Το Ιράν επιχειρεί να ισορροπήσει πάνω σε μια εξαιρετικά λεπτή γραμμή: να δείξει ότι μπορεί να απαντήσει στρατιωτικά στις Ηνωμένες Πολιτείες χωρίς να επιτρέψει στη νέα κλιμάκωση να μετατραπεί σε επιστροφή στον πόλεμο πλήρους έντασης.
Μετά τα αμερικανικά πλήγματα στο νησί Λαράκ, στο Στενό του Ορμούζ, η Τεχεράνη εξαπέλυσε επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών στόχων στην περιοχή.
Λίγες ώρες αργότερα, όμως, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν επέλεξε εντελώς διαφορετικό τόνο.
Από τη σύνοδο του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης στο Κιργιστάν έστειλε το σαφέστερο μέχρι στιγμής μήνυμα ότι η Τεχεράνη θέλει να αποτρέψει μια νέα γενικευμένη στρατιωτική αναμέτρηση.
«Συνεχίζουμε να επιδιώκουμε τον δρόμο της συμφωνίας και της αμοιβαίας κατανόησης και πιστεύουμε ότι η συνέχιση του πολέμου δεν είναι ούτε προς το συμφέρον μας ούτε προς το συμφέρον της περιοχής», δήλωσε ο Ιρανός πρόεδρος.
Και πρόσθεσε:
«Πιστεύουμε ότι η λύση στα υπάρχοντα προβλήματα είναι ο διάλογος και η συνεργασία».
Το μήνυμα είναι διπλό:
το Ιράν θα απαντά στα αμερικανικά χτυπήματα, αλλά δεν θέλει η στρατιωτική αντιπαράθεση να ξεφύγει ξανά από τον έλεγχο.
Λαράκ: Το αμερικανικό χτύπημα που άλλαξε ξανά το κλίμα
Η νέα κρίση ξεκίνησε την Κυριακή.
Οι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν δύο ιρανικούς εκτοξευτές στο νησί Λαράκ, μέσα στο Στενό του Ορμούζ.
Η Ουάσιγκτον υποστήριξε ότι οι εκτοξευτές προετοιμάζονταν για επιχείρηση τοποθέτησης ναρκών στη στρατηγική θαλάσσια οδό.
Ήταν η πρώτη γνωστή αμερικανική στρατιωτική επίθεση σε ιρανικό έδαφος από τα τέλη Ιουλίου.
Σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, δύο άνθρωποι σκοτώθηκαν και αρκετοί ακόμη τραυματίστηκαν.
Η Τεχεράνη είχε προειδοποιήσει ότι θα απαντούσε.
Και το έκανε.
Βαλλιστικοί πύραυλοι προς αμερικανικές βάσεις στην Ιορδανία
Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι εξαπέλυσαν βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον δύο αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στην Ιορδανία.
Η ιρανική πλευρά υποστήριξε ότι προκάλεσε «βαριές ζημιές».
Η εικόνα από την Ιορδανία ήταν διαφορετική.
Ο ιορδανικός στρατός ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε οκτώ πυραύλους, χωρίς αρχικά να προσδιορίσει την προέλευσή τους.
Η διαφοροποίηση έχει σημασία.
Οι ισχυρισμοί της Τεχεράνης για την έκταση των ζημιών δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Αυτό που επιβεβαιώνεται είναι ότι η πρώτη σημαντική ανταλλαγή στρατιωτικών πληγμάτων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν εδώ και περισσότερο από έναν μήνα είναι πλέον γεγονός.
Και τα ΗΑΕ μπήκαν ξανά στην εξίσωση
Η Τεχεράνη ανακοίνωσε επίσης ότι έπληξε αμερικανικό προσωπικό στην αεροπορική βάση Al Minhad στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Το Άμπου Ντάμπι το διέψευσε.
Οι αρχές των ΗΑΕ ανακοίνωσαν ότι αναχαίτισαν ιρανικό drone πάνω από τα χωρικά τους ύδατα, αλλά χαρακτήρισαν τον ισχυρισμό ότι επλήγη η Al Minhad «αβάσιμο».
Η κυβέρνηση των Εμιράτων χαρακτήρισε την είσοδο του drone επικίνδυνη κλιμάκωση και παραβίαση της κυριαρχίας της χώρας.
Το περιστατικό δείχνει ξανά τον μεγαλύτερο κίνδυνο του πολέμου ΗΠΑ–Ιράν:
μια απευθείας σύγκρουση Ουάσιγκτον–Τεχεράνης μπορεί πολύ γρήγορα να μετατραπεί σε περιφερειακή κρίση που εμπλέκει τις αραβικές μοναρχίες του Κόλπου.
Πεζεσκιάν: «Δεν επιδιώκουμε πόλεμο»
Ο Ιρανός πρόεδρος είχε δώσει το πρώτο στίγμα πριν ακόμη φτάσει στο Κιργιστάν.
«Δεν επιδιώκουμε τον πόλεμο, αλλά δεν θα μείνουμε ποτέ αδρανείς απέναντι σε οποιαδήποτε επιθετικότητα», δήλωσε.
