Μια σιωπηρή επανεκκίνηση της αμερικανικής στρατηγικής για τον πόλεμο στην Ουκρανία φαίνεται να βρίσκεται σε εξέλιξη, καθώς η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να επιστρέψει δυναμικά στο ουκρανικό μέτωπο έπειτα από μήνες κατά τους οποίους το Ιράν και η Μέση Ανατολή απορρόφησαν μεγάλο μέρος της προσοχής –και των στρατιωτικών πόρων– της Ουάσιγκτον.
Στο επίκεντρο βρίσκονται ξανά οι Steve Witkoff και Jared Kushner, με την πιθανότητα επίσκεψής τους σε Κίεβο και Μόσχα να επαναφέρει τις προσδοκίες για αναβίωση των διαπραγματεύσεων. Η Μόσχα έχει δηλώσει ότι είναι έτοιμη να τους δεχθεί όταν αποσαφηνιστεί το πρόγραμμά τους, ενώ ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι πιέζει εδώ και καιρό να προηγηθεί επίσκεψή τους στην Ουκρανία.
Πίσω όμως από τη διπλωματική κινητικότητα κρύβεται ένα πολύ δυσκολότερο ερώτημα:
Μπορεί η Ουκρανία να παραχωρήσει οριστικά εδάφη με αντάλλαγμα εγγυήσεις ασφαλείας οι οποίες, από τη φύση τους, δεν μπορούν να θεωρηθούν εξίσου οριστικές;
Ο Ζελένσκι επιχειρεί να αλλάξει το παιχνίδι πριν φτάσουν οι Αμερικανοί
Το Κίεβο δεν περιμένει παθητικά την επόμενη αμερικανική πρωτοβουλία.
Στις 11 Αυγούστου ο Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι η Ουκρανία είχε ήδη παραδώσει στην αμερικανική πλευρά νέες προτάσεις για τον τερματισμό του πολέμου. Πρόκειται για μια προσπάθεια να μπει η ουκρανική θέση στο τραπέζι πριν η επόμενη διαπραγμάτευση μετατραπεί εκ νέου σε αναζήτηση παραχωρήσεων από το Κίεβο.
Η λογική της ουκρανικής στρατηγικής είναι ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν πρόκειται να αλλάξει στάση επειδή απλώς επέστρεψαν οι διπλωμάτες στο τραπέζι.
Χρειάζεται κόστος.
Χρειάζεται πίεση.
Και κυρίως, κατά το Κίεβο, χρειάζεται η Ουάσιγκτον να χρησιμοποιήσει απέναντι στη Μόσχα ένα μέρος της επιρροής που έχει χρησιμοποιήσει επανειλημμένα απέναντι στην ίδια την Ουκρανία.
Ο Ζελένσκι είχε ήδη δηλώσει στις αρχές Αυγούστου ότι η ουκρανική πλευρά εργάζεται με την κυβέρνηση Τραμπ για τη δημιουργία «νέων συνθηκών ώστε να υπάρξει πραγματική διπλωματία», προσθέτοντας ότι περιμένει αυξημένη δραστηριοποίηση των Witkoff και Kushner μέσα στον Αύγουστο.
Το πρόβλημα για τον Τραμπ: Είναι ευκολότερο να πιέσει το Κίεβο
Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη αδυναμία οποιασδήποτε αμερικανικής ειρηνευτικής πρωτοβουλίας.
Η Ουάσιγκτον διαθέτει άμεση και εξαιρετικά ισχυρή μόχλευση απέναντι στην Ουκρανία.
Το Κίεβο χρειάζεται αμερικανικά όπλα, πυρομαχικά, αεράμυνα και πολιτική υποστήριξη.
Η πίεση στη Ρωσία είναι ακριβότερη.
Προϋποθέτει αυστηρότερες κυρώσεις, οικονομικό κόστος, διατήρηση της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία και προθυμία της Ουάσιγκτον να παραμείνει συγκεντρωμένη στο ουκρανικό μέτωπο ακόμη και όταν ξεσπά μια άλλη διεθνής κρίση.
Γι’ αυτό υπάρχει ο κίνδυνος μιας πολιτικά δελεαστικής συντόμευσης:
να πιεστεί περισσότερο εκείνος που μπορεί να πιεστεί ευκολότερα.
Και αυτός είναι το Κίεβο.
Το επιχείρημα της Ουάσιγκτον δεν είναι παράλογο
Υπάρχει, ωστόσο, και η άλλη πλευρά.
