Η Άγκυρα επιλέγει ξανά την Ιστορία ως πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης με την Αθήνα.
Σήμερα, 9 Σεπτεμβρίου, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών δημοσίευσε μήνυμα για την 104η επέτειο αυτού που η Τουρκία χαρακτηρίζει «Απελευθέρωση της Σμύρνης». Η ανακοίνωση, όμως, δεν περιορίζεται σε μια επετειακή αναφορά στον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ και στον τουρκικό Πόλεμο της Ανεξαρτησίας.
Περιλαμβάνει βαριές και μονομερείς κατηγορίες κατά του ελληνικού στρατού για τα γεγονότα της περιόδου 1919-1922, υιοθετώντας μια ιδιαίτερα επιθετική ιστορική αφήγηση.
Η ανάρτηση που παραθέτει το pagenews είναι σημερινή και αποδίδεται στον επίσημο λογαριασμό του τουρκικού ΥΠΕΞ. Παράλληλα, επίσημες τουρκικές κρατικές πηγές επιβεβαιώνουν ότι η 9η Σεπτεμβρίου τιμάται σήμερα ως η 104η επέτειος της «απελευθέρωσης της Σμύρνης από την εχθρική κατοχή».
Η βαριά κατηγορία της Άγκυρας κατά της Ελλάδας
Στην ανακοίνωσή του, το τουρκικό ΥΠΕΞ αναφέρει:
«Σήμερα, 9 Σεπτεμβρίου, γιορτάζουμε την 104η επέτειο της Απελευθέρωσης της Σμύρνης.»
Και στη συνέχεια περνά στην ευθεία επίθεση κατά της ελληνικής πλευράς:
«Δεν ξεχνάμε αυτήν την ημέρα, η οποία σηματοδοτεί ένα κομβικό ορόσημο στον Τουρκικό Πόλεμο της Ανεξαρτησίας, τις συστηματικές και προμελετημένες σφαγές που διέπραξε ο ελληνικός στρατός εναντίον του άμαχου πληθυσμού, τις πρακτικές της “καμένης γης” και την καταστροφή που προκάλεσε κατά την απόπειρα κατοχής της Δυτικής Ανατολίας μεταξύ 1919 και 1922.»
Η ανακοίνωση καταλήγει:
«Με την ευκαιρία αυτή, τιμούμε όλους τους μάρτυρες και τους βετεράνους μας, με πρώτο τον Γαζί Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, με ευλογίες και ευγνωμοσύνη.»
Πρόκειται για διατύπωση που υπερβαίνει εμφανώς το τυπικό επετειακό μήνυμα: το επίσημο τουρκικό ΥΠΕΞ επιλέγει να τοποθετήσει στο κέντρο της ανακοίνωσης κατηγορίες εναντίον της Ελλάδας.
Δεν είναι απλώς μια επέτειος – Είναι μάχη ιστορικής αφήγησης
Εδώ βρίσκεται η γεωπολιτική διάσταση της υπόθεσης.
Η Τουρκία χρησιμοποιεί συστηματικά τον όρο «Απελευθέρωση της Σμύρνης» για την είσοδο των δυνάμεων του Μουσταφά Κεμάλ στην πόλη στις 9 Σεπτεμβρίου 1922.
Η ελληνική ιστορική μνήμη, αντίθετα, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη Μικρασιατική Καταστροφή, τον ξεριζωμό του ελληνικού πληθυσμού της Μικράς Ασίας και την καταστροφή της Σμύρνης που ακολούθησε.
Αυτές οι δύο ιστορικές μνήμες είναι εκ διαμέτρου αντίθετες.
Το κρίσιμο, όμως, στη σημερινή παρέμβαση είναι ότι η Άγκυρα δεν περιορίζεται στη δική της εθνική αφήγηση για τη στρατιωτική νίκη του 1922. Μεταφέρει την αντιπαράθεση ένα βήμα παραπέρα, αποδίδοντας στον ελληνικό στρατό «συστηματικές και προμελετημένες σφαγές».
Η 9η Σεπτεμβρίου επιστρέφει στην πολιτική ατζέντα
Η επιλογή δεν είναι απομονωμένη.
Ο ίδιος ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εξέδωσε σήμερα μήνυμα για την επέτειο, τιμώντας τον Μουσταφά Κεμάλ και τους πρωταγωνιστές του τουρκικού Πολέμου της Ανεξαρτησίας.
Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας χρησιμοποίησε επίσης τον επίσημο όρο «απελευθέρωση της Σμύρνης από την εχθρική κατοχή», παρουσιάζοντας την 9η Σεπτεμβρίου ως την ημέρα κατά την οποία ολοκληρώθηκε με νίκη ο τουρκικός εθνικός αγώνας.
Στη Σμύρνη πραγματοποιήθηκαν παράλληλα επίσημες εκδηλώσεις και αναπαράσταση της εισόδου του τουρκικού ιππικού στην πόλη και της έπαρσης της τουρκικής σημαίας στο κυβερνητικό κτίριο.
Το ΥΠΕΞ, ωστόσο, διαφοροποιείται ως προς την ένταση του μηνύματος: μετατρέπει την επέτειο σε ευθεία κατηγορία εναντίον της ελληνικής πλευράς.
Όταν η Ιστορία γίνεται εργαλείο εξωτερικής πολιτικής
Το πρόβλημα για τις σημερινές ελληνοτουρκικές σχέσεις δεν βρίσκεται στο ότι Ελλάδα και Τουρκία έχουν διαφορετική εθνική μνήμη για το 1922. Αυτό είναι γνωστό εδώ και έναν αιώνα.
Η σημασία βρίσκεται στο πότε και με ποια γλώσσα οι ιστορικές διαφορές επανέρχονται στην επίσημη διπλωματική επικοινωνία.
Όταν ένα υπουργείο Εξωτερικών χρησιμοποιεί σε επίσημη ανακοίνωση όρους όπως «συστηματικές και προμελετημένες σφαγές» για τον στρατό ενός σημερινού συμμάχου στο ΝΑΤΟ, το μήνυμα δεν απευθύνεται αποκλειστικά στο εσωτερικό ακροατήριο.
Αποτελεί ταυτόχρονα πολιτική τοποθέτηση.
Και αποκτά μεγαλύτερο βάρος σε μια περίοδο κατά την οποία Αθήνα και Άγκυρα εξακολουθούν να έχουν ανοιχτές διαφορές στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, ακόμη και όταν επιχειρούν να διατηρήσουν ανοικτούς τους διαύλους επικοινωνίας.
Το δύσκολο κεφάλαιο της Σμύρνης
Η ιστορική πραγματικότητα του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1919-1922 είναι πολύ πιο σύνθετη από μια επετειακή ανακοίνωση οποιασδήποτε πλευράς.
Στις 9 Σεπτεμβρίου 1922 οι τουρκικές δυνάμεις εισήλθαν στη Σμύρνη, μετά την κατάρρευση του μικρασιατικού μετώπου και την υποχώρηση του ελληνικού στρατού. Λίγες ημέρες αργότερα, η μεγάλη πυρκαγιά κατέστρεψε μεγάλο μέρος της πόλης και ακολούθησε η δραματική έξοδος των χριστιανικών πληθυσμών.
Ακριβώς γι’ αυτό η χρήση της Ιστορίας ως εργαλείου σύγχρονης διπλωματικής αντιπαράθεσης είναι εξαιρετικά ευαίσθητη.
Δεν πρόκειται απλώς για διαφορετική ανάγνωση μιας μάχης. Πρόκειται για ένα από τα βαθύτερα τραύματα που χωρίζουν την ιστορική μνήμη των δύο λαών.
Από τα «ήρεμα νερά» στον πόλεμο της μνήμης
Η σημερινή ανακοίνωση δεν σημαίνει από μόνη της ότι αλλάζει η συνολική στρατηγική της Τουρκίας απέναντι στην Ελλάδα.
Είναι, όμως, ένα ακόμη δείγμα του πόσο εύκολα η ελληνοτουρκική σχέση μπορεί να μετακινηθεί από τη διπλωματική διαχείριση των διαφορών σε μια σκληρότερη ρητορική.
Και υπάρχει μια ιδιαίτερη αντίφαση: ενώ οι δύο χώρες έχουν επενδύσει τα τελευταία χρόνια στη διατήρηση διαύλων επικοινωνίας και στην αποφυγή ανεξέλεγκτων εντάσεων, η ιστορική μνήμη εξακολουθεί να χρησιμοποιείται με όρους που μπορούν να τροφοδοτήσουν ακριβώς το αντίθετο κλίμα.
Η 9η Σεπτεμβρίου, επομένως, δεν λειτουργεί μόνο ως επέτειος για την Τουρκία.
Γίνεται ξανά πεδίο μιας μάχης αφήγησης για το 1922 — και η Άγκυρα επέλεξε φέτος να βάλει την Ελλάδα ευθέως στο στόχαστρο.
Πηγή: pagenews.gr