Το Ιράν ανεβάζει ακόμη ένα επίπεδο την πίεση στα Στενά του Ορμούζ, μεταφέροντας πλέον τη σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες από τις πυραυλικές επιθέσεις και τα δεξαμενόπλοια στους ίδιους τους κανόνες της διεθνούς ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο.
Η Τεχεράνη ανακοίνωσε ότι μέσα στις επόμενες ημέρες πρόκειται να καθορίσει νέα «περιορισμένη ζώνη» στον Κόλπο, ενώ παράλληλα ετοιμάζεται να δημοσιοποιήσει χάρτες ενός νέου διεθνούς διαδρόμου διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ.
Ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, δήλωσε ότι η νέα ζώνη θα ξεκινά από τη γραμμή του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και θα εκτείνεται σε τμήματα του Κόλπου.
«Κάθε πλοίο που εισέρχεται στη νέα ζώνη θα προστίθεται σε κατάλογο κυρώσεων», προειδοποίησε ο Ρεζαΐ, χωρίς ωστόσο η Τεχεράνη να έχει ακόμη παρουσιάσει ακριβείς συντεταγμένες ή τον μηχανισμό με τον οποίο σκοπεύει να εφαρμόσει τα μέτρα.
Και αυτή ακριβώς η ασάφεια μπορεί να αποτελεί μέρος της στρατηγικής.
Ο νέος χάρτης του Ορμούζ
Το δεύτερο σκέλος της ιρανικής κίνησης είναι ακόμη σημαντικότερο.
Σύμφωνα με τον Ρεζαΐ, Ιράν και Ομάν έχουν συμφωνήσει στους χάρτες ενός νέου διεθνούς διαδρόμου ναυσιπλοΐας που θα περνά από τα χωρικά ύδατα των δύο χωρών.
«Οι χάρτες ενός νέου διεθνούς διαδρόμου, ο οποίος βρίσκεται σε ιρανικά και ομανικά ύδατα και στον οποίο το Ιράν θα έχει διαχείριση, έχουν συμφωνηθεί και θα πρέπει να υπογραφούν τις επόμενες ημέρες», δήλωσε.
Δεν πρόκειται απλώς για ακόμη μία ανακοίνωση μέσα στον πόλεμο.
Η Τεχεράνη επιχειρεί ουσιαστικά να δημιουργήσει ένα νέο καθεστώς ελεγχόμενης διέλευσης σε έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαύλους του πλανήτη.
Και συνδέει πλέον ευθέως την ελεύθερη ναυσιπλοΐα με την αμερικανική στρατιωτική πίεση.
«Θα δεσμευτούμε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα είναι ανοικτά μόνο όταν οι Αμερικανοί σταματήσουν τις δολιοφθορές, τις απειλές και τις επιθέσεις κατά του Ιράν», είπε ο Ρεζαΐ.
Από πάνω από 130 πλοία την ημέρα, τώρα περνούν περίπου 10
Οι αριθμοί δείχνουν ότι η κρίση δεν είναι πλέον θεωρητική.
Πριν από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, περισσότερα από 130 πλοία ημερησίως περνούσαν από τα Στενά του Ορμούζ υπό συνθήκες ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Τις τελευταίες δέκα ημέρες, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το The National, ο μέσος αριθμός των commodity vessels που διασχίζουν τα Στενά έχει υποχωρήσει σε περίπου:
10 πλοία την ημέρα
Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο από τον Μάιο.
Η δραματική πτώση της κίνησης αποτυπώνεται ήδη στις αγορές.
Το Brent ξεπέρασε τη Δευτέρα τα:
97 δολάρια το βαρέλι
ενώ το αμερικανικό WTI κινήθηκε κοντά στα 92 δολάρια.
Η αγορά δεν τιμολογεί μόνο χαμένα βαρέλια.
Τιμολογεί πλέον τον κίνδυνο για ολόκληρη την αρχιτεκτονική μεταφοράς ενέργειας του Κόλπου.
