο Σαλάμ πάει στον Ρούμπιο για να ξεμπλοκάρει το μέτωπο

Ο πρωθυπουργός του Λιβάνου Ναουάφ Σαλάμ συναντήθηκε στην Ουάσιγκτον με τον Μάρκο Ρούμπιο ζητώντας σαφές χρονοδιάγραμμα εφαρμογής της συμφωνίας Λιβάνου–Ισραήλ. Τρεις μήνες μετά το πλαίσιο της 26ης Ιουνίου, η διαδικασία δυσκολεύεται να προχωρήσει: η Βηρυτός ζητά αποκατάσταση της πλήρους κυριαρχίας της, το Ισραήλ συνδέει την αποχώρησή του με τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ και η Ουάσιγκτον επιχειρεί να κρατήσει ζωντανή μια συμφωνία με εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση ασφαλείας.

Ένα από τα δυσκολότερα μέτωπα της Μέσης Ανατολής επέστρεψε στην Ουάσιγκτον.

Ο πρωθυπουργός του Λιβάνου Ναουάφ Σαλάμ συναντήθηκε με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, καθώς η αμερικανική προσπάθεια να μετατραπεί η εύθραυστη συνεννόηση Λιβάνου–Ισραήλ σε λειτουργικό πλαίσιο ασφαλείας αντιμετωπίζει σοβαρά εμπόδια.

Στο επίκεντρο βρέθηκε η εφαρμογή της τριμερούς συμφωνίας που υπέγραψαν ΗΠΑ, Λίβανος και Ισραήλ στις 26 Ιουνίου.

Και κυρίως το μεγάλο ερώτημα:

ποιος κάνει το επόμενο βήμα;

Σαλάμ στον Ρούμπιο: Βάλτε χρονοδιάγραμμα

Σύμφωνα με τη λιβανική πλευρά, η συνάντηση επικεντρώθηκε στις εξελίξεις στον Λίβανο και στην ευρύτερη περιοχή, καθώς και στην προσπάθεια για «αποκατάσταση της πλήρους κυριαρχίας του Λιβάνου».

Ο Σαλάμ ζήτησε κάτι ιδιαίτερα συγκεκριμένο:

«τη θέσπιση σαφούς χρονοδιαγράμματος για την εφαρμογή των δεσμεύσεων» που έχουν αναλάβει Λίβανος και Ισραήλ στο πλαίσιο της συμφωνίας.

Ο Ρούμπιο, σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, επανέλαβε τη δέσμευση των ΗΠΑ να στηρίξουν τον Λίβανο και υπογράμμισε την ανάγκη να προχωρήσει η εφαρμογή του τριμερούς πλαισίου.

Η συμφωνία που υποτίθεται ότι θα άλλαζε το παιχνίδι

Το πλαίσιο της 26ης Ιουνίου ήταν εξαιρετικά φιλόδοξο.

Λίβανος και Ισραήλ δήλωσαν την πρόθεσή τους να κινηθούν προς τον οριστικό τερματισμό της σύγκρουσης και της κατάστασης πολέμου μεταξύ τους.

Ο μηχανισμός στηρίζεται σε μια αλληλουχία βημάτων:

• ανάπτυξη του λιβανικού στρατού,
• ανάληψη της πλήρους ευθύνης ασφαλείας από το λιβανικό κράτος,
• επαληθευμένος αφοπλισμός μη κρατικών ένοπλων οργανώσεων,
• απομάκρυνση των στρατιωτικών υποδομών τους,
• σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων,
• επιστροφή αμάχων,
• και έναρξη ανοικοδόμησης.

Στην καρδιά όλων αυτών βρίσκεται μία οργάνωση:

η Χεζμπολάχ.

Το «αγκάθι»: Ποιος κινείται πρώτος;

Εδώ βρίσκεται και το βασικό αδιέξοδο.

Η λιβανική πλευρά θέλει την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων και την πλήρη αποκατάσταση της κυριαρχίας της χώρας.

Το Ισραήλ έχει συνδέσει την πλήρη αποχώρηση των στρατευμάτων του με την εξάλειψη της στρατιωτικής απειλής της Χεζμπολάχ.

