Η αμερικανική στρατηγική οικονομικής πίεσης κατά του Ιράν πέρασε σε νέα φάση.
Μέχρι πριν από λίγες ημέρες, η κυβέρνηση Τραμπ προειδοποιούσε χώρες, τράπεζες, εμπορικούς ομίλους και εταιρείες logistics ότι όποιος συνεχίσει να διευκολύνει την Τεχεράνη μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με δευτερογενείς κυρώσεις και αποκλεισμό από το δολάριο.
Στις 28 Αυγούστου, όμως, η προειδοποίηση απέκτησε συγκεκριμένο στόχο.
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε ότι η FinCEN προτείνει να ανακαλέσει την πρόσβαση των υποκαταστημάτων της αιγυπτιακής Banque Misr στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα σε correspondent banking μέσω αμερικανικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
Με απλά λόγια:
η Ουάσιγκτον επιχειρεί να δείξει ότι οι τράπεζες που διευκολύνουν ιρανικές συναλλαγές μπορούν να χάσουν την πρόσβασή τους στο δολάριο.
Και αυτό είναι πολύ πιο ισχυρό εργαλείο από μια απλή εγγραφή σε λίστα κυρώσεων.
Γιατί η Banque Misr UAE είναι σημαντικό προηγούμενο
Η Banque Misr δεν είναι μια άγνωστη περιφερειακή τράπεζα.
Είναι ένας από τους μεγαλύτερους αιγυπτιακούς τραπεζικούς ομίλους.
Το αμερικανικό μέτρο αφορά συγκεκριμένα τα υποκαταστήματά της στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και όχι συνολικά την τράπεζα ή το αιγυπτιακό τραπεζικό σύστημα. Η Κεντρική Τράπεζα της Αιγύπτου έσπευσε άλλωστε να διευκρινίσει ότι η αμερικανική ενέργεια περιορίζεται στις δραστηριότητες των UAE branches.
Αυτό όμως δεν μειώνει τη σημασία της κίνησης.
Αντίθετα, την κάνει ακόμη πιο αποκαλυπτική.
Η Ουάσιγκτον δείχνει ότι μπορεί να χρησιμοποιήσει χειρουργικά τον έλεγχο πρόσβασης στο δολαριακό σύστημα, χωρίς να χρειάζεται να βάλει σε κίνδυνο ολόκληρες τραπεζικές σχέσεις με μια χώρα.
$1,8 δισ. για δίκτυα της ιρανικής «σκιώδους τραπεζικής»
Το αμερικανικό Treasury υποστηρίζει ότι μεταξύ Ιανουαρίου 2024 και Ιουνίου 2026 τα υποκαταστήματα της Banque Misr στα ΗΑΕ επεξεργάστηκαν περίπου $1,8 δισ. για περισσότερες από 100 εταιρείες που ενδέχεται να συνδέονται με το λεγόμενο Iranian shadow banking network.
Αυτό το δίκτυο είναι κομβικό για την Τεχεράνη.
Όταν οι επίσημες ιρανικές τράπεζες βρίσκονται υπό κυρώσεις, εταιρείες-βιτρίνες, εμπορικοί λογαριασμοί, χρηματοπιστωτικοί διαμεσολαβητές και τρίτες χώρες χρησιμοποιούνται για να μετακινούνται κεφάλαια, να χρηματοδοτούνται εισαγωγές και να μετατρέπονται έσοδα σε διαθέσιμο σκληρό νόμισμα.
Η αμερικανική στρατηγική προσπαθεί τώρα να χτυπήσει ακριβώς αυτό το επίπεδο.
Όχι μόνο το Ιράν.
Τους ενδιάμεσους που επιτρέπουν στο Ιράν να συνεχίζει να λειτουργεί.
Bessent: «Οι υποστηρικτές του Ιράν δεν μπορούν να έχουν και δολάρια»
Ο υπουργός Οικονομικών Scott Bessent έδωσε το μήνυμα χωρίς ιδιαίτερη διπλωματική κάλυψη:
«Προειδοποιήσαμε ότι όσοι διευκολύνουν το Ιράν δεν μπορούν να συνεχίζουν να απολαμβάνουν πρόσβαση στο αμερικανικό δολάριο και στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα».
Η ουσία της φράσης είναι η έννοια της επιλογής.
Η Ουάσιγκτον προσπαθεί να βάλει τράπεζες και εταιρείες μπροστά σε ένα δίλημμα:
Ιράν ή δολάριο;
Για τις περισσότερες διεθνείς τράπεζες, η απάντηση είναι σχεδόν αυτονόητη.
Η πρόσβαση σε αμερικανικό correspondent banking, dollar clearing και διεθνείς αγορές κεφαλαίου είναι πολύ σημαντικότερη από τις συναλλαγές με την Τεχεράνη.
Και εκεί βρίσκεται η δύναμη των δευτερογενών κυρώσεων.
Το πρώτο «warning shot» μετά το Economic D-Day
Στις 24 Αυγούστου, ο Bessent είχε προαναγγείλει την κλιμάκωση παρουσιάζοντας την Operation Economic Outcast ως την επόμενη φάση του οικονομικού πολέμου.