Η αμερικανική ανυπομονησία δεν σημαίνει αυτομάτως αδιαφορία για την Ουκρανία.
Η Ρωσία εξακολουθεί να διαθέτει πολύ μεγαλύτερη δεξαμενή ανθρώπινων και υλικών πόρων και έχει δείξει ότι είναι διατεθειμένη να διεξάγει έναν μακροχρόνιο πόλεμο.
Από την αμερικανική οπτική, λοιπόν, υπάρχει ένα εξαιρετικά σκληρό ερώτημα:
Εάν η θέση της Ουκρανίας πρόκειται να αποδυναμώνεται όσο περνά ο χρόνος, μήπως μια συμφωνία σήμερα είναι λιγότερο επώδυνη από μια συμφωνία αύριο;
Αυτό είναι πιθανότατα ένα από τα επιχειρήματα όσων στην Ουάσιγκτον θεωρούν ότι το Κίεβο πρέπει να αποδεχθεί έναν συμβιβασμό ακόμη και αν αυτός απέχει σημαντικά από τους αρχικούς ουκρανικούς στόχους.
Αλλά τότε εμφανίζεται το μεγαλύτερο πρόβλημα όλων.
Γη για εγγυήσεις: Η επικίνδυνη ασυμμετρία
Η γη παραχωρείται μία φορά. Μια εγγύηση ασφαλείας μπορεί να επανεξεταστεί πολλές φορές.
Εδώ βρίσκεται η ουσία της ουκρανικής καχυποψίας.
Εάν το Κίεβο αποσύρει στρατεύματα από εδάφη στο πλαίσιο μιας συμφωνίας, η αλλαγή είναι πραγματική, άμεση και εξαιρετικά δύσκολα αναστρέψιμη.
Εάν, αντίθετα, οι ΗΠΑ προσφέρουν μια πολιτική ή στρατιωτική εγγύηση, η πραγματική αξία της θα αποδειχθεί μόνο όταν χρειαστεί να ενεργοποιηθεί.
Και μέχρι τότε μπορεί να έχει αλλάξει:
ο Αμερικανός πρόεδρος, η σύνθεση του Κογκρέσου, οι διεθνείς προτεραιότητες των ΗΠΑ ή ακόμη και η διάθεση της αμερικανικής κοινής γνώμης να εμπλακεί σε νέα αντιπαράθεση με τη Ρωσία.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο μια ουκρανική εδαφική υποχώρηση θα έκανε τις δυτικές εγγυήσεις περισσότερο σημαντικές και όχι λιγότερο.
Γιατί το «Article 5» δεν αρκεί ως φράση
Στις συζητήσεις έχουν κατά καιρούς εμφανιστεί μοντέλα ασφαλείας που παραπέμπουν στην περίφημη λογική του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ.
Όμως υπάρχει μια θεμελιώδης διαφορά.
Η αποτροπή του ΝΑΤΟ δεν στηρίζεται απλώς σε μια πολιτική υπόσχεση. Στηρίζεται σε δεκαετίες κοινής στρατιωτικής σχεδίασης, διοικητικών δομών, δυνάμεων, βάσεων, ασκήσεων και θεσμικών δεσμεύσεων.
Μια ειδική αμερικανική εγγύηση προς την Ουκρανία θα έπρεπε επομένως να αποδείξει ότι μπορεί να επιβιώσει όχι μόνο από τον σημερινό πόλεμο, αλλά και από την επόμενη αμερικανική κυβέρνηση.
Και αυτό είναι πολύ δυσκολότερο.
Το Ιράν έδειξε στο Κίεβο τι φοβάται για το μέλλον
Οι τελευταίοι μήνες πρόσφεραν στην ουκρανική ηγεσία ένα ιδιαίτερα δυσάρεστο μάθημα.
Όταν η Μέση Ανατολή βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο της αμερικανικής στρατηγικής, η προσοχή της Ουάσιγκτον μετακινήθηκε αναπόφευκτα.
Ο ίδιος ο Ζελένσκι είχε παραδεχθεί ότι η αμερικανική προσοχή είχε στραφεί εν μέρει στη Μέση Ανατολή και είχε καλέσει τους Witkoff και Kushner να επισκεφθούν την Ουκρανία ώστε να δουν οι ίδιοι την κατάσταση.
Αυτό είναι κρίσιμο για τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Η Ουκρανία δεν φοβάται μόνο ότι οι ΗΠΑ μπορεί κάποτε να μη θέλουν να την προστατεύσουν.