Η Ουάσιγκτον χτυπά τα ιρανικά tankers
Η ανακοίνωση της Τεχεράνης ήρθε αμέσως μετά τη νέα στρατιωτική κλιμάκωση του Σαββατοκύριακου.
Οι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν τρία ιρανικά πετρελαιοφόρα, σύμφωνα με την CENTCOM, εκ των οποίων το ένα βρισκόταν ανοικτά της νήσου Kharg — της σημαντικότερης πύλης εξαγωγής ιρανικού πετρελαίου.
Τα αμερικανικά πλήγματα ακολούθησαν επιθέσεις των Φρουρών της Επανάστασης εναντίον αμερικανικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή.
Η CENTCOM αναφέρει παράλληλα ότι στο πλαίσιο του αποκλεισμού έχει ήδη:
- ανακατευθύνει 92 εμπορικά πλοία,
- ακινητοποιήσει τρία,
- και πραγματοποιήσει επιβιβάσεις σε άλλα δύο.
Το αποτέλεσμα είναι μια ιδιόμορφη σύγκρουση δύο παράλληλων καθεστώτων ελέγχου.
Οι ΗΠΑ επιχειρούν να επιβάλουν αποκλεισμό στις ιρανικές εξαγωγές.
Το Ιράν επιχειρεί να επιβάλει δικούς του κανόνες στα πλοία που χρησιμοποιούν το Ορμούζ.
Και στη μέση βρίσκονται εμπορικά πλοία, ασφαλιστικές εταιρείες, traders και οι χώρες που εξαρτώνται από την ενέργεια του Κόλπου.
Το πραγματικό όπλο του Ιράν δεν είναι να κλείσει το Ορμούζ
Εδώ βρίσκεται η σημαντικότερη στρατηγική διάσταση της νέας ιρανικής κίνησης.
Η Τεχεράνη δεν χρειάζεται απαραίτητα να αποκλείσει ολοκληρωτικά τα Στενά για να προκαλέσει σοβαρό οικονομικό κόστος.
Αρκεί να κάνει τη διέλευση:
επικίνδυνη, ακριβή και απρόβλεπτη.
Κάθε νέα απαγορευμένη ζώνη, κάθε διαφορετικός χάρτης διέλευσης και κάθε απειλή κυρώσεων δημιουργεί επιπλέον ρίσκο για τους πλοιοκτήτες και κυρίως για τις ασφαλιστικές εταιρείες.
Ήδη από την άνοιξη, το Ιράν είχε επιχειρήσει να επιβάλει διαδρομές πολύ κοντύτερα στις δικές του ακτές, ενώ τον Ιούνιο το Ομάν, σε συνεργασία με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό, είχε προωθήσει νοτιότερο διάδρομο για ασφαλέστερη ναυσιπλοΐα.
Τώρα η Τεχεράνη επιχειρεί να μεταβεί από την παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας στη διαχείρισή της.
Η διαφορά είναι τεράστια.
Το Ομάν αποκτά ρόλο-κλειδί
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και ο ρόλος του Ομάν.
Η νέα διαδρομή, εφόσον πράγματι υπογραφεί, θα περνά από ιρανικά και ομανικά ύδατα.
Το Μουσκάτ βρίσκεται έτσι ανάμεσα:
- στην Τεχεράνη,
- στην Ουάσιγκτον,
- στις χώρες του Κόλπου,
- και στην ανάγκη διατήρησης μιας διεθνούς οδού ναυσιπλοΐας.
Αυτό δυνητικά μετατρέπει το Ομάν από παραδοσιακό διπλωματικό μεσολαβητή σε κρίσιμο παράγοντα της επιχειρησιακής λειτουργίας του Ορμούζ.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής το φερόμενο μνημόνιο για τον νέο διάδρομο δεν έχει δημοσιοποιηθεί, επομένως χρειάζεται προσοχή ως προς το ακριβές εύρος της συμφωνίας που περιγράφει η Τεχεράνη.
