Νέα γραμμή άμυνας απέναντι στην ενεργειακή ακρίβεια ετοιμάζει η κυβέρνηση, καθώς η εκτίναξη των καυσίμων πάνω από το ψυχολογικό όριο των 2 ευρώ και η παραμονή του Brent σε υψηλά επίπεδα καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την απόσυρση της επιδότησης στο ντίζελ.
Το οικονομικό επιτελείο προσανατολίζεται στην παράταση και μετά τις 31 Αυγούστου της κρατικής ενίσχυσης των 10 λεπτών ανά λίτρο, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ. Οι οριστικές αποφάσεις αναμένονται την επόμενη εβδομάδα.
Η μέση πανελλαδική τιμή του ντίζελ κίνησης έχει ήδη φτάσει τα 2,012 ευρώ ανά λίτρο, ενώ η αμόλυβδη κινείται περίπου στα 2,011 ευρώ. Την ίδια στιγμή, το Brent βρίσκεται πάνω από τα 94 δολάρια το βαρέλι, με τη Μέση Ανατολή να εξακολουθεί να τροφοδοτεί την αβεβαιότητα στις ενεργειακές αγορές.
Για την κυβέρνηση, όμως, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι πλέον μόνο η τιμή στην αντλία.
Είναι ο κίνδυνος η ενεργειακή ακρίβεια να περάσει στις μεταφορές, στην παραγωγή και τελικά στο ράφι.
Η προειδοποίηση Μητσοτάκη που επιστρέφει
Το σημερινό δίλημμα είχε ουσιαστικά περιγραφεί από τον Κυριάκο Μητσοτάκη ήδη από τις 26 Ιουλίου, όταν ανακοίνωσε την πρόσθετη κρατική επιδότηση των 10 λεπτών στο ντίζελ για ολόκληρο τον Αύγουστο.
Ο πρωθυπουργός είχε συνδέσει ευθέως την παρέμβαση με την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και την ανάγκη προστασίας της πραγματικής οικονομίας.
«Κανείς δεν μπορεί σήμερα να προβλέψει πού μπορεί να οδηγήσει αυτή η κρίση, ούτε ποιες θα είναι οι επιπτώσεις της στις διεθνείς τιμές της ενέργειας και, τελικά, στο κόστος ζωής», είχε επισημάνει.
Η πρόσθετη επιδότηση είχε δημοσιονομικό κόστος 30 εκατ. ευρώ και προστέθηκε στην έκπτωση των 5 λεπτών που χρηματοδοτούσαν τα διυλιστήρια, ανεβάζοντας τότε τη συνολική ελάφρυνση στο ντίζελ στα 15 λεπτά ανά λίτρο.
Ο Μητσοτάκης είχε εξηγήσει και τον δεύτερο —και ίσως σημαντικότερο— στόχο της παρέμβασης:
«Πρόκειται για μια στοχευμένη παρέμβαση ύψους 30 εκατ. ευρώ που αποσκοπεί όχι μόνο στη στήριξη των επαγγελματιών και των μεταφορών, αλλά και στον περιορισμό των ανατιμήσεων που μεταφέρονται σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα».
Σχεδόν έναν μήνα αργότερα, αυτός ακριβώς ο κίνδυνος επιστρέφει στο τραπέζι του οικονομικού επιτελείου.
Ο μεγάλος φόβος είναι το ντίζελ
Το ντίζελ βρίσκεται στο επίκεντρο της κυβερνητικής ανησυχίας επειδή η τιμή του επηρεάζει πολύ περισσότερα από τις μετακινήσεις των οδηγών.
Αποτελεί βασικό καύσιμο των εμπορευματικών μεταφορών, της βιομηχανίας και σημαντικού τμήματος της αγροτικής παραγωγής.
Όταν ακριβαίνει, αυξάνεται το κόστος μεταφοράς των προϊόντων.
Και όταν αυξάνεται το κόστος μεταφοράς, δημιουργείται ο κίνδυνος η επιβάρυνση να περάσει στις τελικές τιμές.
Αυτό ακριβώς επιχειρεί να ανακόψει η κυβέρνηση πριν δημιουργηθεί ένας νέος γύρος ενεργειακού πληθωρισμού.
Διπλή απειλή από την 1η Σεπτεμβρίου
Το πρόβλημα γίνεται μεγαλύτερο επειδή στις 31 Αυγούστου δεν εκπνέει μόνο η κρατική επιδότηση.
Λήγει και η συμφωνία της κυβέρνησης με Helleniq Energy και Motor Oil για τις εκπτώσεις στα καύσιμα.
Η συμφωνία προβλέπει έκπτωση 5 λεπτών στο ντίζελ και 10 λεπτών στην αμόλυβδη. Στο ντίζελ, η έκπτωση των διυλιστηρίων μαζί με την κρατική παρέμβαση δημιουργεί σήμερα συνολικό όφελος περίπου 15 λεπτών ανά λίτρο.
