Τι σημαίνουν οι νέες αμερικανικές κυρώσεις στο Ιράν για την Ευρώπη

Οι ΗΠΑ διευρύνουν το πεδίο των δευτερογενών κυρώσεων κατά του Ιράν, στέλνοντας μήνυμα σε επιχειρήσεις και χρηματοπιστωτικούς ομίλους παγκοσμίως. Για τις ευρωπαϊκές εταιρείες, ο άμεσος εμπορικός αντίκτυπος είναι περιορισμένος, αλλά οι κίνδυνοι για τις συναλλαγές μέσω του αμερικανικού συστήματος παραμένουν σημαντικοί.

Η νέα πίεση της Ουάσινγκτον προς την Τεχεράνη

Οι Ηνωμένες Πολιτείες προχωρούν σε ευρεία επέκταση των δευτερογενών κυρώσεων κατά του Ιράν, αυξάνοντας την πίεση προς επιχειρήσεις σε όλο τον κόσμο να επιλέξουν ανάμεσα στην ιρανική αγορά και την πρόσβαση στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Σε συνέντευξη Τύπου του υπουργείου Οικονομικών τη Δευτέρα, ο Σκοτ Μπέσεντ περιέγραψε την πρωτοβουλία ως «οικονομική επίθεση» στις χρηματοπιστωτικές διασυνδέσεις του Ιράν και ανέφερε ότι αναμένει ήδη ανακοινώσεις για κυρώσεις σε μεγάλο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα μέχρι το τέλος της εβδομάδας.

Το σχέδιο, με την κωδική ονομασία Επιχείρηση Οικονομικός Απόβλητος, ακολουθεί την προειδοποίηση του Αμερικανού υπουργού Οικονομικών την Κυριακή για μια «οικονομική D-Day» για την Τεχεράνη. Παράλληλα, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών πρόσθεσε σχεδόν 60 εταιρείες, φυσικά πρόσωπα και πλοία σε διαφορετικές δικαιοδοσίες στον κατάλογο κυρώσεων και ανέστειλε άδειες που επέτρεπαν περιορισμένες συναλλαγές με το Ιράν.

Διεύρυνση των κυρώσεων σε κρίσιμους κλάδους

Η πιο ουσιαστική αλλαγή για τις ξένες επιχειρήσεις αφορά τη διεύρυνση των δευτερογενών κυρώσεων πέρα από το πετρέλαιο. Το νέο πλαίσιο επεκτείνεται στη ναυτιλία, την αεροπορία, τον χρυσό, την τεχνολογία και τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, ενισχύοντας το μήνυμα ότι οι ΗΠΑ σκοπεύουν να πλήξουν κάθε πιθανό δίαυλο που στηρίζει την ιρανική οικονομία.

Ο Σκοτ Μπέσεντ τόνισε επίσης ότι κάθε οργανισμός ή εταιρεία που ξεπλένει χρήμα για λογαριασμό του Ιράν θα αποκλείεται από το σύστημα του δολαρίου. Όταν ρωτήθηκε αν η πίεση θα μπορούσε να επεκταθεί και στην Κίνα, απάντησε ότι «κανείς δεν εξαιρείται». Παρότι δεν έθεσε συγκεκριμένη προθεσμία συμμόρφωσης, υπογράμμισε ότι η Ουάσινγκτον δεν διαθέτει απεριόριστη υπομονή.

Ο περιορισμένος εμπορικός αντίκτυπος για την Ευρώπη

Για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, η άμεση έκθεση στο εμπόριο με το Ιράν είναι σήμερα μικρή. Με βάση τα στοιχεία της Eurostat, ο όγκος του εμπορίου αγαθών μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ιράν έφτασε τα 3,72 δισ. ευρώ το 2025, εκ των οποίων τα 2,97 δισ. ευρώ αφορούσαν ευρωπαϊκές εξαγωγές. Το μέγεθος αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 0,1% των συνολικών εξαγωγών της ΕΕ προς το εξωτερικό, πολύ χαμηλότερα από το υψηλό άνω των 27 δισ. ευρώ που είχε καταγραφεί το 2011.