Και η Χεζμπολάχ έχει αντιταχθεί στον αφοπλισμό της υπό τις υφιστάμενες συνθήκες.

Άρα δημιουργείται ένας κύκλος:

το Ισραήλ ζητά αφοπλισμό για να αποχωρήσει — η λιβανική πλευρά πιέζει για αποχώρηση και αποκατάσταση κυριαρχίας — η Χεζμπολάχ απορρίπτει την παράδοση των όπλων όσο παραμένει η ισραηλινή στρατιωτική παρουσία.

Αυτή είναι η βασική εξίσωση που η αμερικανική διπλωματία δεν έχει ακόμη καταφέρει να λύσει.

Οι «πιλοτικές ζώνες»

Η συμφωνία προσπάθησε να ξεπεράσει αυτό το αδιέξοδο με ένα μοντέλο σταδιακής εφαρμογής.

Δημιουργήθηκαν οι λεγόμενες pilot zones.

Η ιδέα ήταν να εφαρμοστεί αρχικά το μοντέλο σε περιορισμένες περιοχές:

ο λιβανικός στρατός να αναλάβει τον πλήρη έλεγχο,

να απομακρυνθούν τα όπλα και οι στρατιωτικές υποδομές μη κρατικών οργανώσεων,

να αποχωρήσουν σταδιακά οι ισραηλινές δυνάμεις,

και στη συνέχεια το μοντέλο να επεκταθεί.

Το καλοκαίρι ξεκίνησαν επιχειρήσεις εφαρμογής του μηχανισμού σε χωριά του νότιου Λιβάνου.

Όμως η μετάβαση από το πιλοτικό μοντέλο σε μια συνολική λύση αποδεικνύεται πολύ δυσκολότερη.

Η Ουάσιγκτον κρατά τα κλειδιά

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν λειτουργούν απλώς ως εξωτερικός παρατηρητής.

Βρίσκονται μέσα στον μηχανισμό εφαρμογής.

Το πλαίσιο προβλέπει αμερικανική διαμεσολάβηση στις απευθείας συνομιλίες και αμερικανική διευκόλυνση του στρατιωτικού μηχανισμού συντονισμού.

Η Ουάσιγκτον έχει επίσης δεσμευτεί να στηρίξει τις δυνατότητες των λιβανικών ενόπλων δυνάμεων.

Ο στόχος είναι σαφής:

εάν ο λιβανικός στρατός πρόκειται να γίνει η μοναδική νόμιμη ένοπλη δύναμη που ελέγχει το έδαφος, πρέπει να διαθέτει την επιχειρησιακή ικανότητα να το κάνει.

Η μάχη για την κυριαρχία του Λιβάνου

Για τον Σαλάμ, το ζήτημα είναι βαθύτερο από μια συμφωνία με το Ισραήλ.

Αφορά την ίδια τη λειτουργία του λιβανικού κράτους.

Το πλαίσιο του Ιουνίου προβλέπει ότι η κυβέρνηση της Βηρυτού πρέπει να αποκαταστήσει το κρατικό μονοπώλιο στη χρήση ένοπλης βίας.

Σε πρακτικούς όρους, αυτό σημαίνει ότι καμία ένοπλη οργάνωση —και πρωτίστως η Χεζμπολάχ— δεν θα πρέπει να διατηρεί ανεξάρτητη στρατιωτική υποδομή και δυνατότητα δράσης έξω από τον κρατικό έλεγχο.

Αυτό όμως δεν είναι απλώς στρατιωτικό ζήτημα.

Αγγίζει τον εσωτερικό πολιτικό συσχετισμό του Λιβάνου και τη σχέση της Χεζμπολάχ με το Ιράν.

Και στη μέση βρίσκεται η Τεχεράνη

Η ιρανική παράμετρος είναι αδύνατον να αποσυνδεθεί από τη διαπραγμάτευση.

Η Χεζμπολάχ αποτελεί επί δεκαετίες τον σημαντικότερο σύμμαχο της Τεχεράνης στον Λίβανο.

