Ευρωπαϊκή «ICE»; Απελάσεις εκτός ΕΕ και social media στο νέο σχέδιο για τη Frontex

Η Κομισιόν προτείνει δύναμη 30.000 στελεχών έως το 2041, επιχειρήσεις επιστροφών μεταξύ τρίτων χωρών και διαδικτυακή παρακολούθηση. «Δεν θα υπογράψουμε λευκές επιταγές», προειδοποιούν ακόμη και από τη σκληρή Δεξιά.

«Είναι ντροπή και καθιστά τη Frontex όλο και πιο όμοια με την υπηρεσία ICE του Ντόναλντ Τραμπ».

Η δήλωση της Ιταλίδας ευρωβουλευτού των Σοσιαλιστών Σεσίλια Στράντα στο Euronews αποτυπώνει την πολιτική σύγκρουση που ανοίγει στις Βρυξέλλες για τη μελλοντική μορφή της ευρωπαϊκής συνοριοφυλακής.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει μια εκτεταμένη αναμόρφωση της Frontex: μεγαλύτερο επιχειρησιακό δυναμικό, ισχυρότερη εμπλοκή στις επιστροφές μεταναστών και νέα εργαλεία παρακολούθησης δημόσιου περιεχομένου στα κοινωνικά δίκτυα.

Η σύγκριση με την αμερικανική ICE αποτελεί πολιτική καταγγελία των επικριτών της μεταρρύθμισης. Το ευρωπαϊκό σχέδιο διατηρεί την ευθύνη των κρατών μελών και χρειάζεται ακόμη την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της ΕΕ.

Ωστόσο, η προτεινόμενη επέκταση των αρμοδιοτήτων θέτει ήδη ένα κρίσιμο ερώτημα: πόσο θα ενισχυθούν οι μηχανισμοί ελέγχου ενός οργανισμού που αποκτά μεγαλύτερη δυνατότητα παρέμβασης εντός και εκτός Ευρώπης;

Από τη φύλαξη των συνόρων στον συντονισμό των απελάσεων

Η σημαντικότερη μετατόπιση αφορά τις επιστροφές ανθρώπων που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ.

Ο επίτροπος Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ περιγράφει τη Frontex ως τον μελλοντικό «κεντρικό φορέα της ΕΕ για τις επιστροφές», με «υποστήριξη από την αρχή έως το τέλος».

Ένα νέο Κέντρο Συντονισμού Επιστροφών θα συγκεντρώνει επιχειρησιακές πληροφορίες και θα οργανώνει τη συνδρομή προς τα κράτη μέλη. Η υποστήριξη θα εκτείνεται από την ταυτοποίηση και τη συμβουλευτική για οικειοθελή επιστροφή έως τις επιχειρήσεις απομάκρυνσης και τη βοήθεια επανένταξης.

Οι εθνικές αρχές θα εξακολουθούν να έχουν την ευθύνη των αποφάσεων επιστροφής. Η Frontex, όμως, θα αποκτούσε πολύ ισχυρότερο ρόλο στην υλοποίησή τους.

Επιχειρήσεις μεταξύ χωρών εκτός Ευρώπης

Η πλέον αμφιλεγόμενη αλλαγή είναι η δυνατότητα συνδρομής σε επιστροφές από μία χώρα εκτός ΕΕ προς άλλη τρίτη χώρα.

Αυτό θα επέτρεπε στον οργανισμό να συμμετέχει σε διαδικασίες απομάκρυνσης ανθρώπων που βρίσκονται εκτός ευρωπαϊκής επικράτειας, περιλαμβανομένων επιχειρήσεων από εξωτερικούς «κόμβους επιστροφών» προς χώρες καταγωγής.

Η δυνατότητα αυτή δεν θα ενεργοποιούνταν αυτόματα. Θα απαιτούσε ειδική συμφωνία με τη χώρα που αφορά η συνεργασία και τήρηση των διεθνών υποχρεώσεων προστασίας.

Οι οργανώσεις δικαιωμάτων αμφισβητούν, πάντως, τη δυνατότητα αποτελεσματικής εποπτείας τόσο μακριά από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

«Η Επιτροπή θέλει να μετατρέψει τη Frontex σε έναν οργανισμό απελάσεων που θα δραστηριοποιείται πολύ πέρα από τα ευρωπαϊκά σύνορα, όπου θα είναι δυσκολότερο να αποκαλυφθούν τυχόν καταχρήσεις», δήλωσε στο Euronews ο Ίφταχ Κοέν, συνδιευθυντής της Front-LEX.

Η σύγκρουση αφορά επομένως και τη λογοδοσία: ποιος ελέγχει τις επιχειρήσεις, ποιος εξετάζει τις καταγγελίες και πώς εξασφαλίζεται ουσιαστική προστασία για τους ανθρώπους που επηρεάζονται.

Social media: Η αρμοδιότητα που προκαλεί διακομματικές αντιδράσεις

Η μεταρρύθμιση προβλέπει τη δημιουργία Κέντρου Διαδικτυακής Παρακολούθησης και Αντίδρασης.

Η Frontex θα μπορούσε να παρακολουθεί δημόσια προσβάσιμο περιεχόμενο, αναζητώντας ενδείξεις διακίνησης μεταναστών και εξελίξεις που προαναγγέλλουν πίεση στα εξωτερικά σύνορα.