Η διατύπωση αποτυπώνει ουσιαστικά το δόγμα που επιχειρεί να εφαρμόσει η Τεχεράνη μετά το Λαράκ.
Απάντηση για λόγους αποτροπής.
Αλλά ταυτόχρονα πολιτικό μήνυμα ότι υπάρχει έξοδος μέσω διαπραγμάτευσης.
Για το Ιράν, το δύσκολο σημείο είναι να πείσει την Ουάσιγκτον ότι μπορεί να επιβάλει κόστος χωρίς η ίδια η απάντησή του να προκαλέσει ένα πολύ μεγαλύτερο αμερικανικό πλήγμα.
Τραμπ: «Το Ιράν είναι επισήμως ένα αποτυχημένο έθνος»
Ο Ντόναλντ Τραμπ, αντίθετα, επέλεξε εξαιρετικά επιθετική ρητορική.
Σε ανάρτησή του στο Truth Social τη Δευτέρα χαρακτήρισε το Ιράν «αποτυχημένο έθνος» και «νεκρό», υποστηρίζοντας ότι η χώρα έχει χάσει μεγάλο μέρος των στρατιωτικών και οικονομικών δυνατοτήτων της.
Ο Αμερικανός πρόεδρος ισχυρίστηκε επίσης ότι η ιρανική ηγεσία βρίσκεται σε αποδιοργάνωση.
Οι συγκεκριμένοι αριθμητικοί ισχυρισμοί που περιλαμβάνονταν στην ανάρτησή του αποτελούν ισχυρισμούς του ίδιου του Τραμπ και δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται αυτομάτως ως ανεξάρτητα επιβεβαιωμένα στοιχεία.
Πολιτικά, όμως, το μήνυμα είναι σαφές:
η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να πιστεύει ότι διαθέτει το πάνω χέρι και ότι η οικονομική και στρατιωτική πίεση μπορεί να αναγκάσει την Τεχεράνη σε παραχωρήσεις.
Ο Ορμούζ παραμένει το πραγματικό πεδίο μάχης
Πίσω από τη νέα ανταλλαγή πυρών υπάρχει ένα πολύ μεγαλύτερο στρατηγικό πρόβλημα.
Το Στενό του Ορμούζ.
Πριν από τον πόλεμο, περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου περνούσε από αυτή τη στενή θαλάσσια δίοδο.
Από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη έχει περιορίσει δραστικά την εμπορική ναυσιπλοΐα και έχει χρησιμοποιήσει τον έλεγχο της περιοχής ως βασικό μοχλό πίεσης προς τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους.
Η Ουάσιγκτον, από την άλλη, επιχειρεί να αποκαταστήσει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα και έχει ανακοινώσει επιχειρήσεις εκκαθάρισης ναρκών και προστασίας των εμπορικών πλοίων.
Έτσι, ακόμη και όταν οι δύο χώρες μειώνουν τις απευθείας επιθέσεις μεταξύ τους, ο Ορμούζ παραμένει σημείο όπου μια τοπική στρατιωτική κίνηση μπορεί μέσα σε λίγες ώρες να πυροδοτήσει νέα κλιμάκωση.
Έξι μήνες πολέμου και καμία τελική συμφωνία
Η νέα σύγκρουση έρχεται έξι μήνες μετά την έναρξη του πολέμου.
Η κατάπαυση του πυρός που συμφωνήθηκε τον Απρίλιο σταμάτησε την πιο έντονη φάση των μαχών.
Τον Ιούνιο ακολούθησε μνημόνιο κατανόησης που υποτίθεται ότι θα άνοιγε τον δρόμο προς μια οριστική συμφωνία.
Όμως η τελική διευθέτηση δεν ήρθε ποτέ.
Οι διαφωνίες για τον Ορμούζ, τις κυρώσεις, τις ιρανικές ενεργειακές εξαγωγές και το ευρύτερο περιφερειακό πλαίσιο παρέμειναν.
Και οι σποραδικές στρατιωτικές επιθέσεις συνέχισαν να υπονομεύουν τις διαπραγματεύσεις.
Από τα αμερικανικά χτυπήματα στον «οικονομικό πόλεμο»
Τις τελευταίες εβδομάδες η κυβέρνηση Τραμπ είχε επιχειρήσει να μεταφέρει το βάρος από τη στρατιωτική αντιπαράθεση στην οικονομική πίεση.
Η λογική ήταν ότι οι κυρώσεις, η πίεση στις τράπεζες και ο περιορισμός των ιρανικών ενεργειακών εσόδων θα μπορούσαν να επιβάλουν μεγαλύτερο κόστος στην Τεχεράνη χωρίς τον κίνδυνο μιας μεγάλης περιφερειακής στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Το χτύπημα στο Λαράκ δείχνει όμως τα όρια αυτής της στρατηγικής.
Όσο το καθεστώς ασφαλείας στον Ορμούζ παραμένει άλυτο, η στρατιωτική επιλογή δεν εξαφανίζεται.
