Η ευρωπαϊκή στήριξη στις ΗΠΑ
Στην εκστρατεία κυρώσεων υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών κατά του Ιράν έχει πλέον προσχωρήσει και επίσημα η Ευρωπαϊκή Ένωση, σε μια κίνηση που ενισχύει την πίεση προς την Τεχεράνη σε μια περίοδο έντονης αστάθειας στη Μέση Ανατολή. Η αμερικανική πλευρά επιχειρεί να ενισχύσει το μέτωπο των συμμάχων της, τόσο σε οικονομικό όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο, καθώς ο πόλεμος στην περιοχή συνεχίζεται.
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ εξήρε δημόσια τη συμμετοχή της ΕΕ στην «Επιχείρηση Οικονομικός Απόκληρος» (Operation Economic Outcast), την υπό αμερικανική καθοδήγηση εκστρατεία με στόχο τον πλήρη αποκλεισμό της Τεχεράνης από το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Σε ανάρτησή του το βράδυ της Πέμπτης, ο Μπέσεντ ανέφερε: «Εκτιμούμε τη σθεναρή και έγκαιρη στάση τους», προσθέτοντας ότι ο κόσμος στέλνει σαφές μήνυμα στο ιρανικό καθεστώς πως η οικονομική πίεση δεν θα σταματήσει.
Τι είχε ανακοινώσει η Ευρωπαϊκή Ένωση
Η ευρωπαϊκή τοποθέτηση προηγήθηκε της δημόσιας παρέμβασης του Μπέσεντ και είχε διατυπωθεί σε ανακοίνωση των Βρυξελλών στις 31 Αυγούστου. Σε εκείνο το κείμενο, η ΕΕ εξέφραζε στήριξη στις προσπάθειες για τον τερματισμό των «αποσταθεροποιητικών δραστηριοτήτων» της Τεχεράνης και για την επανέναρξη των ειρηνευτικών συνομιλιών. Στο ίδιο πλαίσιο, γινόταν αναφορά και στην «Επιχείρηση Οικονομικός Απόκληρος» ως μέσο για πρόσθετη οικονομική πίεση προς το ισλαμικό καθεστώς.
Η ανακοίνωση ανέφερε επίσης ότι η ΕΕ θα συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τους εταίρους της G7 και άλλους διεθνείς παράγοντες, προκειμένου να διατηρηθεί η πίεση στο Ιράν και να συμβάλουν οι προσπάθειες στην αποκλιμάκωση και την περιφερειακή σταθερότητα. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση διατηρεί το δικό της αυτόνομο καθεστώς κυρώσεων, το οποίο αφορά τα πυρηνικά και βαλλιστικά προγράμματα του Ιράν, αλλά και τη στρατιωτική υποστήριξη προς τη Ρωσία.
Η απάντηση της Τεχεράνης
Η στάση της ΕΕ προκάλεσε άμεση αντίδραση από την ιρανική πλευρά. Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Εσμαΐλ Μπαγκαέι, καταδίκασε τη στήριξη στο αμερικανικό πλαίσιο κυρώσεων, το οποίο χαρακτήρισε «οικονομική τρομοκρατία» της Ουάσινγκτον. Σε ανάρτησή του την 1η Σεπτεμβρίου, κατηγόρησε το ευρωπαϊκό μπλοκ ότι παραχώρησε την κυριαρχία, τους νόμους, τους κανονισμούς, τις αξίες και την ηθική του στον αμερικανικό εξαναγκασμό.
Η ένταση αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σκηνικό αντιπαράθεσης γύρω από το Ιράν, με την Ουάσινγκτον να επιδιώκει να σφίξει τον κλοιό γύρω από τις χρηματοοικονομικές διασυνδέσεις της Τεχεράνης. Ο Μπέσεντ είχε προαναγγείλει πριν από τη σύνοδο της G20 ότι θα πίεζε τους ομολόγους του να διακόψουν τους οικονομικούς δεσμούς με το Ιράν, διαφορετικά θα αντιμετώπιζαν δευτερογενείς κυρώσεις.
