Η κρυφή επίδραση των γεωπολιτικών συμμαχιών
Οι μετατοπίσεις στις γεωπολιτικές ισορροπίες δεν αλλάζουν μόνο τον χάρτη των διεθνών σχέσεων, αλλά και τις προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας. Η Goldman Sachs εκτιμά ότι η αυξανόμενη απομάκρυνση των χωρών μεταξύ τους μέσα στην τελευταία δεκαετία έχει ήδη κοστίσει περίπου 1% του παγκόσμιου ΑΕΠ, ενώ μια περαιτέρω κλιμάκωση του γεωπολιτικού κατακερματισμού θα μπορούσε να αφαιρέσει άλλο 1% από το παγκόσμιο προϊόν σε βάθος χρόνου.
Στην ανάλυσή τους, ο Johan Allen, οικονομολόγος της Goldman Sachs Research, και ο Joseph Briggs, επικεφαλής της ομάδας παγκόσμιας οικονομίας του οίκου, σημειώνουν ότι οι δείκτες που μετρούν τη γεωπολιτική και οικονομική κατακερμάτιση υποδηλώνουν σήμερα το χαμηλότερο επίπεδο παγκόσμιας ευθυγράμμισης από τη δεκαετία του 1980. Όπως επισημαίνουν, οι μακροπρόθεσμες συνέπειες από τις αλλαγές στις συμμαχίες των κρατών δεν είναι αμελητέες.
Τι δείχνουν οι δείκτες της Goldman Sachs
Η Goldman Sachs Research βασίζεται σε δύο δείκτες που αξιοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για να αποτυπώσουν τη γεωπολιτική κατάσταση. Ο πρώτος μετρά γεωπολιτικά γεγονότα κινδύνου, όπως στρατιωτικές συγκρούσεις, πολιτικές κρίσεις και διπλωματικά επεισόδια. Ο δεύτερος εξετάζει τη γεωπολιτική ευθυγράμμιση, δηλαδή τον βαθμό στον οποίο οι χώρες κινούνται κοντά ή μακριά η μία από την άλλη σε πολιτικό και οικονομικό επίπεδο.
Με βάση αυτούς τους δείκτες, τα γεγονότα γεωπολιτικού κινδύνου έχουν αυξηθεί αισθητά την τελευταία πενταετία. Την ίδια στιγμή, η γεωπολιτική ευθυγράμμιση έχει επιδεινωθεί, με την υποχώρηση να έχει ξεκινήσει περίπου πριν από μία δεκαετία.
Μεγαλύτερο πλήγμα στις αναδυόμενες αγορές
Η εκτίμηση της Goldman Sachs είναι ότι η αυξανόμενη γεωπολιτική κατακερμάτιση της τελευταίας δεκαετίας έχει αφαιρέσει σωρευτικά περίπου 1% από το παγκόσμιο ΑΕΠ. Η επίδραση αυτή δεν είναι ομοιόμορφη: στις αναδυόμενες αγορές η απώλεια υπολογίζεται στο 1,9% του ΑΕΠ, ενώ στις ανεπτυγμένες οικονομίες περιορίζεται στο 0,8%.
Παράλληλα, η τράπεζα θεωρεί ότι ένα μέρος αυτής της επίδρασης θα μπορούσε να ανακτηθεί αν βελτιώνονταν οι διεθνείς σχέσεις. Μια υποθετική επιστροφή του δείκτη γεωπολιτικής ευθυγράμμισης στα επίπεδα που επικρατούσαν στα μέσα της δεκαετίας του 2010 θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ κατά 0,8% έως το τέλος της τρέχουσας δεκαετίας.
Αντίθετα, μια νέα επιδείνωση των πολιτικών και οικονομικών σχέσεων, ανάλογη με εκείνη των τελών της δεκαετίας του 2010, θα μπορούσε να μειώσει το παγκόσμιο ΑΕΠ κατά 1% σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Ο κίνδυνος δεν είναι το ίδιο με την ευθυγράμμιση
Η Goldman Sachs ξεχωρίζει τον γεωπολιτικό κίνδυνο από τη γεωπολιτική ευθυγράμμιση, τονίζοντας ότι πρόκειται για διαφορετικά φαινόμενα, παρότι συνδέονται μεταξύ τους. Οι δείκτες δεν κινούνται πάντα παράλληλα σε επίπεδο χωρών.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Brexit, το οποίο οδήγησε σε επιδείνωση της ευθυγράμμισης του Ηνωμένου Βασιλείου με άλλες χώρες, χωρίς όμως να συνοδευτεί από αύξηση των γεγονότων γεωπολιτικού κινδύνου. Αντίστροφα, το Βιετνάμ κατέγραψε μεγάλη πτώση του γεωπολιτικού κινδύνου μετά το τέλος του πολέμου με τις ΗΠΑ, όμως η βελτίωση στην ευθυγράμμισή του χρειάστηκε ακόμη δύο δεκαετίες.
