Τσίπρας αλλάζει πίστα: Φόρος 1% στο πλουσιότερο 1% και κράτος-επενδυτής – Το νέο οικονομικό δόγμα
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 10 '
Πηγή Φωτογραφίας: eurokinissi//Τσίπρας αλλάζει πίστα: Φόρος 1% στο πλουσιότερο 1% και κράτος-επενδυτής – Το νέο οικονομικό δόγμα
Ο Αλέξης Τσίπρας δεν παρουσίασε στη Θεσσαλονίκη απλώς ένα ακόμη πακέτο κοινωνικών παροχών.
Παρουσίασε κάτι πολιτικά πιο φιλόδοξο: μια προσπάθεια να ξαναγράψει την οικονομική ταυτότητα της ελληνικής Κεντροαριστεράς μετά την εμπειρία του 2015.
Κατώτατος μισθός €1.000 μέσα στο 2027.
Μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης €1.800 στο τέλος της τετραετίας.
ΦΠΑ 6% στα βασικά αγαθά.
Αυξήσεις €300 στους εκπαιδευτικούς.
30.000 νέες προσλήψεις στην εκπαίδευση.
Μηδενική συμμετοχή στα φάρμακα.
Κατάργηση προκαταβολής φόρου για τις ατομικές επιχειρήσεις.
Και όλα αυτά αποτελούν μόνο τη μία πλευρά του σχεδίου.
Η άλλη, και πολιτικά σημαντικότερη, είναι η προσπάθεια του Τσίπρα να παρουσιάσει ένα νέο μοντέλο παραγωγικού κράτους.
Όχι κράτος που απλώς μοιράζει.
Κράτος που επιλέγει κλάδους, κατευθύνει επενδύσεις, χρηματοδοτεί βιομηχανική πολιτική και παρεμβαίνει στη διανομή του πλούτου.
Η λέξη-κλειδί που πέρασε σχεδόν απαρατήρητη: «Securonomics»
Μία από τις σημαντικότερες αναφορές στην ομιλία ήταν ο όρος «securonomics».
Ο Τσίπρας υποστήριξε ότι η Ελλάδα χρειάζεται μια νέα εθνική στρατηγική που θα συνδέει την ανάπτυξη με την οικονομική ασφάλεια — αυτό που διεθνώς περιγράφεται όλο και περισσότερο ως securonomics.
Δεν είναι τυχαία επιλογή.
Μετά την πανδημία, τον πόλεμο στην Ουκρανία, την ενεργειακή κρίση και την αναδιάταξη των εφοδιαστικών αλυσίδων, η οικονομική πολιτική στη Δύση μετακινείται από το δόγμα της απόλυτης αποτελεσματικότητας προς την ανθεκτικότητα και τη στρατηγική αυτονομία.
Τρόφιμα.
Ενέργεια.
Φάρμακα.
Άμυνα.
Κρίσιμα υλικά.
Τεχνολογία.
Ο Τσίπρας προσπαθεί να τοποθετήσει την ΕΛ.Α.Σ. μέσα σε αυτή τη διεθνή συζήτηση.
Και αυτή είναι σαφώς πιο ώριμη οικονομική αφήγηση από το παραδοσιακό «παροχές εναντίον λιτότητας».
Η πραγματική στροφή: «Παράγουμε περισσότερο»
Το τρίπτυχο του προγράμματος είναι:
«Να παράγουμε περισσότερο. Να μοιραζόμαστε δικαιότερα. Να ζούμε καλύτερα.»
Το πρώτο σκέλος είναι και το πιο ενδιαφέρον.
Γιατί ο Τσίπρας αναγνωρίζει κάτι που για χρόνια αποτελούσε βασική κριτική προς την ελληνική οικονομία:
η χώρα εξακολουθεί να εξαρτάται υπερβολικά από την κατανάλωση, τις εισαγωγές, τα ακίνητα και τις υπηρεσίες χαμηλότερης προστιθέμενης αξίας.
