Κίνα σε ΗΠΑ για Ιράν: «Μην αγγίζετε το εμπόριό μας» – Η μάχη για πετρέλαιο, κυρώσεις και σπάνιες γαίες

Το Πεκίνο απορρίπτει τις αμερικανικές δευτερογενείς κυρώσεις και προειδοποιεί ότι θα προστατεύσει τα συμφέροντά του – Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να κόψει την οικονομική «αρτηρία» Τεχεράνης–Πεκίνου, αλλά ο Τραμπ έχει απέναντί του μια Κίνα που κρατά ισχυρά χαρτιά σε ενέργεια και κρίσιμα ορυκτά

Η οικονομική σύγκρουση γύρω από το Ιράν αρχίζει να μετατρέπεται σε ευθεία δοκιμασία ισχύος μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας.

Το Πεκίνο απέρριψε κατηγορηματικά τη νέα αμερικανική εκστρατεία οικονομικής πίεσης κατά της Τεχεράνης και προειδοποίησε την Ουάσιγκτον ότι η εμπορική συνεργασία Κίνας–Ιράν δεν αποτελεί πεδίο στο οποίο οι ΗΠΑ μπορούν να επιβάλλουν μονομερώς τους κανόνες τους.

Η αντίδραση ήρθε μετά την ανακοίνωση από τον Αμερικανό υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ της «Operation Economic Outcast», μιας νέας εκστρατείας που έχει ως δηλωμένο στόχο να αποκόψει τις διεθνείς οικονομικές διασυνδέσεις του Ιράν.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η αντιπαράθεση δεν αφορά πλέον μόνο την Τεχεράνη.

Ακουμπά ευθέως την Κίνα, τον σημαντικότερο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου, και έρχεται λίγο πριν από την αναμενόμενη συνάντηση Ντόναλντ Τραμπ–Σι Τζινπίνγκ, με το εμπόριο και τις κρίσιμες πρώτες ύλες ήδη στην κορυφή της αμερικανοκινεζικής ατζέντας.

Το Πεκίνο σηκώνει το γάντι: «Θα λάβουμε όλα τα αναγκαία μέτρα»

Η απάντηση του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών ήταν ασυνήθιστα σαφής.

Ο εκπρόσωπος Λιν Τζιάν δήλωσε ότι το Πεκίνο αντιτίθεται στις μονομερείς κυρώσεις που, κατά την κινεζική θέση, δεν έχουν βάση στο διεθνές δίκαιο ούτε εξουσιοδότηση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

«Ο οικονομικός πόλεμος και η μέγιστη πίεση δεν αποτελούν λύση», ανέφερε, προειδοποιώντας ότι τέτοιες πολιτικές μπορούν να εντείνουν τις συγκρούσεις, να προκαλέσουν διάχυση των κινδύνων και να διαταράξουν την παγκόσμια οικονομική και χρηματοπιστωτική τάξη.

Και πρόσθεσε το μήνυμα που ενδιαφέρει περισσότερο την Ουάσιγκτον:

«Η Κίνα θα κάνει ό,τι είναι αναγκαίο για να προστατεύσει αποφασιστικά τα δικαιώματα και τα συμφέροντά της». 

Όταν μάλιστα ρωτήθηκε συγκεκριμένα εάν το Πεκίνο είναι διατεθειμένο να αλλάξει τις συναλλαγές του με το Ιράν ώστε να συμμορφωθεί με τις αμερικανικές απαιτήσεις, ο Λιν επέμεινε ότι η κινεζοϊρανική συνεργασία πραγματοποιείται στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου και «δεν πρέπει να διαταράσσεται».

Η Ουάσιγκτον θέλει να στραγγαλίσει την οικονομική γραμμή Κίνας–Ιράν

Η αμερικανική στρατηγική είναι πλέον σαφής.

Το υπουργείο Οικονομικών θέλει να καταστήσει το κόστος συναλλαγών με το Ιράν τόσο μεγάλο, ώστε κυβερνήσεις, τράπεζες, ναυτιλιακές και επιχειρήσεις τρίτων χωρών να αναγκαστούν να επιλέξουν μεταξύ της Τεχεράνης και της πρόσβασης στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Ο Μπέσεντ παρουσίασε την επιχείρηση ως παγκόσμια οικονομική επίθεση στις χρηματοδοτικές γραμμές της Ισλαμικής Δημοκρατίας, με στόχο να αποκοπεί κάθε οικονομική «σανίδα σωτηρίας» του καθεστώτος.

Το πραγματικό τεστ, όμως, είναι η Κίνα.

