Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν επισκέφθηκε για πρώτη φορά την Πέμπτη τα νησιά Κουρίλες στον ρωσικό Άπω Ανατολή, προκαλώντας την «έντονη» διαμαρτυρία της Ιαπωνίας, η οποία επίσης διεκδικεί την περιοχή.
Οι ρωσοϊαπωνικές σχέσεις εδώ και χρόνια ταλανίζονται από εντάσεις γύρω από τα αμφισβητούμενα νησιά, τα οποία στην Ιαπωνία είναι γνωστά ως Βόρειες Περιοχές και καταλήφθηκαν από τη Σοβιετική Ένωση το 1945.
Το Κρεμλίνο ανάρτησε βίντεο με τον Πούτιν στις Κουρίλες, ενώ ρωσικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι επισκέφθηκε εργοστάσιο επεξεργασίας ψαριών, όπου του προσφέρθηκε χαβιάρι. Ο Πούτιν ταξίδεψε στις Κουρίλες αφού προηγουμένως επισκέφθηκε το γειτονικό ρωσικό νησί Σαχαλίνη, όπου το ρωσικό ναυτικό πραγματοποιούσε ασκήσεις.
Στη Σαχαλίνη, ο Πούτιν πραγματοποίησε σύσκεψη «για τη διασφάλιση της ασφάλειας των ανατολικών συνόρων της Ρωσίας», όπως μετέδωσε το κρατικό πρακτορείο RIA Novosti.
Η Ιαπωνία, της οποίας οι σχέσεις με τη Ρωσία έχουν επιδεινωθεί περαιτέρω μετά τη ρωσική εισβολή μεγάλης κλίμακας στην Ουκρανία το 2022, την ώρα που οι σχέσεις της Μόσχας με την Κίνα και τη Βόρεια Κορέα έχουν θερμανθεί, αντέδρασε έντονα.
«Οι Βόρειες Περιοχές αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ιαπωνικής επικράτειας, τόσο ιστορικά όσο και βάσει του διεθνούς δικαίου, και η ιαπωνική κυβέρνηση εκφράζει την έντονη διαμαρτυρία της για αυτή την επίσκεψη», ανέφερε σε ανακοίνωσή του ο υπουργός Εξωτερικών Τοσιμίτσου Μοτέγκι.
Η Σοβιετική Ένωση κατέλαβε το στρατηγικής σημασίας ηφαιστειακό αρχιπέλαγος βόρεια της Χοκάιντο τις τελευταίες ημέρες του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου και έκτοτε διατηρεί εκεί στρατιωτική παρουσία.
Το 2010, ο τότε πρόεδρος Ντμίτρι Μεντβέντεφ έγινε ο πρώτος Ρώσος ηγέτης που επισκέφθηκε την αμφισβητούμενη περιοχή. Ο Μεντβέντεφ την επισκέφθηκε αρκετές φορές και αργότερα, ως πρωθυπουργός κατά τη διάρκεια της προεδρίας Πούτιν.
Τα τέσσερα επίμαχα νησιά ανήκουν στο ηφαιστειακό αρχιπέλαγος των Κουρίλων, που εκτείνεται σε ένα ευρύ τόξο από τη ρωσική χερσόνησο Καμτσάτκα μέχρι το κύριο βόρειο νησί της Ιαπωνίας, τη Χοκάιντο. Η Σοβιετική Ένωση κήρυξε τον πόλεμο στην Ιαπωνία μόλις στις 8 Αυγούστου 1945, μετά τη ρίψη της ατομικής βόμβας στη Χιροσίμα και έξι ημέρες πριν από το τέλος της σύρραξης.
Τα ονόματα των νησιών είναι παρόμοια στις δύο χώρες: Κουνασίρ, Χαμπομάι, Σικόταν και Ιτουρούπ στα ρωσικά, ενώ στα ιαπωνικά είναι γνωστά ως Κουνασίρι, Χαμπομάι, Σικόταν και Ετορόφου.
Ο πληθυσμός τους, περίπου 20.000 Ρώσοι πολίτες, ζει σε δύσκολες κλιματικές συνθήκες, ωστόσο τα νησιά διαθέτουν κοιτάσματα ορυκτών, συμπεριλαμβανομένου χρυσού και αργύρου, καθώς και πλούσια αλιευτικά πεδία. Μετά την κατοχή των νησιών το 1945, η Μόσχα απέλασε τον ιαπωνικό πληθυσμό τους, περίπου 17.000 ανθρώπους.
Έκτοτε τα νησιά απέκτησαν στρατηγική σημασία, παρέχοντας αεροπορικές και ναυτικές βάσεις κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, όταν η Σοβιετική Ένωση βρισκόταν αντιμέτωπη με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον στενότερο σύμμαχό τους στον Ειρηνικό, την Ιαπωνία.
Κατά καιρούς φαινόταν ότι οι διακοπτόμενες συνομιλίες μεταξύ Τόκιο και Μόσχας σημείωναν πρόοδο και το 1956, όταν αποκαταστάθηκαν οι διπλωματικές σχέσεις, ο Σοβιετικός ηγέτης Νικίτα Χρουστσόφ πρότεινε ότι δύο από τα αμφισβητούμενα νησιά θα μπορούσαν να επιστραφούν στο πλαίσιο συνθήκης ειρήνης σύμφωνα με το euronews.com
Παρότι οι συνομιλίες επαναλήφθηκαν μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991, δεν έχει σημειωθεί πρόοδος και τα νησιά παραμένουν υπό ρωσικό έλεγχο.