Η απάντησή του είναι νέα βιομηχανική πολιτική.
Φάρμακα και βιοτεχνολογία.
Ποιοτικά τρόφιμα.
Ενεργειακός εξοπλισμός.
Αποθήκευση ενέργειας.
Ναυτιλιακή τεχνολογία.
Κρίσιμα υλικά.
Αμυντικά προϊόντα.
Σύγχρονα δίκτυα μεταφορών.
Αυτό είναι ένα πρόγραμμα πολύ πιο κοντά στη σημερινή ευρωπαϊκή συζήτηση για industrial policy απ’ ό,τι στην οικονομική ατζέντα του ΣΥΡΙΖΑ της προηγούμενης δεκαετίας.
Το κράτος επιστρέφει ως επενδυτής
Η πιο καθαρή απόδειξη είναι το προτεινόμενο Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης.
Ο Τσίπρας θέλει να δημιουργήσει έναν επενδυτικό μηχανισμό με πρωτογενή κεφάλαια €12 δισ. στην πρώτη τετραετία και, μέσω μόχλευσης ιδιωτικών πόρων, επενδυτική ικανότητα περίπου €25 δισ. στην ίδια περίοδο.
Σε ορίζοντα δεκαετίας μιλά για «δύναμη πυρός» άνω των €50 δισ.
Το ενδιαφέρον είναι η διατύπωσή του:
«Το Ταμείο δεν μοιράζει επιδοτήσεις. Χρηματοδοτεί στόχους με δημόσιο έλεγχο, ώριμα έργα και μετρήσιμο αποτέλεσμα.»
Αυτό είναι πολιτικά κομβικό.
Ο Τσίπρας προσπαθεί να απομακρυνθεί από το μοντέλο του κράτους που απλώς διανέμει χρήματα και να εμφανίσει ένα κράτος που συμπράττει με ιδιωτικά κεφάλαια και κατευθύνει επενδύσεις σε στρατηγικούς τομείς.
Η μεγάλη τομή: 1% φόρος στο πλουσιότερο 1%
Εδώ βρίσκεται πιθανότατα η πιο καθαρή ιδεολογική διαφοροποίηση από τη Νέα Δημοκρατία.
Ο Τσίπρας εξήγγειλε «Πατριωτική Εισφορά» για το ισχυρότερο οικονομικά 1%:
«Ένα ευρώ τον χρόνο για κάθε εκατό ευρώ καθαρής περιουσίας.»
Δηλαδή φόρο 1% επί της καθαρής περιουσίας του πλουσιότερου 1%, σε αντικατάσταση άλλων γενικών επιβαρύνσεων πάνω στην ίδια περιουσία.
Και το πολιτικό μήνυμα είναι απολύτως καθαρό:
«Ένα τοις εκατό στο ισχυρότερο ένα τοις εκατό.»
Αυτό είναι πιθανότατα το μέτρο που θα προκαλέσει τη μεγαλύτερη σύγκρουση με την κυβέρνηση.
Γιατί δημιουργεί μια ευθεία ιδεολογική γραμμή:
η ΝΔ θα υποστηρίξει ότι η αύξηση της φορολόγησης μεγάλων περιουσιών μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά για κεφάλαια και επενδύσεις.
Η ΕΛ.Α.Σ. θα απαντήσει ότι η ανάπτυξη χωρίς μεγαλύτερη συμμετοχή του πλούτου στα δημόσια βάρη διευρύνει τις ανισότητες.
Το πραγματικό στοίχημα της «Πατριωτικής Εισφοράς»
Η πολιτική ατάκα είναι ισχυρή.
Η εφαρμογή θα είναι πολύ δυσκολότερη.
