Το diesel γίνεται η νέα «βόμβα» της ακρίβειας: Από Ορμούζ και Υεμένη κατευθείαν στο ράφι
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 8 '
Πηγή Φωτογραφίας: pixabay//Το diesel γίνεται η νέα «βόμβα» της ακρίβειας: Από Ορμούζ και Υεμένη κατευθείαν στο ράφι
Η ενεργειακή κρίση αλλάζει μορφή.
Μέχρι τώρα, το μεγάλο ερώτημα ήταν πόσο ψηλά μπορεί να φτάσει το πετρέλαιο εξαιτίας του πολέμου με το Ιράν, της πίεσης στο Στενό του Ορμούζ και της νέας έκρηξης αστάθειας στην Ερυθρά Θάλασσα.
Τώρα εμφανίζεται ένας δεύτερος και ίσως πιο άμεσος κίνδυνος για τα νοικοκυριά: το diesel.
Στις ΗΠΑ η μέση τιμή ξεπέρασε για πρώτη φορά τα 6 δολάρια το γαλόνι. Το Axios καταγράφει άνοδο περίπου 60% μέσα σε έναν χρόνο, ενώ η αμερικανική Energy Information Administration έδειχνε στις 10 Σεπτεμβρίου μέση λιανική τιμή στα $6,06.
Και το πρόβλημα με το diesel είναι ότι δεν αφορά μόνο αυτόν που γεμίζει ένα ρεζερβουάρ.
Αφορά σχεδόν οτιδήποτε μεταφέρεται, καλλιεργείται, κατασκευάζεται ή παραδίδεται.
Από το πετρέλαιο στο ψωμί: Γιατί το diesel είναι διαφορετικό
Το diesel βρίσκεται βαθιά μέσα στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Φορτηγά μεταφέρουν προϊόντα από εργοστάσια και αποθήκες στα καταστήματα. Αγροτικά μηχανήματα λειτουργούν με diesel. Αλιευτικά, κατασκευαστικός εξοπλισμός και μεγάλο μέρος των εμπορευματικών μεταφορών εξαρτώνται από αποστάγματα πετρελαίου.
Γι’ αυτό το Axios καταλήγει ότι η άνοδος της τιμής του μετατρέπει πλέον το ενεργειακό σοκ σε ένα ευρύτερο cost shockγια επιχειρήσεις και καταναλωτές.
Χαρακτηριστική είναι η προειδοποίηση του οικονομολόγου Erich Muehlegger:
«Το diesel αποτελεί εισροή σχεδόν σε οτιδήποτε καταναλώνουμε.»
Αυτή είναι η μεγάλη διαφορά.
Το ακριβό diesel δεν μένει στο πρατήριο. Ταξιδεύει μέσα στην οικονομία.
Τα τρόφιμα μπορεί να είναι τα πρώτα που θα το δείξουν
Το Axios καταγράφει ήδη προειδοποιήσεις από μεγάλες αμερικανικές επιχειρήσεις τροφίμων.
Η Kroger περιμένει μεγαλύτερες πιέσεις στο κόστος, η Smithfield Foods δηλώνει ότι οι επιπτώσεις αρχίζουν ήδη να περνούν στο δεύτερο εξάμηνο, ενώ η Hormel συνδέει ευθέως τον πόλεμο με το Ιράν και την εκτίναξη του diesel με τις πιέσεις που αντιμετωπίζει.
Δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς τον μηχανισμό.
Ένα προϊόν τροφίμων μπορεί να χρειαστεί diesel στο χωράφι, στη μεταφορά προς τη μονάδα επεξεργασίας, στη διανομή προς την αποθήκη και ξανά στη μεταφορά προς το σούπερ μάρκετ.
Κάθε στάδιο προσθέτει κόστος.
Και όταν η αύξηση δεν είναι προσωρινή, ένα μέρος της τελικά μετακυλίεται στον καταναλωτή.
$300 εκατ. επιπλέον κάθε ημέρα
Οι αριθμοί του Axios αποτυπώνουν το μέγεθος της πίεσης.
Σύμφωνα με τον αναλυτή της GasBuddy Patrick De Haan, 47 από τις 50 αμερικανικές πολιτείες έχουν δει την τιμή του diesel να αυξάνεται περισσότερο από $2 ανά γαλόνι μέσα σε έναν χρόνο.
Το πρόσθετο κόστος για την αμερικανική οικονομία υπολογίζεται πλέον σε περίπου $300 εκατ. κάθε 24 ώρες.
