Βρετανικά πανεπιστήμια σε πίεση: συγχωνεύσεις, περικοπές και βίζες

Τα βρετανικά πανεπιστήμια δέχονται ολοένα μεγαλύτερη οικονομική πίεση, καθώς μειώνονται οι ξένοι φοιτητές και αυξάνεται το κόστος λειτουργίας. Η συγχώνευση του Γκρίνουιτς με το Κεντ δείχνει πόσο βαθιά έχει φτάσει η αναδιάρθρωση στον κλάδο.

Η συγχώνευση που μπορεί να γίνει πρότυπο

Την ώρα που χιλιάδες νέοι φοιτητές ετοιμάζονται να ξεκινήσουν τις σπουδές τους, δύο πανεπιστήμια στη νότια Αγγλία προχωρούν σε μια κίνηση που ξεχωρίζει στον βρετανικό ακαδημαϊκό χάρτη. Το Πανεπιστήμιο του Γκρίνουιτς και το Πανεπιστήμιο του Κεντ ενώνουν τις δυνάμεις τους, δημιουργώντας έναν από τους μεγαλύτερους πανεπιστημιακούς οργανισμούς στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Η νέα δομή θα διατηρήσει τις δύο υφιστάμενες ονομασίες, όμως η ουσία της ενοποίησης είναι διαφορετική: περισσότερες οικονομίες κλίμακας, ενιαία διαχείριση ορισμένων υπηρεσιών και ένα ευρύτερο σχέδιο αναδιάρθρωσης που βρίσκεται ακόμη υπό διαμόρφωση. Η πρωτοβουλία αυτή είχε αρχίσει να συζητείται πριν από περίπου τρία χρόνια και πλέον θεωρείται ενδεικτική των αλλαγών που επικρατούν στην ανώτατη εκπαίδευση της Βρετανίας.

Οι πιέσεις στο βρετανικό μοντέλο σπουδών

Για πολλά χρόνια, τα βρετανικά πανεπιστήμια βασίζονταν στη διεθνή τους φήμη για να προσελκύουν μεγάλο αριθμό φοιτητών από το εξωτερικό. Οι ξένοι φοιτητές αποτελούν κρίσιμη πηγή εσόδων, καθώς πληρώνουν σημαντικά υψηλότερα δίδακτρα από τους Βρετανούς. Το συγκεκριμένο μοντέλο, όμως, πλέον δοκιμάζεται από πολλαπλές πλευρές.

Οι δημογραφικές μεταβολές στο εσωτερικό της χώρας, οι αυστηρότεροι κανόνες για τις φοιτητικές βίζες και ο ισχυρός ανταγωνισμός από πανεπιστήμια της Ασίας περιορίζουν τις προοπτικές ανάπτυξης. Την ίδια στιγμή, η ουσιαστική στασιμότητα των διδάκτρων για τους Βρετανούς φοιτητές και η άνοδος του λειτουργικού κόστους επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο τους ισολογισμούς.

Η προειδοποίηση για λουκέτα και η ανάγκη παρέμβασης

Η Jane Harrington, διευθύνουσα σύμβουλος του London and South East University Group, της νέας οντότητας που προκύπτει από τη συνένωση των δύο πανεπιστημίων, προειδοποιεί ότι χωρίς κυβερνητική παρέμβαση ορισμένα ιδρύματα μπορεί να φτάσουν ακόμη και στην κατάρρευση. Όπως τόνισε στο Bloomberg, το κόστος μιας χρεοκοπίας πανεπιστημίου θα μπορούσε να αποδειχθεί υψηλότερο από εκείνο μιας έγκαιρης κρατικής στήριξης.

Τις ανησυχίες αυτές ενισχύουν και τα στοιχεία του Universities UK, σύμφωνα με τα οποία τα βρετανικά πανεπιστήμια αναμένεται να χάσουν συνολικά περίπου 3,7 δισ. λίρες σε χρηματοδότηση έως το τέλος της δεκαετίας, ως αποτέλεσμα κυβερνητικών επιλογών, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής.

Ποια ιδρύματα αντέχουν και ποια δυσκολεύονται

Τα πανεπιστήμια του υψηλότερου επιπέδου, όπως της Οξφόρδης και του Κέιμπριτζ, θεωρούνται πιο προστατευμένα από τη σημερινή αναταραχή. Η εικόνα είναι όμως πολύ πιο δύσκολη για μικρότερα ιδρύματα ή για εκείνα που βρίσκονται χαμηλότερα στις κατατάξεις και στηρίζονται σε μεγαλύτερο βαθμό στα έσοδα των ξένων φοιτητών.

Η κατάσταση επιτείνεται και από το γεγονός ότι το τέλος των διδάκτρων για τους Βρετανούς παραμένει ουσιαστικά στάσιμο επί σειρά ετών. Έτσι, οι αυξήσεις στο κόστος λειτουργίας δεν μπορούν να καλυφθούν εύκολα, δημιουργώντας ακόμη στενότερα περιθώρια για πολλά εκπαιδευτικά ιδρύματα.