Για να λειτουργήσει ένας φόρος καθαρής περιουσίας πρέπει να απαντηθούν κρίσιμα ερωτήματα:
πώς αποτιμώνται μη εισηγμένες εταιρείες,
πώς αποτιμώνται συμμετοχές και περιουσιακά στοιχεία εκτός Ελλάδας,
πώς αντιμετωπίζεται η μεταφορά φορολογικής κατοικίας,
ποιο ακριβώς είναι το κατώφλι εισόδου στο πλουσιότερο 1%,
και ποια θα είναι η πραγματική ετήσια απόδοση.
Αυτό θα αποτελέσει ένα από τα μεγαλύτερα τεστ αξιοπιστίας του προγράμματος.
Από €1.000 στα €1.800: Ο Τσίπρας ποντάρει σε wage-led growth
Η δεύτερη μεγάλη οικονομική επιλογή είναι οι μισθοί.
Ο στόχος είναι:
€1.000 κατώτατος μισθός το 2027 και €1.800 μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης στο τέλος της τετραετίας.
Όμως ο Τσίπρας επιχειρεί να παρουσιάσει τις αυξήσεις όχι μόνο ως κοινωνική πολιτική.
Τις συνδέει με την παραγωγικότητα.
Το επιχείρημά του είναι ότι υψηλότεροι μισθοί, συλλογικές συμβάσεις και επενδύσεις στην τεχνολογία μπορούν να πιέσουν τις επιχειρήσεις να κινηθούν προς παραγωγή υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.
Αυτή είναι η λογική του λεγόμενου wage-led growth:
ο μισθός δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως κόστος.
Αντιμετωπίζεται και ως εργαλείο εκσυγχρονισμού της οικονομίας.
ΦΠΑ 6%: Η πιο άμεση μάχη με την ακρίβεια
Παράλληλα, το πρόγραμμα προβλέπει ΦΠΑ 6% στα βασικά αγαθά.
Πρόκειται για παρέμβαση που έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τη μέχρι σήμερα επιφυλακτικότητα της κυβέρνησης απέναντι στις οριζόντιες μειώσεις έμμεσων φόρων.
Το μεγάλο ερώτημα είναι διπλό:
πόσο θα κοστίσει στον προϋπολογισμό
και πόσο από τη μείωση του φόρου θα περάσει πραγματικά στην τελική τιμή.
Αυτό θα είναι ένα από τα βασικά πεδία σύγκρουσης στη ΔΕΘ.
Η Παιδεία ως οικονομική πολιτική
Το πρόγραμμα έχει και μια διαφορετική ανάγνωση για την Παιδεία.
Ο Τσίπρας δεν τη συνδέει μόνο με κοινωνική δικαιοσύνη αλλά με το παραγωγικό μοντέλο.
Προτείνει:
κατάργηση των Πανελλαδικών,
αύξηση κατά €300 τον μήνα στους εκπαιδευτικούς,
30.000 νέες προσλήψεις,
και φοιτητική υποτροφία €500 τον μήνα για δέκα μήνες τον χρόνο σε φοιτητές που σπουδάζουν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους.
Η λογική είναι ότι η βιομηχανική ανασυγκρότηση χωρίς ανθρώπινο κεφάλαιο δεν μπορεί να υπάρξει.
Πρόκειται όμως και για ένα από τα ακριβότερα τμήματα του συνολικού σχεδίου.
Δημόσιος έλεγχος σε νερό και ΔΕΗ
Εδώ επανέρχεται περισσότερο καθαρά η παραδοσιακή πολιτική ταυτότητα του Τσίπρα.
Το πρόγραμμα προβλέπει προστασία του νερού ως δημόσιου αγαθού και επαναφορά ενός ισχυρότερου δημόσιου στρατηγικού ρόλου στη ΔΕΗ.
Δεν προτείνεται απλώς μια αλλαγή τιμολογιακής πολιτικής.
Προτείνεται διαφορετική αντίληψη για τον ρόλο του κράτους στις στρατηγικές υποδομές.
