Η μεγάλη προέλαση των Χούτι στη δυτική και νότια Υεμένη δεν αλλάζει μόνο τον στρατιωτικό χάρτη γύρω από το Bab al-Mandeb. Απειλεί να ανατρέψει ολόκληρη την εύθραυστη αρχιτεκτονική ισχύος που δημιουργήθηκε στη χώρα μετά την ουσιαστική κατάρρευση του εμφυλίου με την εκεχειρία του 2022.
Στο επίκεντρο βρίσκεται τώρα ένας παίκτης λιγότερο γνωστός στην Ευρώπη αλλά καθοριστικός για το τι θα συμβεί στη συνέχεια: το Southern Transitional Council (STC), το αυτονομιστικό κίνημα του Νότου που εξακολουθεί να διεκδικεί την επανασύσταση ανεξάρτητου κράτους στη νότια Υεμένη.
Το Al-Monitor θέτει ακριβώς αυτό το ερώτημα: τι σημαίνει η επέλαση των Χούτι για τους νότιους αυτονομιστές;
Η απάντηση είναι πιο περίπλοκη από μια νέα σύγκρουση μεταξύ δύο στρατοπέδων.
Το STC έχασε εδάφη, αλλά δεν εξαφανίστηκε
Το Southern Transitional Council παραμένει ενεργό στη νότια Υεμένη παρά τις πρόσφατες εδαφικές απώλειες από δυνάμεις της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης, όπως σημειώνει το Al-Monitor.
Και υπάρχει μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια:
οι Χούτι, τουλάχιστον προς το παρόν, δεν δείχνουν να έχουν ως προτεραιότητα μια μετωπική σύγκρουση με τους αυτονομιστές του Νότου.
Αυτό δημιουργεί μια νέα, παράδοξη πραγματικότητα.
Οι Χούτι πολεμούν την κυβέρνηση που στηρίζεται από τη Σαουδική Αραβία, ενώ το STC έχει επίσης συγκρουστεί πολιτικά και στρατιωτικά με δυνάμεις του ίδιου κυβερνητικού στρατοπέδου.
Δεν σημαίνει ότι Χούτι και STC γίνονται σύμμαχοι.
Σημαίνει ότι ο εχθρός του ενός δεν είναι αναγκαστικά ο άμεσος εχθρός του άλλου.
Για να καταλάβουμε το παιχνίδι πρέπει να γυρίσουμε στο 1990
Η σημερινή Υεμένη δεν ήταν πάντοτε ένα κράτος.
Μέχρι το 1990 υπήρχαν η Βόρεια Υεμένη και η Λαϊκή Δημοκρατία της Υεμένης στον Νότο.
Η ενοποίηση δεν εξαφάνισε ποτέ πλήρως τις διαφορετικές πολιτικές ταυτότητες.
Ένας εμφύλιος ξέσπασε ήδη το 1994, όταν ο Νότος επιχείρησε να αποσχιστεί, και το αίτημα επανήλθε δυναμικά μετά την έναρξη του σημερινού πολέμου.
Το STC ιδρύθηκε το 2017 και οικοδόμησε τη δύναμή του γύρω από το Άντεν και άλλες περιοχές του Νότου, με σημαντική υποστήριξη από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Ο τελικός του στόχος παραμένει ουσιαστικά η αποκατάσταση ενός ανεξάρτητου νότιου κράτους.
Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ: Σύμμαχοι που δεν ήθελαν ακριβώς την ίδια Υεμένη
Εδώ βρίσκεται μία από τις πιο ενδιαφέρουσες πλευρές του πολέμου.
Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μπήκαν αρχικά στο ίδιο στρατόπεδο απέναντι στους Χούτι.
Όμως τα συμφέροντά τους δεν ταυτίζονταν πλήρως.
Το Ριάντ υποστήριξε τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση και τη διατήρηση μιας ενιαίας Υεμένης.
Το Άμπου Ντάμπι ανέπτυξε στενούς δεσμούς με το STC και με νότιες ένοπλες δυνάμεις.
Έτσι δημιουργήθηκε ένα παράδοξο: δύο στενοί εταίροι του Κόλπου υποστήριζαν δυνάμεις που βρίσκονταν μεν απέναντι στους Χούτι, αλλά συγκρούονταν μεταξύ τους για το ποιος θα ελέγχει τον Νότο.
Αυτές οι εσωτερικές αντιθέσεις βοήθησαν να δημιουργηθεί ο κατακερματισμένος χάρτης που βλέπουμε σήμερα.
Και τώρα οι Χούτι βρήκαν το κενό
Η ταχύτητα της τελευταίας προέλασης αποκαλύπτει πόσο εύθραυστο παραμένει το αντίπαλο στρατόπεδο.