Η αποδυνάμωση ή ο πλήρης αφοπλισμός της θα άλλαζε δραστικά την περιφερειακή ισορροπία ισχύος και θα περιόριζε έναν από τους σημαντικότερους μοχλούς επιρροής του Ιράν στην Ανατολική Μεσόγειο.

Γι’ αυτό η λιβανική διαπραγμάτευση δεν εξελίσσεται σε γεωπολιτικό κενό.

Συνδέεται με τη μεγαλύτερη αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ιράν και με το συνολικό ερώτημα για το μέλλον του δικτύου ένοπλων οργανώσεων που έχει στηρίξει η Τεχεράνη στην περιοχή.

Και τώρα μπαίνει στην εξίσωση το ισραηλινό πολιτικό ημερολόγιο

Υπάρχει όμως και ένας ακόμη παράγοντας:

ο χρόνος.

Με το ισραηλινό πολιτικό ημερολόγιο να αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία, το περιθώριο για δύσκολες πολιτικές αποφάσεις μπορεί να στενεύει.

Συμφωνίες που περιλαμβάνουν στρατιωτικές αποχωρήσεις, ρυθμίσεις ασφαλείας και παραχωρήσεις απαιτούν πολιτικό κεφάλαιο.

Γι’ αυτό και η λιβανική πλευρά πιέζει τώρα για συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα αντί για μια διαδικασία χωρίς σαφές τέλος.

UNIFIL: Και η επόμενη μέρα της διεθνούς παρουσίας

Παράλληλα, η Βηρυτός εξετάζει και την αρχιτεκτονική ασφαλείας που θα ακολουθήσει την υφιστάμενη διεθνή παρουσία στον νότιο Λίβανο.

Ο Σαλάμ έχει ταχθεί υπέρ μιας διεθνούς δύναμης που θα μπορούσε να διαδεχθεί την UNIFIL και να βοηθήσει στην εφαρμογή μιας νέας συμφωνίας ασφαλείας.

Το ερώτημα είναι ποια θα είναι η εντολή της, ποιοι θα συμμετάσχουν και —κυρίως— εάν θα υπάρχει προηγουμένως πολιτική συμφωνία που θα μπορεί πράγματι να εφαρμοστεί.

 Το λιβανικό παράδοξο: Η λύση απαιτεί αυτό που ακόμη δεν υπάρχει

Η συμφωνία Λιβάνου–Ισραήλ έχει ένα θεμελιώδες πρόβλημα.

Για να αποχωρήσει πλήρως το Ισραήλ, απαιτεί εγγυήσεις ότι η Χεζμπολάχ δεν θα μπορεί να ανασυγκροτήσει στρατιωτική απειλή στα βόρεια σύνορά του.

Για να εδραιώσει ο Λίβανος την κυριαρχία του, χρειάζεται να αποχωρήσουν οι ισραηλινές δυνάμεις και ο λιβανικός στρατός να ελέγξει το έδαφος.

Και για να εφαρμοστεί ο αφοπλισμός της Χεζμπολάχ χωρίς νέα εσωτερική σύγκρουση, απαιτείται πολιτική και περιφερειακή συνεννόηση πολύ ευρύτερη από μια τεχνική συμφωνία ασφαλείας.

Γι’ αυτό και η συμφωνία του Ιουνίου βρίσκεται αντιμέτωπη με το κλασικό πρόβλημα της Μέσης Ανατολής:

κάθε πλευρά ζητά πρώτα την εγγύηση που η άλλη πλευρά είναι διατεθειμένη να δώσει μόνο στο τέλος.

Η επίσκεψη Σαλάμ στην Ουάσιγκτον επιχειρεί ακριβώς να σπάσει αυτόν τον κύκλο.

Και το αίτημά του για «σαφές χρονοδιάγραμμα» δείχνει ότι η Βηρυτός δεν θέλει η συμφωνία της 26ης Ιουνίου να εξελιχθεί σε ακόμη ένα πλαίσιο που υπάρχει στα χαρτιά αλλά όχι στο έδαφος.

Πηγή: pagenews.gr