Και αυτό μπορεί να εξελιχθεί σε μία από τις βαθύτερες ιδεολογικές συγκρούσεις με τη Νέα Δημοκρατία.
Το «Δικαίωμα να μείνεις στον τόπο σου»
Υπάρχει όμως και ένα ενδιαφέρον περιφερειακό στοιχείο.
Η ΕΛ.Α.Σ. προτείνει ένα καθολικό πρόγραμμα κάλυψης μέρους του πρόσθετου κόστους μετακίνησης, ενέργειας και βασικών αγαθών για κατοίκους οικισμών κάτω των 1.000 κατοίκων.
Το ονομάζει:
«Δικαίωμα να μείνεις στον τόπο σου».
Είναι ουσιαστικά μια προσπάθεια να συνδεθούν:
δημογραφικό,
ερήμωση της περιφέρειας,
κόστος ζωής,
νησιωτικότητα
και τοπική ανάπτυξη.
Και πολιτικά στοχεύει σε μια Ελλάδα πολύ πέρα από τα μεγάλα αστικά κέντρα.
Το μεγάλο πρόβλημα: Η αριθμητική
Εδώ όμως αρχίζει η πραγματική δοκιμασία.
Η ΕΛ.Α.Σ. παρουσιάζει συνολικό μικτό κόστος €7,39 δισ. για την τετραετία 2027-2030.
Η κυβέρνηση ήδη αμφισβητεί αυτή την κοστολόγηση και υποστηρίζει ότι, όταν όλες οι εξαγγελίες φτάσουν σε πλήρη εφαρμογή, ο ετήσιος λογαριασμός είναι πολύ μεγαλύτερος.
Άρα η αντιπαράθεση δεν θα κριθεί μόνο στα μέτρα.
Θα κριθεί στη μεθοδολογία.
Πότε εφαρμόζεται κάθε παρέμβαση;
Ποιο είναι το πλήρες ετήσιο κόστος;
Ποιοι πόροι είναι μόνιμοι;
Πόσο αποδίδει η Πατριωτική Εισφορά;
Πόσο κοστίζει η μείωση του ΦΠΑ;
Πώς συμβιβάζονται οι δαπάνες με τους ευρωπαϊκούς κανόνες;
Εκεί θα δοκιμαστεί η αξιοπιστία του προγράμματος.
Η πολιτική μεταμόρφωση του Τσίπρα
Αυτό που έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι ότι ο πρώην πρωθυπουργός φαίνεται να έχει καταλάβει ποιο είναι το μεγαλύτερο πολιτικό του πρόβλημα.
Το 2015 συνδέθηκε με μια οικονομική στρατηγική βασισμένη κυρίως στη διαπραγμάτευση, στην αναδιανομή και στην αμφισβήτηση των δημοσιονομικών περιορισμών.
Το 2026 επιχειρεί να μιλήσει διαφορετικά.
Βιομηχανία.
Παραγωγικότητα.
Μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων.
Αμυντική βιομηχανία.
Securonomics.
Ενεργειακή ασφάλεια.
Στρατηγικές επενδύσεις.
Αυτή δεν είναι τυχαία αλλαγή λεξιλογίου.
Είναι προσπάθεια να μετακινηθεί από την εικόνα του πολιτικού της αναδιανομής στην εικόνα του πολιτικού της παραγωγικής ανασυγκρότησης.
Το δύσκολο πολιτικό στοίχημα απέναντι στον Μητσοτάκη
Και εδώ βρίσκεται η ουσία.
Ο Μητσοτάκης έχει οικοδομήσει μεγάλο μέρος της οικονομικής ταυτότητας της κυβέρνησής του γύρω από:
επενδύσεις,
μείωση φόρων,
εξωστρέφεια,
ψηφιοποίηση,
ευρωπαϊκούς πόρους,
και δημοσιονομική αξιοπιστία.
