Σε νέα φάση μπαίνουν οι διπλωματικές προσπάθειες γύρω από τον πόλεμο ΗΠΑ–Ιράν και το Στενό του Ορμούζ, με το Κατάρ να επιχειρεί να επαναφέρει έναν δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον.
Ο πρωθυπουργός και υπουργός Εξωτερικών του Κατάρ, σεΐχης Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν αλ Θάνι, βρέθηκε την Πέμπτη στην Τεχεράνη, όπου είχε διαδοχικές επαφές με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν και τον γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας Μοχσέν Ρεζαΐ.
Η επίσκεψη αποκτά ιδιαίτερο βάρος επειδή έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία η Τεχεράνη δείχνει εκ νέου διάθεση για έμμεσες διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ, αλλά εξακολουθεί να επιμένει ότι δεν εμπιστεύεται την αμερικανική πλευρά.
Στο τραπέζι προσωρινός διάδρομος στο Ορμούζ και αποναρκοθέτηση
Η πρώτη συνάντηση του Καταριανού πρωθυπουργού ήταν με τον Αμπάς Αραγτσί.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι περιφερειακές εξελίξεις, αλλά κυρίως το Στενό του Ορμούζ και ένα σχέδιο σταδιακής αποκλιμάκωσης.
Σύμφωνα με το υπουργείο Εξωτερικών του Κατάρ, οι δύο πλευρές συζήτησαν πρόταση για προσωρινό κοινό ναυτιλιακό διάδρομο Ιράν–Ομάν και κοινό πρόγραμμα αποναρκοθέτησης του στενού.
Η Ντόχα έστειλε σαφές μήνυμα:
«Τόνισε την ανάγκη σεβασμού της κυριαρχίας των γειτονικών χωρών και της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, καθώς και τη σημασία συνέχισης των διπλωματικών προσπαθειών για αποκλιμάκωση των εντάσεων», ανέφερε το καταριανό υπουργείο Εξωτερικών.
Η κίνηση έρχεται μετά από αντίστοιχη επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών του Ομάν Μπαντρ αλ Μπουσαΐντι στην Τεχεράνη, όπου συζητήθηκε επίσης ο προσωρινός διάδρομος και η απομάκρυνση ναρκών.
Πεζεσκιάν: «Δεν θα υποκύψουμε σε πίεση και εκφοβισμό»
Στη συνάντηση με τον Μασούντ Πεζεσκιάν, ο Ιρανός πρόεδρος διατήρησε τη σκληρή δημόσια γραμμή της Τεχεράνης.
«Το Ιράν δεν θα υποκύψει σε πίεση και εκφοβισμό», δήλωσε, σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα.
Παράλληλα, όμως, άφησε ανοιχτό το περιθώριο περιφερειακής συνεργασίας, σημειώνοντας ότι «το Ιράν και το Κατάρ μπορούν να επαναλάβουν τη συνεργασία τους αφήνοντας πίσω πικρές διαφωνίες».
Αυτή η διπλή γλώσσα —σκληρή απέναντι στις ΗΠΑ αλλά ανοιχτή προς τους περιφερειακούς μεσολαβητές— είναι χαρακτηριστική της σημερινής ιρανικής στάσης.
Ρεζαΐ: «Δεν εμπιστευόμαστε τις ΗΠΑ»
Ακόμη πιο σκληρός ήταν ο Μοχσέν Ρεζαΐ.
Στη συνάντησή του με τον Καταριανό πρωθυπουργό δήλωσε:
«Δεν εμπιστευόμαστε τις Ηνωμένες Πολιτείες και έχουν επανειλημμένα προδώσει τη διπλωματία και τις διαπραγματεύσεις».
Και προειδοποίησε ότι, εάν η Ουάσιγκτον ξεκινήσει νέο πόλεμο, το Ιράν θα προκαλέσει σοβαρό πλήγμα στα αμερικανικά οικονομικά και στρατιωτικά συμφέροντα.
Την ίδια στιγμή, ο Ρεζαΐ αποκάλυψε ότι η Τεχεράνη ετοιμάζει λίστα προϋποθέσεων για την επαναλειτουργία του Ορμούζ, έπειτα από αιτήματα των μεσολαβητών να αποσαφηνίσει τι ακριβώς ζητεί.
Το Κατάρ προσπαθεί να ξαναστήσει το τραπέζι ΗΠΑ–Ιράν
Η Ντόχα δεν εμφανίζεται τυχαία σε αυτόν τον ρόλο.
Το Κατάρ είναι ταυτόχρονα στενός εταίρος των ΗΠΑ και γείτονας του Ιράν και έχει χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα ως back channel ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Είχε μάλιστα άμεση συμμετοχή στις προσπάθειες που οδήγησαν στην προσωρινή συμφωνία και στην κατάπαυση πυρός του Ιουνίου.
Η συμφωνία εκείνη όμως κατέρρευσε, μεταξύ άλλων, εξαιτίας των διαφωνιών για τον έλεγχο και τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ.
Σήμερα η Ουάσιγκτον δηλώνει ότι δεν υπάρχουν ενεργές διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη και έχει στραφεί σε νέα εκστρατεία οικονομικής πίεσης.
Το πραγματικό κλειδί είναι το Ορμούζ
Παρά τις διπλωματικές κινήσεις, η ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ απέχει πολύ από την κανονικότητα.
Την Τρίτη πέρασαν μόλις πέντε εμπορικά πλοία, έναντι μέσου όρου 15 τις προηγούμενες δέκα ημέρες, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler.
Η ING προειδοποίησε ότι ακόμη και μια συμφωνία Ιράν–Ομάν για προσωρινό διάδρομο δεν αρκεί για να επανέλθουν οι πετρελαϊκές ροές στα προηγούμενα επίπεδα.
Κατά την εκτίμησή της, θα χρειαστεί παράλληλα η Ουάσιγκτον να χαλαρώσει τον αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών και μέρος των κυρώσεων.
Η διπλωματία του Κόλπου επιστρέφει
Η επίσκεψη του Καταριανού πρωθυπουργού είναι η τρίτη υψηλού επιπέδου μεσολαβητική αποστολή στην Τεχεράνη μέσα στην ίδια εβδομάδα, μετά το Ομάν και το Πακιστάν.
Και αυτό ίσως είναι το σημαντικότερο μήνυμα.
Οι περιφερειακές δυνάμεις επιχειρούν πλέον να δημιουργήσουν έναν δρόμο εξόδου από έναν πόλεμο που έχει παγώσει στρατιωτικά αλλά δεν έχει λυθεί πολιτικά.
Το Κατάρ προσπαθεί να κρατήσει ανοιχτή αυτή την πόρτα.
Όμως το κλειδί παραμένει στην Τεχεράνη και στην Ουάσιγκτον: εάν το Ιράν αποσαφηνίσει τους όρους του για το Ορμούζ και οι ΗΠΑ δεχθούν να επιστρέψουν από την οικονομική πίεση στη διαπραγμάτευση, τότε μπορεί να ανοίξει ξανά το παράθυρο της διπλωματίας.
Μέχρι τότε, το Στενό του Ορμούζ παραμένει όχι μόνο ενεργειακό chokepoint, αλλά και ο βασικός μοχλός διαπραγμάτευσης σε ολόκληρη τη σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν.
Πηγή: pagenews.gr