Πόσο διαρκούν οι επιπτώσεις
Βασικό συμπέρασμα της ανάλυσης είναι ότι οι οικονομικές συνέπειες των γεωπολιτικών γεγονότων είναι συνήθως προσωρινές, ενώ οι αλλαγές στη γεωπολιτική ευθυγράμμιση έχουν πολύ μεγαλύτερη διάρκεια. Ένα σοκ στον δείκτη γεωπολιτικού κινδύνου τείνει να μειώνεται έντονα μέσα σε δύο χρόνια και να εξασθενεί ουσιαστικά μέσα σε περίπου πέντε χρόνια.
Αντίθετα, ένα σοκ στη γεωπολιτική ευθυγράμμιση χρειάζεται περίπου 14 χρόνια για να αντιστραφεί. Οι Allen και Briggs επισημαίνουν ότι οι πόλεμοι, οι τρομοκρατικές ενέργειες και οι απειλές διακρατικής βίας είναι βαθιά αποσταθεροποιητικά γεγονότα, αλλά συνήθως μετρώνται σε ημέρες, μήνες ή το πολύ χρόνια. Οι μεταβολές στις σχέσεις μεταξύ κρατών, αντίθετα, είναι μια διαδικασία που ξεδιπλώνεται σε βάθος δεκαετιών.
Οι δίαυλοι μέσω των οποίων ενισχύεται το ΑΕΠ
Η Goldman Sachs Research υποστηρίζει ότι η βελτίωση των πολιτικών και οικονομικών σχέσεων έχει οφέλη που συσσωρεύονται για σχεδόν μία δεκαετία. Η ενίσχυση της γεωπολιτικής ευθυγράμμισης μπορεί να αυξήσει το εμπόριο, να ενισχύσει τις άμεσες ξένες επενδύσεις και να φέρει μακροπρόθεσμα κέρδη αποδοτικότητας.
Σύμφωνα με την ανάλυση, βελτίωση της ευθυγράμμισης μιας χώρας κατά μία τυπική απόκλιση αυξάνει το επίπεδο του ΑΕΠ της κατά περίπου 3% σε διάστημα επτά ετών κατά μέσο όρο. Η Goldman Sachs παραλληλίζει αυτή τη μεταβολή με την αλλαγή που καταγράφηκε στην περίπτωση της Κίνας μετά την επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου Ρίτσαρντ Νίξον στη χώρα το 1972.
Η τράπεζα εντοπίζει τρεις βασικούς δρόμους μέσω των οποίων η βελτίωση των σχέσεων ενισχύει την οικονομική δραστηριότητα: μεγαλύτερες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου λόγω πρόσβασης στις διεθνείς κεφαλαιαγορές, ισχυρότερες εξαγωγές λόγω χαμηλότερων εμπορικών εμποδίων και ενίσχυση της κατανάλωσης νοικοκυριών και Δημοσίου, ως δευτερογενής επίδραση της επενδυτικής και εμπορικής δραστηριότητας.
Οι γεωπολιτικές κρίσεις και η παγκόσμια ανάπτυξη
Σε αντίθεση με τις μακροχρόνιες επιπτώσεις της κατακερμάτισης, τα άμεσα πλήγματα από τα γεωπολιτικά γεγονότα κινδύνου στην παγκόσμια ανάπτυξη είναι πιο περιορισμένα και βραχυπρόθεσμα, αν εξαιρεθούν οι επιπτώσεις στις τιμές των εμπορευμάτων. Η Goldman Sachs θεωρεί ότι η επίδραση αυτή σχετίζεται κυρίως με την αυξημένη επιφυλακτικότητα νοικοκυριών και επιχειρήσεων, που περικόπτουν δαπάνες και επενδύσεις όταν εντείνεται η αβεβαιότητα.
Ενδεικτικά, ακόμη και μια παρατεταμένη αύξηση των δεικτών γεωπολιτικού κινδύνου, αντίστοιχη με την απότομη άνοδο που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν, θα αφαιρούσε μόλις 0,3 ποσοστιαίες μονάδες από την παγκόσμια ανάπτυξη στο πρώτο εξάμηνο του 2026.
Το συνολικό μήνυμα της Goldman Sachs είναι ότι οι πόλεμοι και οι κρίσεις προκαλούν έντονους, αλλά κατά κανόνα προσωρινούς, κραδασμούς. Οι πιο επίμονες συνέπειες προκύπτουν όταν αλλάζει το ίδιο το δίκτυο σχέσεων μεταξύ των κρατών, καθώς η γεωπολιτική κατακερμάτιση περιορίζει το εμπόριο, τις επενδύσεις και τελικά το δυναμικό ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας.
Πηγή: Pagenews.gr