Είχε μιλήσει για «defined timelines» προς χώρες και εταιρείες ώστε να περιορίσουν τις συναλλαγές τους με το Ιράν και είχε προαναγγείλει μια πρώτη τραπεζική ενέργεια ως «warning shot».
Τέσσερις ημέρες αργότερα, η Banque Misr UAE έγινε η πρώτη μεγάλη απόδειξη ότι η απειλή δεν ήταν απλώς επικοινωνιακή.
Και αυτό αλλάζει τις προσδοκίες των αγορών.
Γιατί πλέον όλοι όσοι συναλλάσσονται με ιρανικά δίκτυα πρέπει να υπολογίζουν όχι μόνο τι λέει η Ουάσιγκτον, αλλά και τι μπορεί πραγματικά να κάνει.
Δεν σταμάτησε μόνο στην Banque Misr
Την ίδια ημέρα, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις και σε:
- μία οντότητα με έδρα το Χονγκ Κονγκ
- τον Reza Mohammad Taeedi, διαχειριστή του υποκαταστήματος της Bank Melli στο Ντουμπάι.
Το pattern είναι σαφές.
Η Ουάσιγκτον χαρτογραφεί ένα δίκτυο που συνδέει:
Ιράν – ΗΑΕ – Χονγκ Κονγκ – διεθνείς τράπεζες – dollar clearing.
Άρα οι νέες κυρώσεις δεν είναι ένα μεμονωμένο πλήγμα.
Είναι η αρχή μιας προσπάθειας να διαλυθεί η χρηματοπιστωτική υποδομή που επιτρέπει στο Ιράν να παρακάμπτει το επίσημο τραπεζικό εμπάργκο.
Το Ντουμπάι γίνεται κομβικό πεδίο μάχης
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και ειδικά το Ντουμπάι έχουν τεράστια σημασία για το Ιράν.
Για χρόνια λειτουργούν ως εμπορικός και χρηματοπιστωτικός κόμβος της ιρανικής οικονομίας προς τον έξω κόσμο.
Η Ουάσιγκτον το γνωρίζει.
Και αυτός είναι ένας από τους λόγους που η συγκεκριμένη κίνηση κατά της Banque Misr UAE έχει μεγαλύτερο βάρος από ό,τι θα είχε μια αντίστοιχη ενέργεια σε πιο περιφερειακή αγορά.
Ήδη, λίγες ημέρες πριν, τα ΗΑΕ είχαν ανακοινώσει προσωρινή διακοπή εμπορικών και χρηματοπιστωτικών συναλλαγών με το Ιράν, καθώς η αμερικανική πίεση αυξανόταν.
Εάν το Ντουμπάι γίνει δυσκολότερο περιβάλλον για ιρανικά κεφάλαια, η Τεχεράνη χάνει έναν από τους σημαντικότερους εξωτερικούς της πνεύμονες.
Η πραγματική δοκιμασία, όμως, λέγεται Κίνα
Παρά τη δραματική ρητορική, υπάρχει ένα όριο που η κυβέρνηση Τραμπ δεν έχει ακόμη περάσει.
Η Κίνα.
Το Πεκίνο παραμένει ο σημαντικότερος οικονομικός εταίρος και ένας από τους βασικούς αγοραστές ιρανικού πετρελαίου.
Η ίδια η Reuters σημειώνει ότι, μέχρι στιγμής, οι ΗΠΑ έχουν αποφύγει να επιβάλουν το μέγιστο βάρος των δευτερογενών κυρώσεων στους μεγάλους εμπορικούς εταίρους του Ιράν, όπως Κίνα και Ινδία, λόγω του κινδύνου ευρύτερων οικονομικών και γεωπολιτικών συνεπειών.
Άρα η Banque Misr είναι σοβαρή κίνηση.
Αλλά δεν είναι ακόμη το τελικό τεστ.
Το πραγματικό «Economic D-Day» θα έρθει αν η Ουάσιγκτον επιβάλει το ίδιο δίλημμα σε κινεζικές τράπεζες, refiners ή shipping companies.
Γιατί ο Τραμπ δεν χτυπά ακόμη το Πεκίνο
Υπάρχει προφανής λόγος.
Οι δευτερογενείς κυρώσεις γίνονται ισχυρότερες όσο μεγαλύτερος είναι ο στόχος.
Γίνονται όμως και πιο επικίνδυνες.
Ένα μέτρο κατά ενός υποκαταστήματος τράπεζας στα ΗΑΕ μπορεί να δημιουργήσει φόβο στην αγορά χωρίς να αναστατώσει το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Μια επιθετική κίνηση κατά μεγάλης κινεζικής τράπεζας θα μπορούσε να προκαλέσει:
αντίποινα,
κρίση στο εμπόριο ΗΠΑ–Κίνας,
πιέσεις στις αγορές,
και ακόμη μεγαλύτερη αναζήτηση εναλλακτικών προς το δολάριο.
Γι’ αυτό ο Bessent έχει επιλέξει μέχρι στιγμής σταδιακή κλιμάκωση.