Οι επόμενες κινήσεις και το μήνυμα για τις τράπεζες
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών περιέγραψε την εκστρατεία ως μια «οικονομική επέλαση» εναντίον των διεθνών δικτύων χρηματοδότησης του Ιράν. Προειδοποίησε επίσης ότι όσες χώρες ή οργανισμοί βοηθούν την Τεχεράνη θα πρέπει να αναμένουν πως θα μοιραστούν την απομόνωση ενός καθεστώτος που, όπως είπε, καταρρέει. Σύμφωνα με το ίδιο πλαίσιο, προανήγγειλε νέες δευτερογενείς κυρώσεις σε εβδομαδιαία βάση, με αρχική στόχευση τις τράπεζες.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στη διασύνδεση με το δολαριακό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ο Μπέσεντ προειδοποίησε ότι ιδρύματα που διευκολύνουν συναλλαγές συνδεδεμένες με το Ιράν θα βρεθούν αντιμέτωπα με πλήρη αποκλεισμό από το σύστημα που βασίζεται στο δολάριο. Στο πλαίσιο αυτό, γίνεται επίσης αναφορά στην Κίνα, η οποία πριν από τον πόλεμο αποτελούσε τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο του Ιράν και αγόραζε περίπου το 90% των υπό κυρώσεις εξαγωγών αργού πετρελαίου της χώρας.
Η Σεούλ εξετάζει το ενδεχόμενο εμπλοκής
Την ίδια στιγμή, διεργασίες βρίσκονται σε εξέλιξη και στη Νότια Κορέα. Η Σεούλ εξετάζει διάφορες επιλογές, ανάμεσά τους και το ενδεχόμενο στρατιωτικής βοήθειας, ώστε να στηρίξει την αμερικανική προσπάθεια για άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ στην εμπορική ναυτιλία. Το Reuters μετέδωσε την Παρασκευή, επικαλούμενο το προεδρικό γραφείο, ότι η νοτιοκορεατική κυβέρνηση αξιολογεί τα διαθέσιμα σενάρια.
Ωστόσο, η κυβέρνηση διέψευσε τα δημοσιεύματα τοπικών μέσων που έκαναν λόγο για ειλημμένη απόφαση. Σύμφωνα με δηλώσεις σε δημοσιογράφους, οι λεπτομέρειες για το ζήτημα δεν έχουν ακόμη καθοριστεί. Παρά τις διαψεύσεις, αρκετά μέσα της Νότιας Κορέας είχαν αναφέρει πως η Σεούλ προετοιμάζεται να στείλει στρατεύματα στην περιοχή του Κόλπου πριν από το τέλος του έτους και πως θα μπορούσε να ζητήσει κοινοβουλευτική έγκριση ακόμη και μέσα στον μήνα.
Η ναυτιλιακή πίεση στα Στενά του Ορμούζ
Οι εξελίξεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κρίσιμες, καθώς η περιοχή αποτελεί βασικό σημείο τριβής στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Οι στρατιωτικές εχθροπραξίες έχουν ενταθεί τις τελευταίες ημέρες, αναζωπυρώνοντας τους φόβους για γενικευμένη σύρραξη. Ο αμερικανικός στρατός εξαπέλυσε νέο κύμα πληγμάτων εναντίον στρατιωτικών στόχων στο Ιράν, ως απάντηση στις επιθέσεις σε πλοία και αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή. Το Ιράν ανταπέδωσε με πυραυλικά πλήγματα κατά αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων σε όλη τη Μέση Ανατολή.
Η κίνηση πλοίων στα Στενά του Ορμούζ παραμένει περιορισμένη, ενώ το Ιράν εξακολουθεί να πραγματοποιεί κατά διαστήματα επιθέσεις σε σκάφη που χρησιμοποιούν τη νότια ναυτιλιακή λωρίδα κοντά στις ακτές του Ομάν. Από την πλευρά τους, οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν ναυτικό αποκλεισμό στα Στενά, εμποδίζοντας πλοία που εισέρχονται ή εξέρχονται από τα ιρανικά λιμάνια, σε μια προσπάθεια να σταματήσουν τις εξαγωγές αργού πετρελαίου της χώρας.
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανέφερε την Παρασκευή ότι άλλαξε την πορεία 87 εμπορικών πλοίων, ακινητοποίησε τρία και πραγματοποίησε νηοψία σε δύο, προκειμένου να διασφαλίσει την πλήρη συμμόρφωση με τα μέτρα.
Πηγή: Pagenews.gr