Οι Χούτι κατέλαβαν τη Mokha και στη συνέχεια το στρατηγικό Mayyun/Perim μέσα στο Bab al-Mandeb, σημειώνοντας τις μεγαλύτερες εδαφικές τους επιτυχίες εδώ και χρόνια.
Αξιωματούχος της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης απέδωσε μάλιστα την ταχύτητα της προέλασης στην έλλειψη συντονισμού μεταξύ του στρατού και των πολλών συμμαχικών πολιτοφυλακών.
Αυτό είναι ίσως το βαθύτερο πρόβλημα για το Ριάντ.
Δεν αντιμετωπίζει μόνο έναν αποφασισμένο αντίπαλο.
Προσπαθεί να στηρίξει ένα στρατόπεδο που παραμένει πολιτικά και στρατιωτικά κατακερματισμένο.
Το μεγάλο ερώτημα: Θα πολεμήσει το STC τους Χούτι;
Εδώ μπαίνουμε στο πραγματικό στρατηγικό δίλημμα.
Θεωρητικά, η επέκταση των Χούτι προς τον Νότο αποτελεί απειλή για το STC.
Στην πράξη όμως οι νότιοι αυτονομιστές πρέπει να αποφασίσουν ποιος είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για το πολιτικό τους σχέδιο.
Εάν μπουν ολοκληρωτικά στον πόλεμο εναντίον των Χούτι, μπορεί να ενισχύσουν μια κυβέρνηση με την οποία οι ίδιοι έχουν βαθιές διαφορές.
Εάν παραμείνουν στο περιθώριο, οι Χούτι μπορεί να ενισχυθούν τόσο πολύ ώστε αργότερα να αποτελέσουν πολύ μεγαλύτερη απειλή για τον ίδιο τον Νότο.
Και αν επιχειρήσουν να εκμεταλλευθούν την αδυναμία της κεντρικής κυβέρνησης για να επαναφέρουν το αποσχιστικό σχέδιο, η Υεμένη μπορεί να βρεθεί μπροστά σε ακόμη μεγαλύτερο κατακερματισμό.
Το χειρότερο σενάριο: Όχι δύο, αλλά τρεις Υεμένες
Η χώρα θα μπορούσε έτσι να βρεθεί αντιμέτωπη όχι απλώς με επιστροφή του παλιού εμφυλίου αλλά με πολλαπλά ανταγωνιστικά κέντρα εξουσίας.
Οι Χούτι στον Βορρά και σε ολοένα μεγαλύτερο τμήμα της δυτικής ακτής.
Η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση με σαουδαραβική υποστήριξη.
Και οι νότιοι αυτονομιστές με δική τους πολιτική ατζέντα και ιστορικούς δεσμούς με τα ΗΑΕ.
Η εκεχειρία του 2022 είχε περιορίσει σε μεγάλο βαθμό τον πόλεμο που κόστισε περίπου 150.000 ζωές και δημιούργησε μία από τις χειρότερες ανθρωπιστικές κρίσεις στον κόσμο. Η νέα προέλαση των Χούτι απειλεί πλέον αυτή την εύθραυστη ισορροπία.
Ήδη περισσότεροι από 46.000 άνθρωποι έχουν εγκαταλείψει τις εστίες τους μέσα στη νέα κλιμάκωση, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης.
Το Bab al-Mandeb κάνει έναν εμφύλιο παγκόσμια υπόθεση
Εδώ βρίσκεται η διαφορά μεταξύ της Υεμένης και πολλών άλλων εμφυλίων συγκρούσεων.
Η γεωγραφία της χώρας δεν επιτρέπει στον πόλεμο να παραμείνει εσωτερική υπόθεση.
Η Mokha απέχει περίπου 80 χιλιόμετρα από το Bab al-Mandeb, ενώ οι Χούτι έχουν πλέον καταλάβει και το Mayyun μέσα στο ίδιο το στενό.
Το Bab al-Mandeb συνδέει τον Ινδικό Ωκεανό με την Ερυθρά Θάλασσα και, μέσω του Σουέζ, με τη Μεσόγειο.
Υπό κανονικές συνθήκες περίπου το 12% του παγκόσμιου εμπορίου περνά από αυτή τη διαδρομή. Η κίνηση παραμένει σήμερα περίπου 60% χαμηλότερη από τα επίπεδα πριν από την έναρξη των επιθέσεων των Χούτι στα τέλη του 2023.
Άρα κάθε αλλαγή του στρατιωτικού χάρτη της Υεμένης επηρεάζει δυνητικά την ασφάλεια μιας παγκόσμιας εμπορικής αρτηρίας.
Οι Χούτι γίνονται κάτι περισσότερο από περιφερειακή πολιτοφυλακή
Αυτό ίσως είναι το σημαντικότερο συμπέρασμα.
Οι Χούτι ξεκίνησαν ως ένα κίνημα με βαθιές τοπικές ρίζες στη βόρεια Υεμένη.
