Το rebrand του ΝΑΤΟ 3.0 είναι σαν “κραγιόν σε γουρούνι”, λέει πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ

Η διατλαντική σχέση αλλάζει βαθιά με την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο: τι σημαίνει το δόγμα «NATO 3.0»;

Ήδη πριν ο Ντόναλντ Τραμπ επιστρέψει στον Λευκό Οίκο, η Ουάσιγκτον είχε καταστήσει σαφή την πρόθεσή της να μεταφέρει πόρους μακριά από την Ευρώπη, αλλά τον τελευταίο ενάμιση χρόνο αυτή η στροφή έχει επιταχυνθεί.

Η δεύτερη κυβέρνηση Τραμπ προχωρά συχνά σε ανακοινώσεις για αποσύρσεις στρατευμάτων και περικοπές σε κρίσιμες στρατιωτικές δυνατότητες που διατίθενται στη Συμμαχία, ενώ ο ίδιος ο Τραμπ έχει επανειλημμένα χλευάσει το ΝΑΤΟ ως «paper tiger», φτάνοντας ακόμη και στο σημείο να απειλεί ότι θα αποσύρει πλήρως τις ΗΠΑ από τη Συμμαχία.

Για να καλυφθούν τα κενά που δημιουργεί η συνεχιζόμενη σταδιακή αποχώρηση των ΗΠΑ, η Ευρώπη και ο Καναδάς έχουν αυξήσει σημαντικά τις βασικές αμυντικές δαπάνες, συμφωνώντας να διαθέτουν το 5% του ΑΕΠ τους στην άμυνα έως το 2035.

Γνωστό ως «NATO 3.0», το σχέδιο αυτό αποτελεί ουσιαστικά την εφαρμογή της αμερικανικής στρατηγικής για μια ριζική μείωση της στρατιωτικής συμβολής των ΗΠΑ στην άμυνα της Ευρώπης μέσω του ΝΑΤΟ. Καθώς οι ΗΠΑ αποτραβιούνται από την ήπειρο, η Ευρώπη θα χρειαστεί να κάνει ένα βήμα μπροστά και να προσπαθήσει να καλύψει τα κενά που προκύπτουν.

Καθοριστικής σημασίας είναι ότι η έννοια του NATO 3.0 αναπτύχθηκε στις ΗΠΑ, και συγκεκριμένα από τον υφυπουργό Πολέμου Έλμπριτζ Κόλμπι, ο οποίος εδώ και χρόνια ζητά πλήρη αναθεώρηση της πολιτικής της Ουάσιγκτον έναντι της Ευρώπης σύμφωνα με το euronews.com

Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι το NATO 3.0 συνιστά ουσιαστικά υποβάθμιση της αμερικανικής δέσμευσης για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και σηματοδοτεί μια θεμελιώδη απομάκρυνση από την ιδρυτική αρχή ότι η ασφάλεια της Ευρώπης είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ασφάλεια των ΗΠΑ.

Ο Κόλμπι αναγνωρίζει ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να διατηρήσουν μια παρουσία στην Ευρώπη και η συμμετοχή των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ εξακολουθεί να απολαμβάνει διακομματικής στήριξης στο Κογκρέσο. Παρ’ όλα αυτά, οι ΗΠΑ έχουν ήδη αποσύρει κρίσιμες δυνατότητες και δυνάμεις που απαιτούνται για την αποτροπή μελλοντικών επιθέσεων σε εδάφη του ΝΑΤΟ, την ώρα που η ρωσική επιθετικότητα μαίνεται στην Ουκρανία και οι σύμμαχοι αντιμετωπίζουν συχνές επιδρομές με drones και υβριδικές επιθέσεις.

«Οι καιροί έχουν αλλάξει», είπε ο Κόλμπι στους υπουργούς Άμυνας του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες τον Φεβρουάριο. «Επαναπροσδιορίζουμε τις προτεραιότητές μας για την άμυνα της πατρίδας μας και την προστασία των συμφερόντων μας στο ημισφαίριό μας», πρόσθεσε.

Και καθώς οι χώρες του ΝΑΤΟ προσπαθούν να διαχειριστούν τις αναθεωρημένες στρατηγικές προτεραιότητες της Ουάσιγκτον και την αβεβαιότητα που συνεπάγονται, η συχνά εχθρική στάση της κυβέρνησης απέναντι στην Ευρώπη δεν εμπνέει εμπιστοσύνη ότι το NATO 3.0 στοχεύει πραγματικά σε μια πιο ολοκληρωμένη, ενωμένη Συμμαχία.