Αραγτσί εναντίον Νετανιάχου: «Παρέσυρε τις ΗΠΑ στον πόλεμο»
Παράλληλα, η Τεχεράνη επιχειρεί να μεταφέρει μέρος της πολιτικής ευθύνης για τον πόλεμο στο Ισραήλ.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση εναντίον του Μπενιαμίν Νετανιάχου, κατηγορώντας τον ότι παρέσυρε την κυβέρνηση Τραμπ στη σύγκρουση προς όφελος του Ισραήλ.
«Στα εβραϊκά, ο Νετανιάχου καυχιέται ανοιχτά ότι παρέσυρε την αμερικανική κυβέρνηση σε έναν πόλεμο με το Ιράν για λογαριασμό του Ισραήλ», έγραψε ο Αραγτσί.
Και έκλεισε την ανάρτησή του με μία μόνο λέξη για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό:
«Serpent».
Πρόκειται για ιρανική πολιτική κατηγορία, όχι για ανεξάρτητα τεκμηριωμένο γεγονός.
Ωστόσο, αποκαλύπτει μια σημαντική πλευρά της στρατηγικής της Τεχεράνης: να δημιουργήσει πολιτική απόσταση ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και το Ισραήλ παρουσιάζοντας τον πόλεμο ως σύγκρουση στην οποία οι ΗΠΑ οδηγήθηκαν από τον Νετανιάχου.
Η Τεχεράνη θέλει να δείξει ότι μπορεί να χτυπήσει – Όχι ότι θέλει να συνεχίσει
Η συμπεριφορά του Ιράν μετά το Λαράκ δείχνει μια προσεκτικά βαθμονομημένη στρατηγική.
Εάν δεν απαντούσε, η ιρανική ηγεσία θα κινδύνευε να εμφανιστεί αδύναμη απέναντι σε νέα αμερικανικά πλήγματα.
Εάν απαντούσε υπερβολικά ισχυρά, θα μπορούσε να προκαλέσει έναν νέο μεγάλο κύκλο αμερικανικών επιθέσεων.
Έτσι η Τεχεράνη επιχείρησε να κάνει και τα δύο:
να αποδείξει ότι διαθέτει ακόμη δυνατότητα αντιποίνων και ταυτόχρονα να αφήσει ανοιχτή την πόρτα της διπλωματίας.
Η επιλογή του Πεζεσκιάν να μιλήσει για διάλογο αμέσως μετά την ιρανική στρατιωτική απάντηση δύσκολα θεωρείται τυχαία.
Το επόμενο χτύπημα μπορεί να κρίνει την κατεύθυνση του πολέμου
Η μεγαλύτερη αβεβαιότητα τώρα βρίσκεται στην Ουάσιγκτον.
Εάν οι ΗΠΑ θεωρήσουν ότι οι ιρανικές επιθέσεις δεν προκάλεσαν σημαντικές ζημιές και επιλέξουν να μην απαντήσουν εκ νέου, μπορεί να δημιουργηθεί χώρος για επιστροφή στις συνομιλίες.
Εάν όμως ακολουθήσει νέος γύρος αμερικανικών πληγμάτων, η Τεχεράνη θα βρεθεί ξανά υπό πίεση να απαντήσει.
Και τότε ο κύκλος αποτροπής μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε κύκλο κλιμάκωσης.
Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα μετά το Λαράκ.
Ο Πεζεσκιάν ανοίγει την πόρτα – Αλλά ο Ορμούζ κρατά το φιτίλι αναμμένο
Έπειτα από έξι μήνες πολέμου, ΗΠΑ και Ιράν εξακολουθούν να βρίσκονται μπροστά στο ίδιο στρατηγικό αδιέξοδο.
Η Ουάσιγκτον θέλει ανοικτό Ορμούζ και μεγαλύτερη πίεση στην Τεχεράνη.
Το Ιράν θέλει άρση της οικονομικής πίεσης και αρνείται να εγκαταλείψει το σημαντικότερο διαπραγματευτικό του όπλο χωρίς αντάλλαγμα.
Ανάμεσά τους βρίσκονται οι χώρες του Κόλπου, οι διεθνείς ενεργειακές αγορές και μια θαλάσσια δίοδος από την οποία εξαρτάται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας οικονομίας.
Γι’ αυτό η δήλωση Πεζεσκιάν έχει σημασία.
Δεν είναι ειρηνευτική συμφωνία ούτε σημαίνει ότι η Τεχεράνη εγκαταλείπει τη στρατιωτική της στρατηγική.
Είναι όμως ένα μήνυμα ότι, μετά την επίδειξη αντιποίνων, το Ιράν αναζητεί ξανά μια έξοδο από την κλιμάκωση.
Το ερώτημα είναι εάν η Ουάσιγκτον θα χρησιμοποιήσει αυτή την έξοδο – ή εάν το επόμενο επεισόδιο στον Ορμούζ θα κλείσει ξανά την πόρτα της διπλωματίας.
Πηγή: pagenews.gr