Η Ουάσιγκτον λέει «όχι» στο Ιράν αλλά ξαναμιλά: Το παζάρι για Ορμούζ, πετρέλαιο και ουράνιο

Οι ΗΠΑ χαρακτήρισαν «κυνική» την πρόταση της Τεχεράνης για άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και ο Ντόναλντ Τραμπ την απέρριψε. Ωστόσο, η διπλωματία δεν σταματά: ο Αμερικανός πρόεδρος περιμένει νέες επαφές μέσα στην εβδομάδα, το Κατάρ συνεχίζει το shuttle diplomacy και Ουάσιγκτον–Τεχεράνη διαπραγματεύονται πλέον πάνω σε δύο διαφορετικές ατζέντες — το Ιράν θέλει Ορμούζ, κυρώσεις και πετρέλαιο, ενώ οι ΗΠΑ επιμένουν στο πυρηνικό πρόγραμμα.

Το μήνυμα από την Ουάσιγκτον μοιάζει αντιφατικό.

«Όχι» στην ιρανική πρόταση.

Αλλά όχι στο τέλος των διαπραγματεύσεων.

Μία ημέρα μετά την απόρριψη του σχεδίου που παρουσίασε η Τεχεράνη για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, η αμερικανική κυβέρνηση ανεβάζει τους τόνους απέναντι στο Ιράν, ενώ ταυτόχρονα αφήνει ανοιχτό τον διπλωματικό δίαυλο.

Ο Αμερικανός πρέσβης στον ΟΗΕ Μάικ Γουόλτς χαρακτήρισε την πρόταση της Τεχεράνης «κυνική».

Η ιρανική απάντηση ήρθε αμέσως από τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.

Και στο παρασκήνιο, το Κατάρ συνεχίζει να μεταφέρει μηνύματα ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Γουόλτς: «Ήξεραν ότι ήταν απαράδεκτο»

Ο Μάικ Γουόλτς υποστήριξε ότι η ιρανική πλευρά κατέθεσε μία πρόταση γνωρίζοντας εξαρχής ότι η Ουάσιγκτον δύσκολα θα την αποδεχόταν.

«Ήταν, νομίζω, μια αρκετά κυνική προσπάθεια να βάλουν στο τραπέζι κάτι που γνώριζαν ότι ήταν απαράδεκτο», δήλωσε στο NBC.

Η αμερικανική ένσταση βρίσκεται στο τίμημα που ζητεί η Τεχεράνη.

Το Ιράν συνδέει την επαναλειτουργία των Στενών και την επιστροφή στις πυρηνικές συνομιλίες με σημαντικές αμερικανικές παραχωρήσεις.

Μεταξύ αυτών:

• άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού,
• χαλάρωση των περιορισμών στις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου,
• επαναφορά της κατάπαυσης του πυρός,
• και, στο ευρύτερο ιρανικό πλαίσιο, πρόσβαση σε δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία.

Τραμπ: «Έκαναν πρόταση και την απέρριψα»

Ο Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε το Σάββατο ότι η πρόταση έφτασε στην αμερικανική πλευρά.

Και ότι είπε όχι.

«Έκαναν μια πρόταση και την απέρριψα», δήλωσε.

Η απόρριψη όμως δεν έκλεισε το κανάλι.

Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο.

Και 24 ώρες αργότερα: «Περιμένω νέες συνομιλίες»

Την Κυριακή, ο Τραμπ δήλωσε ότι περιμένει νέες συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν ήδη μέσα στην εβδομάδα.

«Θέλουν να κάνουν συμφωνία, αλλά δεν είναι η συμφωνία που θέλω εγώ», ανέφερε.

Και πρόσθεσε:

«Υπερεκτίμησαν τη θέση τους».

Η φράση αποτυπώνει τη βασική αμερικανική στρατηγική.

Η Ουάσιγκτον δεν απορρίπτει την ιδέα μιας συμφωνίας.

Απορρίπτει τους σημερινούς όρους της Τεχεράνης.

Δύο διαφορετικές διαπραγματεύσεις στο ίδιο τραπέζι

Και εδώ βρίσκεται ο πυρήνας του αδιεξόδου.

Η Τεχεράνη θέλει να ξεκινήσει από τον Ορμούζ.

Η Ουάσιγκτον θέλει να φτάσει στο πυρηνικό πρόγραμμα.

Για το Ιράν, το άνοιγμα των Στενών αποτελεί βασικό διαπραγματευτικό χαρτί.