Μόλις επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, οι σχέσεις του Τραμπ με τους συμμάχους του άρχισαν να επιδεινώνονται. Η εμμονική επιμονή του προέδρου ότι θέλει να «αποκτήσει» τη Γροιλανδία, ένα ημιαυτόνομο έδαφος του ΝΑΤΟϊκού συμμάχου Δανία, έχει διαβρώσει σοβαρά – ίσως ανεπανόρθωτα – την ευρωπαϊκή εμπιστοσύνη προς την Ουάσιγκτον.

Ακολούθησε η συνεχιζόμενη στρατιωτική εκστρατεία του Τραμπ στο Ιράν. Η απροθυμία των συμμάχων του ΝΑΤΟ να εμπλακούν επιδείνωσε περαιτέρω τις σχέσεις, με τον Τραμπ να κατηγορεί τις ευρωπαϊκές χώρες ότι εγκαταλείπουν τις υποχρεώσεις τους απέναντι στις ΗΠΑ.

Η Ιταλία και η Ισπανία αρνήθηκαν να επιτρέψουν σε αμερικανικές δυνάμεις να χρησιμοποιήσουν βάσεις στο έδαφός τους, ενώ η Γαλλία δεν επέτρεψε στο Ισραήλ να χρησιμοποιήσει τον εναέριο χώρο της για τη μεταφορά αμερικανικών όπλων προς χρήση στο Ιράν.

Οι ισχυρισμοί του Τραμπ δεν αντέχουν όμως σε σοβαρό έλεγχο, ιδίως δεδομένου ότι οι χώρες του ΝΑΤΟ δεν είχαν προηγουμένως συμβουλευθεί πριν από τα πρώτα πλήγματα σε στόχους στο Ιράν. Το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία και η Ρουμανία – η οποία πρόσφατα ενέκρινε την ανάπτυξη επιπλέον αμερικανικών στρατιωτικών δυνατοτήτων στο έδαφός της για τη στήριξη του πολέμου στο Ιράν – επέτρεψαν όλες στις ΗΠΑ τη χρήση βάσεων και δικαιωμάτων ανεφοδιασμού από την αρχή της σύγκρουσης, έστω και με ορισμένους όρους.

Επιπλέον, ένας συνασπισμός υπό τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχει προωθήσει εκ των προτέρων μια σειρά μέσων, συμπεριλαμβανομένων πλοίων ναρκοπολέμου, προσωπικού και πολεμικών πλοίων, για να συμβάλει στην εκ νέου ανοίγμαση του Στενού του Ορμούζ, της ζωτικής για τη διεθνή ναυτιλία θαλάσσιας αρτηρίας που παραμένει σε μεγάλο βαθμό κλειστή από τότε που ξεκίνησε η αμερικανική εκστρατεία. Οι τιμές του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και άλλων εμπορευμάτων, όπως τα λιπάσματα, έχουν εκτοξευθεί ως αποτέλεσμα.

Παρά τις προσπάθειες αυτές, η οργή της Ουάσιγκτον απέναντι στα ευρωπαϊκά κράτη δεν έχει κοπάσει.

Τον Ιούνιο, ο υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ εξαπέλυσε επίθεση κατά των συμμάχων του για την «ντροπιαστική» στάση τους απέναντι στη σύγκρουση με το Ιράν, χαρακτηρίζοντας τους εταίρους της χώρας του «τζαμπατζήδες». Σε ομιλία του προς τους ομολόγους του υπουργούς Άμυνας στην έδρα του ΝΑΤΟ τον Ιούνιο, ο Χέγκσεθ ανακοίνωσε κατόπιν μια αναθεώρηση της ανάπτυξης αμερικανικών στρατευμάτων στην Ευρώπη με στόχο τη μείωση του αριθμού τους.

«Η αναθεώρηση αποσκοπεί τόσο στη βελτίωση της διάταξης των αμερικανικών δυνάμεων… όσο και στην ενίσχυση του NATO 3.0», είπε ο Χέγκσεθ στους υπουργούς στις Βρυξέλλες. «Είναι το σωστό για τον αμερικανικό λαό».

«Η Ευρώπη μπορεί και πρέπει να αναλάβει την κύρια ευθύνη για τη συμβατική της άμυνα».

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε έχει παρουσιάσει το NATO 3.0 ως ενίσχυση της Συμμαχίας, αποδίδοντας στον Τραμπ το ότι πίεσε επιτέλους τις ευρωπαϊκές χώρες να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για την ίδια τους την άμυνα: οι αυξήσεις στις ευρωπαϊκές και καναδικές δαπάνες συνθέτουν, την τελευταία δεκαετία, αυτό που ο Ρούτε έχει ονομάσει «τρισεκατομμύριο του Τραμπ».