Γιατί χωρίς δραστικό περιορισμό των κινεζικών αγορών πετρελαίου, η προσπάθεια οικονομικής απομόνωσης της Τεχεράνης παραμένει εξαιρετικά δύσκολη.

Το ιρανικό πετρέλαιο είναι η καρδιά της σύγκρουσης

Η Κίνα έχει αποτελέσει τον βασικό προορισμό του ιρανικού αργού, μεγάλο μέρος του οποίου κατευθύνεται σε ανεξάρτητα κινεζικά διυλιστήρια μέσω πολύπλοκων εμπορικών και ναυτιλιακών διαδρομών.

Η αμερικανική πίεση και ο αποκλεισμός έχουν, πάντως, αρχίσει να αφήνουν έντονο αποτύπωμα.

Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία της Kpler, οι κινεζικές εισαγωγές ιρανικού πετρελαίου υποχώρησαν στις 785.000 βαρέλια ημερησίως τον Ιούνιο, στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Φεβρουάριο του 2023. Τον Ιούλιο εκτιμάται ότι ανέκαμψαν στις 823.000, αλλά μέσα στον Αύγουστο έχουν πέσει περίπου στις 534.000 βαρέλια ημερησίως. Το 2025 οι κινεζικές αγορές είχαν κινηθεί κατά μέσο όρο στα 1,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Αυτό σημαίνει ότι η Ουάσιγκτον έχει ήδη προκαλέσει πραγματικό πλήγμα στη ροή.

Δεν σημαίνει όμως ότι έχει καταφέρει να τη μηδενίσει.

Το κινεζικό «παράλληλο σύστημα»

Εδώ βρίσκεται και ένα από τα δυσκολότερα προβλήματα για τις ΗΠΑ.

Οι συναλλαγές Κίνας–Ιράν έχουν αναπτύξει μηχανισμούς που μειώνουν την έκθεσή τους στο δολάριο και στο δυτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Το ίδιο το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών έχει αναφέρει ότι το Ιράν διακανονίζει μεγάλο μέρος των πετρελαϊκών πωλήσεών του σε κινεζικά γουάν και ότι ιρανικά δίκτυα συναλλάγματος χρησιμοποιούνται στη συνέχεια για τη μετατροπή των εσόδων σε άλλα νομίσματα. Παράλληλα, μικρότερα κινεζικά διυλιστήρια έχουν μεγαλύτερα περιθώρια να αναλάβουν το ρίσκο των κυρώσεων από ό,τι οι μεγάλες κρατικές επιχειρήσεις με βαθύτερη έκθεση στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Έτσι δημιουργείται μια γκρίζα οικονομική ζώνη στην οποία οι ΗΠΑ μπορούν να αυξήσουν δραματικά το κόστος των συναλλαγών, αλλά δυσκολεύονται περισσότερο να τις εξαφανίσουν.

Το μεγάλο δίλημμα του Μπέσεντ: Πόσο μακριά μπορεί να χτυπήσει την Κίνα;

Η αμερικανική κυβέρνηση βρίσκεται επομένως μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα.

Μπορεί να επιβάλει κυρώσεις σε μικρότερες κινεζικές εταιρείες, μεσάζοντες και δίκτυα που συνεργάζονται με την Τεχεράνη — και το έχει ήδη κάνει σε υποθέσεις που συνδέονται με ιρανικά στρατιωτικά δίκτυα.

Άλλο όμως είναι να στοχεύσει μικρές εταιρείες και άλλο να επιχειρήσει να αποκλείσει μεγάλες κινεζικές τράπεζες από το παγκόσμιο σύστημα.

Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να μετατρέψει την εκστρατεία κατά του Ιράν σε χρηματοπιστωτική αναμέτρηση ΗΠΑ–Κίνας.

Η προσοχή της Ουάσιγκτον είναι ήδη εμφανής. Τα πρώτα μέτρα δεν στράφηκαν κατά των μεγάλων κινεζικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, παρά τις υποψίες των ΗΠΑ για τον ρόλο κινεζικών δικτύων στο ιρανικό εμπόριο.

Και πίσω από το Ιράν εμφανίζονται οι… σπάνιες γαίες

Εδώ η αντιπαράθεση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη.

Η Κίνα δεν διαθέτει μόνο εμπορικά εργαλεία αντιποίνων. Διατηρεί κυρίαρχη θέση σε κρίσιμα τμήματα της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας σπάνιων γαιών.