Σήμερα ελέγχουν την πρωτεύουσα Σαναά, μεγάλο τμήμα του πληθυσμού της χώρας και πλέον διευρύνουν την παρουσία τους προς τη δυτική ακτή και το Bab al-Mandeb.
Παράλληλα διαθέτουν πυραύλους και drones με δυνατότητα να απειλούν πλοία και ενεργειακές εγκαταστάσεις εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά.
Η τελευταία προέλαση επομένως δεν αυξάνει απλώς τα εδάφη τους.
Τους φέρνει πιο κοντά στη δυνατότητα να μετατρέπουν την εσωτερική πολιτική της Υεμένης σε μοχλό πίεσης πάνω στη Σαουδική Αραβία και στην παγκόσμια ναυτιλία.
Το Ιράν βλέπει τη στρατηγική του επένδυση να αποδίδει
Η Τεχεράνη έχει στηρίξει επί χρόνια τους Χούτι, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το κίνημα λειτουργεί απλώς ως τηλεκατευθυνόμενο όργανο του Ιράν.
Οι Χούτι έχουν δικές τους τοπικές επιδιώξεις και πολιτική ατζέντα.
Το στρατηγικό αποτέλεσμα όμως ευνοεί αναμφίβολα την Τεχεράνη.
Το Ιράν ασκεί ήδη τεράστια πίεση στη ναυσιπλοΐα μέσω του Ορμούζ. Τώρα μια δύναμη στενά συνδεδεμένη μαζί του αποκτά μεγαλύτερη δυνατότητα παρέμβασης στο Bab al-Mandeb.
Και η Σαουδική Αραβία βρίσκεται ανάμεσα στα δύο.
Η κατάληψη Mokha και Mayyun έχει ήδη εντείνει τους φόβους ότι το Ιράν αποκτά ένα πρόσθετο χαρτί πίεσης απέναντι στις ΗΠΑ και στους περιφερειακούς τους εταίρους.
Γιατί πρέπει να το παρακολουθεί η Αθήνα
Για την Ελλάδα, το θέμα δεν περιορίζεται στο πετρέλαιο.
Η ελληνόκτητη ναυτιλία έχει τεράστια έκθεση στις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές, ενώ η διαδρομή Bab al-Mandeb–Ερυθρά Θάλασσα–Σουέζ–Μεσόγειος αποτελεί φυσικό διάδρομο σύνδεσης της Ασίας με την ευρωπαϊκή αγορά.
Μια παρατεταμένη αποσταθεροποίηση σημαίνει ακριβότερα ασφάλιστρα, μεγαλύτερα ταξίδια γύρω από την Αφρική, υψηλότερα ναύλα και πρόσθετη πίεση στις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Και η σημασία του Bab al-Mandeb έχει αυξηθεί ακόμη περισσότερο επειδή οι περιορισμοί στο Ορμούζ ανάγκασαν τη Σαουδική Αραβία να χρησιμοποιεί περισσότερο την Ερυθρά Θάλασσα ως εναλλακτική εξαγωγική οδό.
Επομένως, η εξέλιξη ενός φαινομενικά εσωτερικού πολέμου μπορεί να μεταφερθεί γρήγορα σε ευρωπαϊκές τιμές ενέργειας και μεταφορών.
Η επόμενη μάχη ίσως δεν είναι αυτή που περιμένουμε
Η μεγάλη ιστορία πλέον δεν είναι μόνο εάν οι Χούτι μπορούν να απειλήσουν το Bab al-Mandeb.
Είναι τι θα κάνουν οι υπόλοιποι παίκτες της Υεμένης καθώς η ισορροπία ισχύος αλλάζει.
Το STC εξακολουθεί να θέλει έναν ανεξάρτητο Νότο. Η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση θέλει να διατηρήσει ενιαία τη χώρα. Η Σαουδική Αραβία θέλει ασφάλεια στα σύνορά της και στις ενεργειακές της εξαγωγές. Τα ΗΑΕ έχουν μακροχρόνιες σχέσεις με τους νότιους αυτονομιστές. Και το Ιράν βλέπει τους Χούτι να αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική αξία.
Αυτό κάνει την Υεμένη κάτι πολύ περισσότερο από ένα ακόμη μέτωπο της Μέσης Ανατολής.
Η επόμενη φάση μπορεί να μην κριθεί μόνο στη μάχη Χούτι–Σαουδικής Αραβίας, αλλά στο ερώτημα ποια Υεμένη θα υπάρχει όταν τελειώσει ο πόλεμος — μία χώρα, δύο κράτη ή ένας μόνιμα κατακερματισμένος χάρτης στην πύλη της Ερυθράς Θάλασσας.
Και αυτή η απάντηση θα επηρεάσει πολύ περισσότερους από τους ίδιους τους Υεμενίτες.
Πηγή: pagenews.gr