Ο Τσίπρας δεν μπορεί να τον ανταγωνιστεί απλώς υποσχόμενος περισσότερα.
Πρέπει να πει ότι έχει άλλο μοντέλο ανάπτυξης.
Ακριβώς αυτό προσπάθησε να κάνει στη Θεσσαλονίκη.
Η αντιπαράθεση επομένως μπορεί να εξελιχθεί σε κάτι πολύ πιο ενδιαφέρον από έναν πλειστηριασμό παροχών.
Μητσοτάκης: ανάπτυξη μέσω επενδύσεων, φοροελαφρύνσεων και ιδιωτικής οικονομίας.
Τσίπρας: ανάπτυξη μέσω βιομηχανικής πολιτικής, δημόσιας κατεύθυνσης κεφαλαίων, υψηλότερων μισθών και μεγαλύτερης φορολογικής συμμετοχής του πλούτου.
Και το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται στη μέση
Αυτή η σύγκρουση δημιουργεί και ένα σοβαρό στρατηγικό πρόβλημα για τον Νίκο Ανδρουλάκη.
Ο Τσίπρας εισέρχεται σε πεδία όπου το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί επίσης να χτίσει ταυτότητα:
μισθοί,
φορολογία μεγάλου πλούτου,
ολιγοπώλια,
παραγωγική ανασυγκρότηση,
ιδιωτικό χρέος,
κοινωνικό κράτος.
Άρα το πρόγραμμα της ΕΛ.Α.Σ. δεν απευθύνεται μόνο απέναντι στη ΝΔ.
Διεκδικεί και τον ίδιο πολιτικό χώρο που θέλει να καταλάβει το ΠΑΣΟΚ.
Αυτό μπορεί να αποδειχθεί ίσως σημαντικότερο από οποιοδήποτε μεμονωμένο μέτρο.
Η μεγάλη εικόνα: Δεν είναι «Πρόγραμμα Θεσσαλονίκης 2.0» — ακόμη
Είναι εύκολο για την κυβέρνηση να χαρακτηρίσει το σχέδιο ως επιστροφή στο Πρόγραμμα Θεσσαλονίκης του 2014.
Και πολιτικά θα το κάνει.
Όμως η σημερινή πρόταση έχει μια ουσιώδη διαφορά:
ο Τσίπρας προσπαθεί να ενσωματώσει βιομηχανική στρατηγική, παραγωγικότητα, ιδιωτική μόχλευση και οικονομική ασφάλεια σε ένα παραδοσιακά αναδιανεμητικό πρόγραμμα.
Αυτό δεν αποδεικνύει ότι η αριθμητική του βγαίνει.
Ούτε ότι όλες οι παρεμβάσεις είναι εφαρμόσιμες.
Αλλά δείχνει ότι η πολιτική του φιλοδοξία είναι μεγαλύτερη από ένα πακέτο €7,39 δισ.
Θέλει να ξαναχτίσει την οικονομική αντιπαράθεση της χώρας γύρω από ένα διαφορετικό δίλημμα:
ποιος παράγει τον πλούτο, ποιος τον κατευθύνει και ποιος τελικά παίρνει το μεγαλύτερο κομμάτι του.
Και γι’ αυτό η πιο πολιτική εξαγγελία της Θεσσαλονίκης ίσως δεν είναι ούτε ο μισθός των €1.000 ούτε ο ΦΠΑ 6%.
Είναι η φράση:
«Ένα τοις εκατό στο ισχυρότερο ένα τοις εκατό.»
Γιατί εκεί συμπυκνώνεται ολόκληρη η νέα σύγκρουση που επιχειρεί να ανοίξει ο Τσίπρας:
όχι απλώς πόσο θα μεγαλώσει η ελληνική οικονομία — αλλά ποιος θα πληρώσει και ποιος θα κερδίσει από την επόμενη ημέρα της.
Πηγή: pagenews,gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