Στην Καλιφόρνια, η μέση τιμή βρίσκεται ήδη κοντά στα $8, ενώ σε ορισμένα πρατήρια έχει ξεπεράσει τα $9
Δεν πρόκειται επομένως για μια μικρή διακύμανση των καυσίμων.
Πρόκειται για μεταβολή ικανή να αλλάξει το κόστος λειτουργίας ολόκληρων κλάδων.
Γιατί εκτοξεύθηκε: Δεν φταίει μόνο το Ορμούζ
Η πρώτη εξήγηση βρίσκεται στη Μέση Ανατολή.
Ο πόλεμος με το Ιράν και οι σοβαρές διαταραχές στο Στενό του Ορμούζ έχουν ανατρέψει τις παγκόσμιες ροές πετρελαίου και προϊόντων διύλισης.
Όμως υπάρχει και δεύτερο μέτωπο.
Οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια έχουν περιορίσει τη ρωσική παραγωγική ικανότητα, την ώρα που η Ρωσία έχει επιβάλει περιορισμούς στις εξαγωγές diesel. Η διεθνής αγορά χάνει έτσι προσφορά σε μια στιγμή που τη χρειάζεται περισσότερο.
Και υπάρχει πλέον και τρίτο μέτωπο: η Υεμένη.
Οι Χούτι έχουν προωθηθεί προς το Bab al-Mandeb και έχουν καταλάβει στρατηγικά σημεία στην είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας, ενώ η Σαουδική Αραβία αντιμετωπίζει αυξανόμενη πίεση στις ενεργειακές και εξαγωγικές της υποδομές. Ο παγκόσμιος ενεργειακός χάρτης πιέζεται επομένως ταυτόχρονα σε παραγωγή, διύλιση και μεταφορά.
Brent στα $120,98: Η αγορά ξαναγράφει τα σενάρια
Η τελευταία εικόνα από την EIA δείχνει πόσο βίαιη είναι η κίνηση.
Στο κλείσιμο της 10ης Σεπτεμβρίου, το Brent βρισκόταν στα $120,98 το βαρέλι, με ημερήσια άνοδο 10,5%, ενώ το WTI στα $103,57. Το low-sulfur diesel στη Νέα Υόρκη έφτασε τα $5,17 ανά γαλόνι στη χονδρική.
Το πρόβλημα μάλιστα δεν είναι μόνο η τιμή του αργού.
Η διαφορά μεταξύ της αξίας του diesel και του αργού —το λεγόμενο crack spread— έχει διευρυνθεί δραματικά, δείχνοντας ότι υπάρχει ξεχωριστή στενότητα στην αγορά των διυλισμένων προϊόντων
Με απλά λόγια: ακόμη και αν το πετρέλαιο σταθεροποιηθεί, το diesel μπορεί να παραμείνει ακριβό.
Τα αποθέματα ανάβουν δεύτερο κόκκινο φως
Η EIA προβλέπει ότι τα αμερικανικά αποθέματα αποσταγμάτων θα πέσουν κάτω από τα 100 εκατ. βαρέλια τον Σεπτέμβριο και θα παραμείνουν χαμηλότερα από το κατώτατο επίπεδο της τελευταίας πενταετίας έως το τέλος του 2026 και για μεγάλο μέρος του 2027.
Και μπαίνουμε σε μία δύσκολη εποχικά περίοδο.
Το φθινόπωρο τα διυλιστήρια πραγματοποιούν συντηρήσεις, ενώ αυξάνεται η ζήτηση diesel από τον αγροτικό τομέα λόγω της συγκομιδής. Αργότερα προστίθεται και η χειμερινή ζήτηση για heating oil, προϊόν που βρίσκεται στην ίδια οικογένεια αποσταγμάτων.
Άρα η αγορά έχει μικρότερο περιθώριο απορρόφησης ενός νέου γεωπολιτικού σοκ.
Η Υεμένη μπορεί να κάνει το πρόβλημα πολύ χειρότερο
Και εδώ συνδέεται το θέμα με όσα συμβαίνουν στο Bab al-Mandeb.
Με το Ορμούζ ήδη διαταραγμένο, η Ερυθρά Θάλασσα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία ως εναλλακτική ενεργειακή διαδρομή.
Εάν η προέλαση των Χούτι οδηγήσει σε νέα μεγάλη αποχώρηση εμπορικών πλοίων από το Bab al-Mandeb, το κόστος μεταφοράς μπορεί να αυξηθεί ξανά.