Η βουτιά στις φοιτητικές βίζες

Η ζήτηση από το εξωτερικό δεν ακολουθεί πλέον την πορεία που είχε τα προηγούμενα χρόνια. Οι αιτήσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες σημειώνουν μικρή αύξηση, όμως οι φοιτητές από την Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν μειωθεί αισθητά μετά το Brexit και τον τερματισμό της ελεύθερης κυκλοφορίας μεταξύ Βρετανίας και ΕΕ.

Ισχυρή παραμένει η παρουσία φοιτητών από την Ινδία, την Κίνα, το Πακιστάν και τη Νιγηρία. Ωστόσο, ούτε αυτή η πηγή εσόδων θεωρείται δεδομένη, καθώς τα πανεπιστήμια σε αναπτυσσόμενες οικονομίες ενισχύονται γρήγορα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Κίνα, όπου όλο και περισσότερα ιδρύματα ανεβαίνουν στις διεθνείς κατατάξεις.

Παράλληλα, η δυνατότητα φοίτησης στη Βρετανία εξαρτάται και από τις οικονομικές συνθήκες στις χώρες προέλευσης των φοιτητών. Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αποτελεί νέα εστία αβεβαιότητας, καθώς μπορεί να επηρεάσει τόσο τα εισοδήματα των οικογενειών όσο και τις διεθνείς μετακινήσεις.

Τα δίδακτρα και οι νέες επιβαρύνσεις

Η σημασία των διεθνών φοιτητών για τα οικονομικά των πανεπιστημίων αποτυπώνεται ξεκάθαρα στα δίδακτρα. Το Βρετανικό Συμβούλιο αναφέρει ότι οι ξένοι προπτυχιακοί φοιτητές πληρώνουν από 11.400 λίρες, περίπου 13.300 ευρώ, έως και 38.000 λίρες ετησίως. Για τους Βρετανούς φοιτητές, το ανώτατο όριο είναι λίγο χαμηλότερα από τις 9.790 λίρες τον χρόνο.

Ταυτόχρονα, ο αριθμός των φοιτητικών βίζων έχει μειωθεί αισθητά. Η κυβέρνηση αύξησε το ύψος των αποταμιεύσεων που πρέπει να αποδεικνύει ένας ξένος φοιτητής για να εγκατασταθεί στη χώρα και περιόρισε τη δυνατότητα μεταφοράς μελών της οικογένειάς του. Στοιχεία του βρετανικού Υπουργείου Εσωτερικών δείχνουν ότι οι βίζες σπουδών έχουν υποχωρήσει περίπου κατά 30% σε σχέση με τα υψηλά επίπεδα του 2022 και του 2023, όταν είχαν ξεπεράσει τις 600.000.

Πρόσθετη πίεση αναμένεται από το 2028, οπότε τα πανεπιστήμια θα καταβάλλουν ετήσια εισφορά 925 λιρών για κάθε ξένο φοιτητή. Η συγκεκριμένη ρύθμιση υπολογίζεται ότι θα αφαιρεί περίπου 570 εκατ. λίρες τον χρόνο από τα έσοδα του κλάδου.

Ελλείμματα, περικοπές και «πόλεμος» για νέους φοιτητές

Η πραγματική εικόνα αποτυπώνεται και στις εκτιμήσεις του Office for Students. Σχεδόν τα μισά από τα 279 ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της χώρας αναμένεται να εμφανίσουν έλλειμμα στο ακαδημαϊκό έτος 2025/26. Το ποσοστό αυτό θα μπορούσε να φτάσει το 60% αν οι εγγραφές νέων φοιτητών μείνουν στάσιμες τα επόμενα χρόνια.

Μπροστά σε αυτή τη συνθήκη, τα πανεπιστήμια έχουν ήδη ξεκινήσει δραστικές περικοπές. Πολλά μειώνουν θέσεις εργασίας, ενώ άλλα προχωρούν στην κατάργηση ακαδημαϊκών τμημάτων και προγραμμάτων σπουδών με υψηλό λειτουργικό κόστος και περιορισμένη ζήτηση.

Παράλληλα, η μάχη για την προσέλκυση φοιτητών γίνεται ολοένα πιο έντονη. Κάποια ιδρύματα δίνουν επιπλέον κίνητρα, όπως δωρεάν φορητούς υπολογιστές ή συνδρομές σε γυμναστήρια. Στην περίπτωση των ξένων φοιτητών, ο ανταγωνισμός έχει μετατραπεί σε έναν ιδιότυπο πόλεμο τιμών, καθώς τα πανεπιστήμια προσπαθούν να εξασφαλίσουν μερίδιο σε μια αγορά που γίνεται συνεχώς δυσκολότερη.

Πηγή: Pagenews.gr