Το Ιράν απαντά με «state terrorism»
Η Τεχεράνη αντέδρασε έντονα.
Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε τις νέες κυρώσεις «state terrorism» και κάλεσε άλλες χώρες να μην τις εφαρμόσουν, υποστηρίζοντας ότι δεν έχουν νομική υποχρέωση να συμμορφώνονται με μονομερή αμερικανικά μέτρα.
Όμως η πραγματική δυσκολία για το Ιράν δεν είναι η νομική επιχειρηματολογία.
Είναι η συμπεριφορά των τραπεζών.
Οι διεθνείς τράπεζες δεν χρειάζεται να συμφωνούν με την Ουάσιγκτον πολιτικά.
Αρκεί να φοβούνται ότι θα χάσουν πρόσβαση στο δολάριο.
Και τότε λειτουργεί το λεγόμενο over-compliance: αποφεύγουν ακόμη και συναλλαγές που ενδέχεται να είναι τυπικά επιτρεπτές για να μη βρεθούν αντιμέτωπες με αμερικανικό έλεγχο.
Η ιρανική οικονομία ήδη πιέζεται
Η νέα κλιμάκωση έρχεται σε μια στιγμή που η οικονομική πίεση στο Ιράν είναι πλέον ορατή ακόμη και στις δηλώσεις της ίδιας της ηγεσίας.
Ο πρόεδρος Masoud Pezeshkian δήλωσε ότι οι ιρανικές εξαγωγές και εισαγωγές έχουν υποχωρήσει σχεδόν 35% λόγω των αμερικανικών κυρώσεων και του ναυτικού αποκλεισμού.
Παράλληλα, ο ετήσιος πληθωρισμός έφτασε περίπου στο 66% τον Ιούλιο, ενώ η ηγεσία καλεί πλέον ανοιχτά την κυβέρνηση να αντιμετωπίσει προβλήματα όπως η ανεργία, οι τιμές και το κόστος ζωής.
Αυτό δείχνει ότι η οικονομική πίεση δεν είναι πλέον απλώς ένα εργαλείο εξωτερικής πολιτικής.
Έχει περάσει στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο του Ιράν.
Και εδώ συνδέονται οι κυρώσεις με το Ορμούζ
Η οικονομική κλιμάκωση δεν συμβαίνει σε κενό.
Παράλληλα βρίσκονται σε εξέλιξη έντονες μεσολαβητικές προσπάθειες από Κατάρ, Ομάν και άλλους για επαναφορά των συνομιλιών και σταδιακό άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ.
Αυτό δημιουργεί ένα περίεργο διπλό παιχνίδι.
Η διπλωματία λέει:
βρείτε έναν συμβιβασμό.
Η αμερικανική οικονομική πολιτική λέει:
ο χρόνος δουλεύει εναντίον σας.
Η λογική της κυβέρνησης Τραμπ είναι ότι όσο περισσότερο πιέζεται η ιρανική οικονομία, τόσο πιο πιθανό είναι η Τεχεράνη να δεχθεί λιγότερο ευνοϊκούς όρους.
Η ιρανική στρατηγική είναι ακριβώς η αντίθετη: να αποδείξει ότι μπορεί να αντέξει περισσότερο από όσο πιστεύει η Ουάσιγκτον.
Η Banque Misr είναι το πρώτο πραγματικό τεστ – όχι ακόμη ο μεγάλος πόλεμος
Η ενέργεια κατά της Banque Misr UAE είναι σημαντική ακριβώς επειδή μετατρέπει μια θεωρητική απειλή σε πραγματικό προηγούμενο.
Από εδώ και πέρα κάθε διεθνής τράπεζα που εξυπηρετεί ύποπτα ιρανικά δίκτυα γνωρίζει ότι η Ουάσιγκτον είναι διατεθειμένη να χρησιμοποιήσει το ισχυρότερο οικονομικό της όπλο:
την πρόσβαση στο δολάριο.
Αυτό μπορεί να προκαλέσει πολύ μεγαλύτερη αυτοσυγκράτηση στην αγορά από όσες επίσημες κυρώσεις ανακοινώνονται μία προς μία.
Όμως η μεγάλη δοκιμασία παραμένει μπροστά.
Η Banque Misr δεν είναι η Κίνα.
Δεν είναι η Ινδία.
Και δεν είναι ένας μεγάλος κινεζικός κρατικός τραπεζικός όμιλος.
Εάν η κυβέρνηση Τραμπ προχωρήσει σε αυτού του μεγέθους στόχο, τότε η Operation Economic Outcast θα πάψει να είναι απλώς καμπάνια πίεσης κατά του Ιράν.
Θα γίνει τεστ για το πόσο μακριά μπορεί να χρησιμοποιήσει η Αμερική το δολάριο ως γεωπολιτικό όπλο χωρίς να τραυματίσει το ίδιο το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα που της δίνει αυτή τη δύναμη.
Και εκεί θα κριθεί εάν το «Economic D-Day» ήταν πραγματικά η αρχή οικονομικής ασφυξίας της Τεχεράνης ή απλώς ένα πολύ ισχυρό πρώτο warning shot.
Πηγή: pagenews.gr