Εάν από την 1η Σεπτεμβρίου αποσυρθούν ταυτόχρονα και οι δύο παρεμβάσεις, η επιβάρυνση θα εμφανιστεί σχεδόν αμέσως στην αντλία.
Για την κρατική επιδότηση, το σενάριο παράτασης θεωρείται πλέον ιδιαίτερα ισχυρό.
Για τις εκπτώσεις των διυλιστηρίων, αντιθέτως, δεν έχει ακόμη ξεκαθαρίσει εάν θα υπάρξει νέα συμφωνία.
Το Brent κρατά το κλειδί
Οι τελικές αποφάσεις θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από την πορεία του πετρελαίου.
Το Brent κινείται πάνω από τα 94 δολάρια ανά βαρέλι, σε υψηλό περίπου τριών εβδομάδων, ενώ δεν υπάρχει προς το παρόν σαφής ένδειξη αποκλιμάκωσης της διεθνούς ενεργειακής πίεσης.
Η κυβέρνηση έχει δημιουργήσει ενεργειακό «μαξιλάρι» περίπου 200-230 εκατ. ευρώ για παρεμβάσεις, λαμβάνοντας υπόψη ακόμη και σενάρια στα οποία το Brent μπορεί να κινηθεί στην περιοχή των 100 δολαρίων.
Αυτός ο δημοσιονομικός χώρος δίνει στο οικονομικό επιτελείο τη δυνατότητα να παρατείνει το μέτρο χωρίς να χρειάζεται άμεση ανατροπή του συνολικού σχεδιασμού.
Όσο όμως η κρίση παρατείνεται, τόσο αυξάνεται και το κόστος.
Η ενέργεια μπαίνει ξανά στην πολιτική ατζέντα
Η συγκυρία είναι ιδιαίτερα κρίσιμη και πολιτικά.
Η κυβέρνηση κατευθύνεται προς τη ΔΕΘ επιχειρώντας να παρουσιάσει ένα πακέτο μόνιμων παρεμβάσεων για το διαθέσιμο εισόδημα, ενώ ταυτόχρονα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια εξωτερική ενεργειακή κρίση που απειλεί να απορροφήσει μέρος των κερδών των νοικοκυριών.
Η άνοδος των καυσίμων δημιουργεί έτσι μια δεύτερη δημοσιονομική εξίσωση: πόσα χρήματα μπορούν να κατευθυνθούν σε μόνιμες φορολογικές ελαφρύνσεις και πόσα πρέπει να παραμείνουν διαθέσιμα ως «πυρομαχικά» απέναντι στην ενεργειακή κρίση.
Μετά τα καύσιμα έρχεται η θέρμανση
Και το πρόβλημα δεν τελειώνει στην αντλία.
Η επόμενη μεγάλη δοκιμασία είναι το πετρέλαιο θέρμανσης.
Καθώς πλησιάζει το φθινόπωρο και αυξάνεται σταδιακά η ευρωπαϊκή ζήτηση, μια παρατεταμένη περίοδος υψηλών διεθνών τιμών μπορεί να μεταφέρει την πίεση απευθείας στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Εάν το πετρέλαιο παραμείνει στα σημερινά επίπεδα ή κινηθεί προς τα 100 δολάρια, η συζήτηση για κρατικές παρεμβάσεις δύσκολα θα σταματήσει στο ντίζελ.
Η κυβέρνηση αγοράζει χρόνο απέναντι στην ενεργειακή κρίση
Η επιδότηση σχεδιάστηκε ως προσωρινή παρέμβαση.
Η διεθνής κρίση, όμως, αποδεικνύεται λιγότερο προσωρινή.
Και αυτό αλλάζει τους κυβερνητικούς υπολογισμούς.
Η κατάργηση της επιδότησης θα εξοικονομούσε δημοσιονομικούς πόρους. Θα μπορούσε όμως να προκαλέσει νέα αύξηση στην αντλία, μεγαλύτερο κόστος στις μεταφορές και τελικά πρόσθετες πληθωριστικές πιέσεις.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε ήδη από τον Ιούλιο περιγράψει τη βασική κυβερνητική γραμμή:
«Η χώρα μας δεν μπορεί να επηρεάσει όσα συμβαίνουν εκτός των συνόρων της. Προσπαθούμε όμως να περιορίσουμε όσο γίνεται τις συνέπειές τους για τους πολίτες».
Με την αμόλυβδη και το ντίζελ πλέον πάνω από τα 2 ευρώ, η κυβέρνηση καλείται τώρα να εφαρμόσει αυτή τη γραμμή για δεύτερο συνεχόμενο μήνα.
Και, εκτός θεαματικής αποκλιμάκωσης στις διεθνείς αγορές, όλα δείχνουν ότι η επιδότηση του ντίζελ δύσκολα θα σταματήσει στις 31 Αυγούστου.