Η Κομισιόν συνδέει το μέτρο με την ανάγκη έγκαιρης προειδοποίησης. Αξιωματούχος της ΕΕ, μιλώντας στο Euronews για την κρίση στη Θέουτα, ανέφερε:

«Υπήρχε έντονη διακίνηση μηνυμάτων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πριν από τα γεγονότα, καθώς και πολλή παραπληροφόρηση».

Η πρόταση θα επέτρεπε επίσης στη Frontex να επισημαίνει παράνομο περιεχόμενο στις πλατφόρμες και να απευθύνεται στις αρμόδιες αρχές για την απομάκρυνσή του.

Η επισήμανση μιας ανάρτησης δεν ισοδυναμεί με εξουσία αυτόνομης διαγραφής της. Η νομιμότητα του περιεχομένου και οι σχετικές εντολές παραμένουν αρμοδιότητα των εθνικών αρχών. Το καθεστώς «αξιόπιστου καταγγέλλοντος», εφόσον εγκριθεί, θα προσέδιδε προτεραιότητα στην εξέταση των αναφορών του οργανισμού.

Οι αντιδράσεις εκτείνονται και σε πολιτικές δυνάμεις που υποστηρίζουν αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική.

«Δεν θα δεχθούμε η καταπολέμηση των διακινητών στα social media να γίνει πρόσχημα παρακολούθησης των απόψεων των πολιτών», δήλωσε η Σουζάνα Τσεκάρντι της ιταλικής Λέγκας.

Τι σημαίνουν στην πράξη τα 30.000 στελέχη

Η Επιτροπή επιδιώκει συνολικό δυναμικό 30.000 στελεχών έως το 2041, με συνδυασμό προσωπικού της Frontex, εθνικών αποσπάσεων και εφεδρείας.

Η προτεινόμενη δομή περιλαμβάνει:

• 6.000 στελέχη της Frontex, με διπλασιασμό της συγκεκριμένης κατηγορίας.
• 7.000 αποσπασμένους από τα κράτη μέλη.
• 17.000 μέλη νέας ευρωπαϊκής εφεδρείας συνόρων και επιστροφών.

Ο αριθμός συνεπώς δεν αντιστοιχεί σε 30.000 μόνιμους υπαλλήλους που θα βρίσκονται ταυτόχρονα σε επιχειρήσεις.

Η εφεδρεία θα παραμένει στις χώρες της και θα ενεργοποιείται όταν χρειάζεται. Όπως εξήγησε αξιωματούχος της ΕΕ:

«Τα στελέχη της εφεδρείας θα εκπαιδεύονται σύμφωνα με τα πρότυπα της Frontex και θα είναι διαθέσιμα για ταχεία ανάπτυξη. Ωστόσο, εξακολουθούν να αποτελούν μέρος των εθνικών πόρων και η μισθοδοσία τους δεν θα καλύπτεται από τον προϋπολογισμό της Frontex».

Παράλληλα, προβλέπεται Δύναμη Ταχείας Αντίδρασης, η οποία θα αναπτύσσεται ύστερα από αίτημα του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους. Η υπαγωγή των στελεχών στις εθνικές αρχές διατηρείται.

Περισσότερα χρήματα, drones και ψηφιακά εργαλεία

Η διεύρυνση της εντολής συνοδεύεται από πρόταση σημαντικής αύξησης της χρηματοδότησης στον επόμενο πολυετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

Η Frontex θα μπορούσε να αγοράζει, να μισθώνει ή να συνιδιοκτητεί εξοπλισμό και να συμμετέχει σε κοινές προμήθειες με τα κράτη μέλη. Στο πεδίο αυτό εντάσσονται drones επιτήρησης και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.

Ξεχωριστή πρόταση αφορά την ψηφιοποίηση των διαδικασιών επιστροφής, επανεισδοχής και επανένταξης, με στόχο ταχύτερη διαχείριση των υποθέσεων και ανταλλαγή πληροφοριών.

Για την Επιτροπή, πρόκειται για ενίσχυση της αποτελεσματικότητας. Για τους επικριτές, η συγκέντρωση περισσότερων δεδομένων και επιχειρησιακών αρμοδιοτήτων καθιστά ακόμη πιο απαιτητική την προστασία της ιδιωτικότητας και των δικαιωμάτων.

Το κενό στις εγγυήσεις προστασίας

Το Euronews επισημαίνει ότι η αύξηση προσωπικού και πόρων δεν συνοδεύεται από αντίστοιχα καθορισμένη αύξηση της ομάδας που επιβλέπει τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Αξιωματούχος της ΕΕ ανέφερε ότι το μέγεθός της καθορίζεται «σε ετήσια βάση, ανάλογα με τους διαθέσιμους πόρους».

Εκεί επικεντρώνεται η κριτική της Κιάρα Κατέλι, στελέχους της οργάνωσης PICUM:

«Η πρόταση αυτή διευρύνει σημαντικά τις αρμοδιότητες της Frontex όσον αφορά στον εντοπισμό, τον έλεγχο και τις απελάσεις, χωρίς παράλληλα να θεσπίζει ισχυρότερες δικλείδες ασφαλείας για τα ανθρώπινα δικαιώματα».

Και προσθέτει:

«Και όλα αυτά για έναν οργανισμό που έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο καταγγελιών για συνέργεια σε παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων».

Πηγή: pagenews.gr