Kharg Island: Η «καρωτίδα» του ιρανικού πετρελαίου
Υπάρχει ακόμη ένα σημείο που εξηγεί γιατί η αντιπαράθεση γίνεται τόσο επικίνδυνη: η Kharg Island.
Το νησί αποτελεί τον βασικό κόμβο των ιρανικών εξαγωγών αργού και βρίσκεται πλέον απευθείας μέσα στη στρατιωτική αντιπαράθεση.
Το γεγονός ότι ένα από τα τρία tankers που χτυπήθηκαν από τις αμερικανικές δυνάμεις βρισκόταν ανοικτά της Kharg δείχνει ότι η Ουάσιγκτον πιέζει πλέον την ίδια την εξαγωγική αρτηρία της ιρανικής οικονομίας.
Από την άλλη πλευρά, η Τεχεράνη απαντά εκεί όπου μπορεί να προκαλέσει δυσανάλογα μεγαλύτερο διεθνές κόστος:
στη θαλάσσια κυκλοφορία.
Η μάχη αλλάζει: Από τα βαρέλια στους χάρτες
Η αμερικανοϊρανική σύγκρουση γύρω από το Ορμούζ μπαίνει έτσι σε διαφορετική φάση.
Στην πρώτη, το ερώτημα ήταν εάν το Ιράν μπορεί να κλείσει τα Στενά.
Στη δεύτερη, εάν οι ΗΠΑ μπορούν να τα κρατήσουν ανοικτά.
Τώρα εμφανίζεται ένα τρίτο και πιο σύνθετο ερώτημα:
Ποιος έχει το δικαίωμα να αποφασίζει πώς θα περνούν τα πλοία;
Η Τεχεράνη επιχειρεί να μετατρέψει τη γεωγραφία της σε κανονιστική εξουσία.
Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να αποδείξει ότι μια διεθνής θαλάσσια αρτηρία δεν μπορεί να περάσει υπό μονομερή ιρανικό έλεγχο.
Και η αγορά πετρελαίου λειτουργεί ως ο άμεσος μετρητής αυτής της σύγκρουσης.
Ο μεγάλος κίνδυνος: Το Ορμούζ ως μόνιμη ζώνη ελεγχόμενης κρίσης
Το πιο επικίνδυνο σενάριο ίσως δεν είναι το θεαματικότερο — ένα ολοκληρωτικό κλείσιμο των Στενών.
Είναι η δημιουργία μιας μόνιμης κατάστασης ελεγχόμενης αστάθειας.
Λίγα πλοία περνούν. Άλλα περιμένουν. Άλλα συνοδεύονται στρατιωτικά. Οι ασφαλιστικές απαιτούν μεγαλύτερα premiums. Το Ιράν αλλάζει τους κανόνες. Οι ΗΠΑ απαντούν. Και κάθε νέα επίθεση προσθέτει μερικά ακόμη δολάρια στο γεωπολιτικό premium του πετρελαίου.
Η Τεχεράνη γνωρίζει ότι το Ορμούζ είναι ίσως το ισχυρότερο ασύμμετρο χαρτί που διαθέτει απέναντι στην αμερικανική στρατιωτική υπεροχή.
Γι’ αυτό και η νέα «περιορισμένη ζώνη» δεν πρέπει να διαβαστεί απλώς ως ακόμη μία ιρανική απειλή.
Είναι απόπειρα να μετατραπεί ο έλεγχος της ναυσιπλοΐας σε διαπραγματευτικό νόμισμα.
Και όσο το Brent παραμένει πάνω από τα 97 δολάρια, η πίεση δεν ασκείται μόνο στην Ουάσιγκτον.
Ασκείται σε κάθε οικονομία που εξαρτάται από την ενέργεια που περνά από τον Περσικό Κόλπο.
Πηγή: pagenews.gr