Το διάγραμμα που συνοδεύει το θέμα αποτυπώνει ακριβώς αυτή την ανισορροπία: το κινεζικό πλεονέκτημα αυξάνεται όσο η αλυσίδα μετακινείται από την εξόρυξη προς την επεξεργασία και ιδιαίτερα προς την παραγωγή μόνιμων μαγνητών.

Αυτό έχει τεράστια γεωοικονομική σημασία.

Οι συγκεκριμένες πρώτες ύλες και οι μαγνήτες χρησιμοποιούνται από ηλεκτρικά οχήματα και ανεμογεννήτριες έως ηλεκτρονικά, αμυντικά συστήματα και προηγμένες τεχνολογίες.

Άρα η Ουάσιγκτον πρέπει να υπολογίσει όχι μόνο τι μπορεί να κάνει στην Κίνα μέσω του δολαρίου, αλλά και τι μπορεί να κάνει η Κίνα στις δυτικές εφοδιαστικές αλυσίδες.

Τεχεράνη: «Δεν αποδέχονται τις κυρώσεις Κίνα και Ρωσία»

Το Ιράν επιχειρεί από την πλευρά του να παρουσιάσει την αντίδραση του Πεκίνου ως απόδειξη ότι η αμερικανική στρατηγική δεν μπορεί να δημιουργήσει πλήρη διεθνή απομόνωση.

Ο υπουργός Οικονομίας Αλί Μαντανιζαντέχ υποστήριξε ότι ούτε η Κίνα ούτε η Ρωσία έχουν αποδεχθεί τις αμερικανικές δευτερογενείς κυρώσεις και προέβλεψε ότι θα υπάρξει αντίσταση και από άλλες χώρες.

Το κατά πόσο αυτή η πολιτική αντίσταση θα μεταφραστεί σε πραγματική οικονομική αντοχή είναι διαφορετικό ζήτημα.

Τα στοιχεία των πετρελαϊκών ροών δείχνουν ότι ακόμη και χωρίς κινεζική πολιτική συμμόρφωση, ο αμερικανικός αποκλεισμός και ο φόβος των κυρώσεων μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις συναλλαγές.

Η επόμενη μάχη μπορεί να δοθεί στη συνάντηση Τραμπ–Σι

Η χρονική συγκυρία προσθέτει ακόμη μεγαλύτερη σημασία στην κινεζική προειδοποίηση.

Ο Τραμπ και ο Σι αναμένεται να συναντηθούν τον επόμενο μήνα, με ένα ήδη βαρύ πακέτο ανοιχτών θεμάτων ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις.

Εμπόριο, τεχνολογία, κρίσιμα ορυκτά και τώρα Ιράν μπορούν να βρεθούν στο ίδιο τραπέζι.

Και αυτό δημιουργεί τη δυνατότητα μιας πολύ μεγαλύτερης διαπραγμάτευσης: η αμερικανική απαίτηση για περιορισμό των κινεζικών οικονομικών δεσμών με την Τεχεράνη μπορεί να συνδεθεί με ζητήματα που το Πεκίνο θεωρεί πολύ σημαντικότερα για τη συνολική σχέση του με τις ΗΠΑ.

 Το Ιράν γίνεται νέο μέτωπο του οικονομικού πολέμου ΗΠΑ–Κίνας

Η πραγματική ιστορία επομένως δεν είναι απλώς ότι η Κίνα υπερασπίζεται έναν σημαντικό εμπορικό εταίρο.

Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να χρησιμοποιήσει την κυριαρχία της στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα για να επιβάλει οικονομική απομόνωση στην Τεχεράνη. Το Πεκίνο απαντά ότι δεν αναγνωρίζει το δικαίωμα των ΗΠΑ να καθορίζουν με ποιους θα συναλλάσσεται.

Από τη μία βρίσκεται το δολάριο, οι τράπεζες, οι κυρώσεις και η πρόσβαση στις αμερικανικές αγορές.

Από την άλλη βρίσκονται η τεράστια κινεζική αγορά, το γουάν, οι εναλλακτικές εμπορικές διαδρομές και —όπως υπενθυμίζει εύγλωττα το διάγραμμα— η κυριαρχία του Πεκίνου σε κρίσιμες αλυσίδες σπάνιων γαιών.

Γι’ αυτό η νέα σύγκρουση για το ιρανικό πετρέλαιο μπορεί να εξελιχθεί σε κάτι πολύ μεγαλύτερο: σε ένα τεστ για το ποια από τις δύο υπερδυνάμεις διαθέτει τελικά τα ισχυρότερα εργαλεία οικονομικού εξαναγκασμού στον νέο γεωοικονομικό κόσμο.

Πηγή: pagenews.gr