Για τις ΗΠΑ, όμως, μια συμφωνία που θα χαλάρωνε τον αποκλεισμό και τις πετρελαϊκές κυρώσεις χωρίς ουσιαστικές πυρηνικές παραχωρήσεις θα περιόριζε σημαντικό μέρος της αμερικανικής πίεσης πριν λυθεί το βασικό στρατηγικό ζήτημα.

Το ουράνιο πίσω από τον Ορμούζ

Γι’ αυτό η πραγματική διαπραγμάτευση δεν αφορά μόνο τα δεξαμενόπλοια.

Αφορά το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Η κυβέρνηση Τραμπ ζητεί πυρηνικές παραχωρήσεις και λύση για το εμπλουτισμένο ουράνιο της Τεχεράνης.

Η ιρανική πλευρά, αντίθετα, επιχειρεί να συνδέσει πρώτα την αποκλιμάκωση στον Περσικό Κόλπο με οικονομικές και στρατιωτικές παραχωρήσεις από την Ουάσιγκτον.

Το αποτέλεσμα είναι ένα κλασικό διπλωματικό πρόβλημα:

οι δύο πλευρές δεν διαφωνούν μόνο για την τελική συμφωνία — διαφωνούν για το τι πρέπει να διαπραγματευτούν πρώτο.

Αραγτσί: «Αυτά είναι τα δικαιώματά μας»

Ο Αμπάς Αραγτσί απέρριψε από την πλευρά του τις αμερικανικές κατηγορίες.

«Είμαστε έτοιμοι να ανοίξουμε τα Στενά εάν γίνουν ορισμένα πράγματα από τις ΗΠΑ», δήλωσε στο NBC.

Και πρόσθεσε:

«Αυτά είναι δικαιώματά μας που θέλουμε να γίνουν σεβαστά».

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών εμφανίστηκε πάντως ιδιαίτερα επιφυλακτικός για τις πιθανότητες μιας συμφωνίας.

«Υπάρχει πάντα ελπίδα για τη διπλωματία», είπε, αλλά πρόσθεσε ότι η Τεχεράνη δεν βλέπει σήμερα αρκετούς λόγους εμπιστοσύνης ώστε να επιστρέψει εύκολα σε μία νέα διαδικασία με την αμερικανική κυβέρνηση.

Το Κατάρ δεν εγκαταλείπει τη συμφωνία

Ενώ Ουάσιγκτον και Τεχεράνη ανταλλάσσουν δημόσιες κατηγορίες, η πραγματική διαπραγμάτευση συνεχίζεται μέσω μεσολαβητών.

Το Κατάρ βρίσκεται στο κέντρο αυτής της προσπάθειας.

Κατά τη διάρκεια της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, Αμερικανοί απεσταλμένοι και η ιρανική πλευρά πραγματοποίησαν νέο γύρο έμμεσων επαφών.

Οι Καταριανοί μετέφεραν μηνύματα ανάμεσα στις δύο αντιπροσωπείες.

Γουίτκοφ και Κούσνερ στο παρασκήνιο

Από αμερικανικής πλευράς συμμετείχαν οι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ.

Απέναντί τους, μέσω των μεσολαβητών, βρισκόταν ο Αραγτσί.

Εκεί παρουσιάστηκαν οι ιρανικοί όροι για την επαναλειτουργία των Στενών και την επανέναρξη των πυρηνικών συνομιλιών.

Το Κατάρ στη συνέχεια συνέχισε τις χωριστές επαφές με τις δύο πλευρές, επιχειρώντας να διαμορφώσει συμβιβαστικό κείμενο.

Νέος γύρος ακόμη και τη Δευτέρα

Οι διπλωματικές επαφές μπορεί να επαναληφθούν πολύ γρήγορα.

Περιφερειακές πηγές αναμένουν νέο γύρο έμμεσου διαλόγου ήδη από τη Δευτέρα, με Καταριανούς αξιωματούχους να συναντούν χωριστά Αραγτσί και Γουίτκοφ.

Αυτό δεν σημαίνει ότι συμφωνία βρίσκεται κοντά.

Οι βασικές διαφορές παραμένουν μεγάλες.

Σημαίνει όμως ότι η απόρριψη του πρώτου ιρανικού πακέτου δεν ισοδυναμεί με κατάρρευση της διπλωματικής διαδικασίας.

Το Ορμούζ είναι το μεγαλύτερο χαρτί της Τεχεράνης

Το γεωπολιτικό βάρος των Στενών εξηγεί γιατί η διαπραγμάτευση είναι τόσο δύσκολη.

Ο Ορμούζ αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.