Φοβάται ότι σε μια ταυτόχρονη μεγάλη κρίση μπορεί να αναγκαστούν να επιλέξουν πού θα διαθέσουν τα πιο κρίσιμα οπλικά τους συστήματα.
Και η αεράμυνα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Το πλεονέκτημα του Πούτιν: Να διαπραγματεύεται χωρίς να υποχωρεί
Για τη Μόσχα, αντιθέτως, η επιστροφή της αμερικανικής διπλωματίας μπορεί να είναι χρήσιμη ακόμη και χωρίς άμεση συμφωνία.
Ο Πούτιν μπορεί να δέχεται απεσταλμένους, να συζητά και να δηλώνει διαθέσιμος για ειρήνη χωρίς να εγκαταλείπει τις βασικές ρωσικές απαιτήσεις.
Η Ρωσία έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι δεν αποδέχεται απλώς ένα πάγωμα της σύγκρουσης στην υφιστάμενη γραμμή επαφής.
Έτσι δημιουργείται μια διπλωματική παγίδα:
όσο η ίδια η συνέχιση των συνομιλιών παρουσιάζεται ως πρόοδος, τόσο η Μόσχα μπορεί να παραμένει μέσα στη διαδικασία χωρίς να πληρώνει απαραίτητα κόστος για την απουσία συμφωνίας.
Και εάν η αμερικανική πλευρά θέλει επειγόντως ένα αποτέλεσμα, η πίεση μπορεί πάλι να επιστρέψει στο Κίεβο.
Γιατί Witkoff και Kushner έχουν σημασία
Η ενδεχόμενη επίσκεψη των δύο Αμερικανών αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό για έναν ακόμη λόγο.
Παρά τις επανειλημμένες επαφές τους με τη Μόσχα, ο Ζελένσκι είχε επισημάνει ότι οι δύο άνδρες δεν είχαν επισκεφθεί ποτέ την Ουκρανία, ζητώντας πριν από οποιαδήποτε νέα μετάβαση στη ρωσική πρωτεύουσα να δουν πρώτα την πραγματικότητα στο Κίεβο.
Η απαίτηση είναι και επικοινωνιακή και στρατηγική.
Το Κίεβο θέλει οι άνθρωποι που μεταφέρουν στον Τραμπ την εικόνα του πολέμου να μην την αποκτούν πρωτίστως μέσα από συνομιλίες στη Μόσχα.
Το πραγματικό τεστ για το εάν η Αμερική αλλάζει γραμμή
Η επιστροφή των ΗΠΑ στη διπλωματία δεν σημαίνει από μόνη της αλλαγή στρατηγικής.
Το πραγματικό reset θα φανεί σε τρία σημεία:
- εάν η Ουάσιγκτον συμφωνήσει πρώτα σε αξιόπιστο και μακροχρόνιο σύστημα εγγυήσεων ασφαλείας πριν ζητήσει μη αναστρέψιμες εδαφικές υποχωρήσεις,
- εάν καταστήσει σαφές ότι μια ρωσική απόρριψη βιώσιμης πρότασης θα έχει συγκεκριμένο κόστος,
- και εάν Ευρώπη και ΗΠΑ δημιουργήσουν μηχανισμό υποστήριξης που θα μπορεί να λειτουργήσει ακόμη και όταν μια νέα διεθνής κρίση τραβήξει την αμερικανική προσοχή αλλού.
Οι ΗΠΑ έχουν επιστρέψει στο τραπέζι.
Δεν γνωρίζουμε ακόμη εάν έχουν επιστρέψει με διαφορετική πρόταση.
Και αυτό είναι τελικά το πραγματικό διακύβευμα του νέου γύρου: όχι αν Witkoff και Kushner θα πετάξουν από το Κίεβο στη Μόσχα, αλλά αν η Ουάσιγκτον είναι έτοιμη να κάνει τις εγγυήσεις που προσφέρει τόσο δύσκολο να ανατραπούν όσο τα εδάφη που ενδέχεται να ζητήσει από την Ουκρανία να εγκαταλείψει.
Για το Κίεβο, αυτή είναι η κόκκινη γραμμή. Τα σύνορα μπορούν να αλλάξουν μέσα σε μία υπογραφή. Η αξιοπιστία μιας εγγύησης κρίνεται όταν ξεκινήσει ο επόμενος πόλεμος.
Πηγή: pagenews.gr