Και ο Μάρτιν Ο’Ντόνελ, επικεφαλής Δημοσίων Υποθέσεων του Ανώτατου Στρατηγείου Συμμαχικών Δυνάμεων στην Ευρώπη, χαιρέτισε την αναθεώρηση δυνάμεων του Χέγκσεθ, λέγοντας στο Euronews ότι επιτρέπει στο ΝΑΤΟ «να σχεδιάζει καλύτερα και πιο ρεαλιστικά, στην περίπτωση που, για παράδειγμα, ξεσπάσει πόλεμος στον Ειρηνικό, ποιες δυνάμεις μπορούν να υπολογίζονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες».

«Αυτό είναι καλό για τον Ανώτατο Συμμαχικό Διοικητή», πρόσθεσε.

Ωστόσο παραμένει ένα κρίσιμο ερώτημα: η απόσυρση αμερικανικών δυνατοτήτων μειώνει τη συνολική αποτρεπτική ισχύ του ΝΑΤΟ; Σε αυτό το θέμα, ο Ρούτε εμφανίζεται αισιόδοξος.

«Οι ΗΠΑ προσαρμόζουν τις δεσμεύσεις τους και άλλοι σύμμαχοι έχουν αναλάβει να συνεισφέρουν περισσότερα», είπε στους δημοσιογράφους τον περασμένο Ιούνιο. «Και αυτό είναι δίκαιο. Μας κάνει ισχυρότερους και αυτό είναι το νόημα του NATO 3.0: μια πιο ισχυρή Ευρώπη μέσα σε ένα πιο ισχυρό ΝΑΤΟ», σημείωσε.

Το σαφές μήνυμα από την Ουάσιγκτον έχει ληφθεί και από την Ευρώπη και από τον Καναδά. Μαζί δαπάνησαν πέρυσι για την άμυνα το ποσό-ρεκόρ των 139 δισ. δολαρίων – συμπεριλαμβανομένων 60 δισ. για αμερικανικά όπλα, σύμφωνα με στοιχεία ΗΠΑ–ΝΑΤΟ.

Και πάνω από 50 δισ. δολάρια σε εξοπλιστικά προγράμματα και συμβάσεις συμφωνήθηκαν στο Φόρουμ Αμυντικής Βιομηχανίας του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, τον Ιούλιο.

Μία από τις πιο χαρακτηριστικές ανακοινώσεις ήταν η κοινή προμήθεια έως και 10 σουηδικών αεροσκαφών Saab GlobalEye για την αντικατάσταση των παλαιών αμερικανικών Boeing Airborne Warning and Control System – μια ένδειξη της αυξανόμενης ευρωπαϊκής βαρύτητας στη Συμμαχία αλλά και της δέσμευσης για διεύρυνση των στρατιωτικών δαπανών.

Σε μια ακόμη ένδειξη ότι η Ευρώπη κινείται προς μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία και ανάληψη της διαχείρισης της δικής της ασφάλειας, τον περασμένο Ιούλιο δέκα ευρωπαϊκές χώρες δεσμεύτηκαν να δημιουργήσουν έναν ολοκληρωμένο, πολυεθνικό Συνασπισμό Αντιβαλλιστικής Άμυνας.

**«**Στόχος μας είναι να οικοδομήσουμε μια κοινή αντιβαλλιστική ικανότητα για την Ευρώπη», ανέφερε ανακοίνωση των ιδρυτικών μελών: Δανία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Κάτω Χώρες, Νορβηγία, Ισπανία, Σουηδία, Ουκρανία και Ηνωμένο Βασίλειο.

«Πιστεύουμε ότι η προστασία της Ευρώπης απαιτεί μια συνολική λύση με ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική αντιπυραυλικής άμυνας, ικανή να αποτρέπει και να αντιμετωπίζει μελλοντικές πυραυλικές απειλές», αναφερόταν στην ανακοίνωση.

Την ίδια στιγμή, σε ίσως μια από τις πιο σαφείς ενδείξεις της φθίνουσας δέσμευσης της Ουάσιγκτον στο ΝΑΤΟ, το Πεντάγωνο επιβεβαίωσε στους κορυφαίους στρατιωτικούς σχεδιαστές της Συμμαχίας τον Ιούνιο ότι μειώνει το διαθέσιμο απόθεμα στρατιωτικών δυνατοτήτων για την υποστήριξη των ευρωπαϊκών χωρών σε περίπτωση πολέμου ή επίθεσης σε έδαφος του ΝΑΤΟ.