Η ομαλή διέλευση πετρελαίου και LNG από τον Περσικό Κόλπο επηρεάζει άμεσα:

• τις διεθνείς τιμές πετρελαίου,
• το LNG,
• την ενεργειακή ασφάλεια της Ασίας,
• την ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου,
• τη ναυτιλία,
• το κόστος μεταφοράς και ασφάλισης.

Άρα κάθε αλλαγή στη στρατιωτική ή πολιτική κατάσταση των Στενών μεταδίδεται πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή.

Οι ΗΠΑ προσπαθούν ήδη να αυξήσουν τις ροές

Παρά το αδιέξοδο, η εμπορική κίνηση δεν έχει σταματήσει πλήρως.

Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι οι αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις επιτρέπουν σε δεξαμενόπλοια να διέρχονται υπό προστασία.

Αμερικανός αξιωματούχος του υπουργείου Άμυνας επιβεβαίωσε στο Axios ότι το βράδυ της Παρασκευής περίπου 22 εκατ. βαρέλια πετρελαίου εξήχθησαν μέσω των Στενών.

Πρόκειται για αμερικανικό απολογισμό και όχι για ανεξάρτητη μέτρηση.

Αλλά αποκαλύπτει και τον στόχο της Ουάσιγκτον:

να μειώσει την ικανότητα της Τεχεράνης να χρησιμοποιεί τον Ορμούζ ως απόλυτο μοχλό πίεσης.

Το δίλημμα του Ιράν

Και αυτό δημιουργεί δύσκολη εξίσωση για την Τεχεράνη.

Όσο περισσότερο οι ΗΠΑ καταφέρνουν να αποκαθιστούν μέρος της εμπορικής κίνησης χωρίς συμφωνία, τόσο μικρότερη μπορεί να γίνεται η αξία του Ορμούζ ως διαπραγματευτικού χαρτιού.

Από την άλλη πλευρά, οποιαδήποτε νέα στρατιωτική κλιμάκωση μπορεί να προκαλέσει νέο ενεργειακό σοκ.

Γι’ αυτό και οι περιφερειακές χώρες πιέζουν για συμφωνία.

Ο Τραμπ κρατά και τη στρατιωτική επιλογή ανοιχτή

Ο Αμερικανός πρόεδρος, πάντως, δεν περιορίζεται στη διπλωματία.

Ερωτηθείς εάν εξετάζει νέα πλήγματα κατά του Ιράν, απάντησε:

«Πάντα το σκέφτομαι».

Δεν αποτελεί ανακοίνωση επικείμενης στρατιωτικής επιχείρησης.

Αποτελεί όμως σαφή υπενθύμιση ότι η αμερικανική στρατηγική εξακολουθεί να συνδυάζει διαπραγμάτευση και στρατιωτική πίεση.

Ούτε συμφωνία ούτε ρήξη

Αυτό είναι τελικά το σημείο στο οποίο βρίσκονται ΗΠΑ και Ιράν.

Η ιρανική πρόταση απορρίφθηκε.

Η Ουάσιγκτον τη χαρακτηρίζει απαράδεκτη.

Η Τεχεράνη επιμένει ότι ζητά αναγνώριση δικαιωμάτων και άρση της αμερικανικής πίεσης.

Αλλά οι μεσολαβητές εξακολουθούν να δουλεύουν.

Και ο ίδιος ο Τραμπ περιμένει νέο γύρο συνομιλιών.

Η πραγματική μάχη είναι για τη σειρά των παραχωρήσεων

Πίσω από τις δημόσιες δηλώσεις, το πρόβλημα μπορεί να συμπυκνωθεί σε μία ερώτηση:

ποιος παραχωρεί πρώτος τι;

Το Ιράν θέλει αποκλιμάκωση του αποκλεισμού και των κυρώσεων ώστε να ανοίξει τον Ορμούζ και να επιστρέψει στις πυρηνικές συνομιλίες.

Οι ΗΠΑ θέλουν πρώτα ουσιαστικές εγγυήσεις στο πυρηνικό ζήτημα ώστε να δικαιολογήσουν την άρση μέρους της πίεσης.

Αυτό είναι το χάσμα που προσπαθεί τώρα να γεφυρώσει το Κατάρ.

Και γι’ αυτό η επόμενη εβδομάδα μπορεί να αποδειχθεί σημαντική χωρίς να σημαίνει ότι η συμφωνία είναι κοντά.

Ο Τραμπ απέρριψε την πρόταση του Ιράν — όχι όμως τη διαπραγμάτευση. Και όσο ο Ορμούζ παραμένει ταυτόχρονα ενεργειακή αρτηρία και γεωπολιτικό όπλο, το πραγματικό παζάρι μόλις περνά στον επόμενο γύρο.

Πηγή: pagenews.gr