Παρότι ο συνολικός όγκος είναι περιορισμένος, η γεωγραφική κατανομή του εμπορίου δείχνει αυξημένη συγκέντρωση. Η Γερμανία αντιπροσωπεύει περίπου το 32% του εμπορίου ΕΕ–Ιράν, η Ιταλία το 16% και η Ολλανδία το 15%. Οι ευρωπαϊκές εξαγωγές περιλαμβάνουν κυρίως φαρμακευτικά προϊόντα, μηχανήματα και ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό, τομείς που συχνά εξαιρούνται για ανθρωπιστικούς λόγους. Στην πλευρά των εισαγωγών, κυριαρχούν κυρίως τα φιστίκια και άλλα τρόφιμα.

Ψυχραιμία στις αγορές, ανησυχία για το δολάριο

Η αντίδραση των αγορών στην Ευρώπη ήταν συγκρατημένη. Το πρωί της Τρίτης, τόσο ο Euro Stoxx 50 όσο και ο ευρύτερος πανευρωπαϊκός Stoxx 600 κινούνταν περίπου 0,2% υψηλότερα. Άνοδο μεταξύ 0,1% και 0,3% κατέγραφαν επίσης οι δείκτες FTSE 100 στο Ηνωμένο Βασίλειο, DAX 30 στη Γερμανία, CAC 40 στη Γαλλία, FTSE MIB στην Ιταλία, AEX στην Ολλανδία και CH20 στην Ελβετία, με τον γερμανικό δείκτη να εμφανίζει τη μεγαλύτερη άνοδο.

Το βασικό ερώτημα για την Ευρώπη δεν είναι τόσο το ίδιο το εμπόριο με το Ιράν, όσο η δυνατότητα των ΗΠΑ να επιβάλουν τις κυρώσεις μέσω του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Τράπεζες, ασφαλιστικές, ναυτιλιακές και έμποροι πρώτων υλών εκτελούν συναλλαγές για πελάτες σε πολλές χώρες, και συχνά η έκθεση σε αντισυμβαλλόμενο που τελεί υπό κυρώσεις αλλού είναι αρκετή για να ενεργοποιήσει ποινές.

Το προηγούμενο της BNP Paribas και το νομικό πλαίσιο

Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις δεν έχουν ξεχάσει το προηγούμενο της BNP Paribas. Η γαλλική τράπεζα πλήρωσε το 2014 πρόστιμο ρεκόρ 8,9 δισ. δολαρίων, δηλαδή 7,6 δισ. ευρώ, και δήλωσε ένοχη για ποινικές κατηγορίες επειδή επεξεργαζόταν συναλλαγές που αφορούσαν το Ιράν, το Σουδάν και την Κούβα. Στη συνέχεια απώλεσε για έναν χρόνο το δικαίωμα εκκαθάρισης συναλλαγών σε δολάρια μέσω του γραφείου της στη Νέα Υόρκη.

Την ίδια ώρα, οι ευρωπαϊκές εταιρείες κινούνται μέσα σε ένα σύνθετο νομικό πλαίσιο. Ο Κανονισμός Αποκλεισμού της ΕΕ απαγορεύει στις επιχειρήσεις να συμμορφώνονται με τις αμερικανικές κυρώσεις κατά του Ιράν, εκτός αν υπάρξει έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Επιπλέον, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει κρίνει ότι οι εταιρείες που τερματίζουν συμβάσεις με ιρανικούς αντισυμβαλλόμενους πρέπει να αιτιολογούν την απόφασή τους με λόγους διαφορετικούς από την αμερικανική πίεση.

Οι επιχειρήσεις συνεχίζουν με το δολάριο

Στην πράξη, οι περισσότερες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις έχουν επιλέξει το δολάριο ΗΠΑ από το 2018 και οι τελευταίες εξελίξεις δεν φαίνεται να τους δίνουν ισχυρό κίνητρο για αναθεώρηση. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών απέφυγε να τιμωρήσει ευθέως κάποια τρίτη χώρα, κρατώντας για αργότερα το βαρύτερο πλήγμα που συνδέεται με αυτό που χαρακτήρισε ως «περίοδο θεραπείας». Την ίδια στιγμή, το Ιράν έχει δεσμευτεί ότι θα απαντήσει και αναμένει από τους βασικούς εμπορικούς εταίρους του να αντισταθούν στις πιέσεις της Ουάσινγκτον.

Πηγή: Pagenews.gr