Μεταξύ των πολλών μέσων που αποσύρονται περιλαμβάνονται βομβαρδιστικά B52, υποβρύχια και μαχητικά αεροσκάφη, ενώ ο αριθμός των F-16 και F-15E που θα είναι διαθέσιμα μειώνεται από περίπου 150 σε 100.

Τι θα σημάνει λοιπόν στην πράξη το NATO 3.0 για το μέλλον της 77χρονης Συμμαχίας; Προς το παρόν είναι πολύ νωρίς για ασφαλή συμπεράσματα, αλλά το Euronews μίλησε με ειδικούς του ΝΑΤΟ για να αποτυπώσει την εκτίμησή τους.

Η νέα τάξη πραγμάτων

«Είναι πραγματικά σαν να βάζεις κραγιόν σε ένα γουρούνι (σαν να ωραιοποιείς κάτι άσχημο)», είπε στο Euronews ο πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ Ίβο Ντάαλντερ, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση Τραμπ «στέλνει το μήνυμα ότι η ασφάλεια της Ευρώπης δεν είναι πλέον σημαντική για την ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών».

«Οι συμμαχίες, στον πυρήνα τους, βασίζονται σε μια κοινή αντίληψη της απειλής και στην ιδέα ότι η ασφάλεια όλων των μελών είναι αδιαίρετη. Ο Ντόναλντ Τραμπ και η κυβέρνησή του έχουν εγκαταλείψει και τις δύο αυτές αρχές», τόνισε.

«Οι ΗΠΑ δεν αντιμετωπίζουν πια τη Ρωσία ως απειλή που έχει σημασία για τις ίδιες», είπε ο Ντάαλντερ.

«Το να το ονομάζεις “NATO 3.0” είναι σαν να βάζεις κραγιόν στο γουρούνι, γιατί υπάρχει τουλάχιστον η ελπίδα ότι ο Τραμπ δεν θα εγκαταλείψει εντελώς το ΝΑΤΟ», πρόσθεσε.

Ο Ίαν Μπρεζίνσκι, πρώην αναπληρωτής βοηθός υφυπουργού Άμυνας για την Ευρώπη και την πολιτική του ΝΑΤΟ, συμφωνεί ότι η δεύτερη κυβέρνηση Τραμπ δεν θεωρεί πλέον την Ευρώπη ζωτικής σημασίας συμφέρον και γι’ αυτό αποσύρεται όχι μόνο από τον ρόλο του εξωτερικού εγγυητή ασφάλειας, αλλά και από τον παλαιότερο ρόλο της ως παράγοντας εξομάλυνσης ενδοευρωπαϊκών συγκρούσεων.

«Τα ζωτικά σου συμφέροντα είναι αυτά για τα οποία είσαι διατεθειμένος να πολεμήσεις και να πεθάνεις, και πολλοί σε αυτή την κυβέρνηση δεν βλέπουν την Ευρώπη με την ίδια βαρύτητα όπως στο παρελθόν», είπε ο Μπρεζίνσκι στο Euronews σε συνέντευξη από το σπίτι του στην Ουάσιγκτον.

«Η Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας και η Εθνική Αμυντική Στρατηγική της κυβέρνησης αντικατοπτρίζουν την εγκατάλειψη του μεταψυχροπολεμικού πλαισίου. Είμαι σκεπτικιστής απέναντι στο NATO 3.0», πρόσθεσε.

Αποσύροντας τις ΗΠΑ από την ευρωπαϊκή ασφάλεια, ο Λευκός Οίκος ξετυλίγει επίσης δεκαετίες εξωτερικής πολιτικής της εποχής του Ψυχρού Πολέμου, βασισμένης στη «defence-forward» λογική, σύμφωνα με την οποία οι ΗΠΑ επενδύουν σε ισχυρή αποτροπή εκτός συνόρων για να αποτρέψουν την εξαγωγή της επιθετικότητας στο αμερικανικό έδαφος.

Ο Μπρεζίνσκι προειδοποίησε επίσης ότι χωρίς μια δεσμευμένη Ουάσιγκτον να λειτουργεί ως μεσολαβητής, οι εντάσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών μπορεί να επανέλθουν στο προσκήνιο.

«Ανησυχώ για την Ευρώπη χωρίς την ηγεσία των ΗΠΑ», είπε. «Ας μην ξεχνάμε, πριν από το ΝΑΤΟ και τη θετική παρέμβαση των ΗΠΑ στην ήπειρο, η Ευρώπη αυτοκαταστρεφόταν με δύο παγκοσμίους πολέμους».

Πηγή: pagenews.gr