Δεν χρειάζεται μάλιστα οι Χούτι να «κλείσουν» απολύτως το στενό.
Αρκεί ο κίνδυνος να γίνει τόσο μεγάλος ώστε πλοιοκτήτες και ασφαλιστικές να επιλέξουν τον περίπλου της Αφρικής.
Τότε το πρόβλημα γίνεται διπλό:
ακριβότερο καύσιμο και ακριβότερη μεταφορά του καυσίμου.
Τρόφιμα, καύσιμα και λιπάσματα στην ίδια καταιγίδα
Το World Food Programme προειδοποιεί ήδη ότι οι ταυτόχρονες διαταραχές στο Ορμούζ, στην Ερυθρά Θάλασσα και στη Μαύρη Θάλασσα πλήττουν τις ροές τροφίμων, καυσίμων και λιπασμάτων.
Αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό.
Γιατί το κόστος των τροφίμων δεν επηρεάζεται μόνο από το φορτηγό που τα μεταφέρει.
Επηρεάζεται από το καύσιμο του αγρότη, τα λιπάσματα, την ενέργεια της βιομηχανίας τροφίμων, τις θαλάσσιες μεταφορές και τελικά τη διανομή.
Όταν όλα αυτά αυξάνονται ταυτόχρονα, η επίπτωση μπορεί να πολλαπλασιαστεί.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Το γεγονός ότι το σημερινό ρεκόρ αφορά τις ΗΠΑ δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα θα δει μηχανικά diesel στα αντίστοιχα επίπεδα.
Οι αγορές, η φορολογία και οι μηχανισμοί διαμόρφωσης των λιανικών τιμών είναι διαφορετικοί.
Αλλά το διεθνές σοκ είναι κοινό.
Και η Ελλάδα έχει τέσσερα σημεία ευαισθησίας: οδικές εμπορευματικές μεταφορές, αγροτική παραγωγή, ακτοπλοΐα και γενικότερο κόστος εισαγωγών.
Εάν το διεθνές diesel παραμείνει σε πολύ υψηλά επίπεδα, οι ελληνικές επιχειρήσεις logistics θα αντιμετωπίσουν μεγαλύτερο λειτουργικό κόστος. Οι αγρότες θα δουν αυξημένη επιβάρυνση στην παραγωγή. Οι επιχειρήσεις θα πληρώνουν ακριβότερα για τη διανομή προϊόντων.
Και στο τέλος της αλυσίδας βρίσκεται ο καταναλωτής.
Το πραγματικό ρίσκο για την Αθήνα: Δεύτερο κύμα πληθωρισμού
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο πολιτικοοικονομικό ζήτημα.
Η Ελλάδα προσπαθεί να αντιμετωπίσει την ακρίβεια με αυξήσεις εισοδημάτων, φορολογικές παρεμβάσεις και μέτρα στήριξης.
Ένα νέο εξωτερικό ενεργειακό σοκ μπορεί να περιορίσει μέρος αυτής της επίδρασης χωρίς να έχει δημιουργηθεί από την ελληνική οικονομία.
Το diesel είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο ακριβώς επειδή λειτουργεί σαν κρυφός φόρος πάνω στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Δεν εμφανίζεται μία φορά.
Εμφανίζεται σε πολλά διαδοχικά στάδια μέχρι ένα προϊόν να φτάσει στον καταναλωτή.
Από το Ορμούζ στο σούπερ μάρκετ
Η μεγάλη εικόνα είναι πλέον καθαρή.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν είναι μόνο ιστορία για τις αγορές πετρελαίου.
Η πίεση στο Ορμούζ περιορίζει τις ενεργειακές ροές. Οι επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια περιορίζουν τη διαθεσιμότητα diesel. Η προέλαση των Χούτι δημιουργεί νέο κίνδυνο στο Bab al-Mandeb. Και οι χαμηλές ποσότητες αποθεμάτων κάνουν την αγορά περισσότερο ευάλωτη.
Το αποτέλεσμα αρχίζει να περνά στα φορτηγά, στις φάρμες, στις βιομηχανίες και στα τρόφιμα.
Γι’ αυτό το diesel μπορεί να εξελιχθεί στον πραγματικό δείκτη του επόμενου πληθωριστικού κύματος.
Το πετρέλαιο μάς δείχνει πόσο κοστίζει η ενεργειακή κρίση στις αγορές.
Το diesel θα δείξει πόσο τελικά θα κοστίσει στην καθημερινή ζωή.
Και αν Ορμούζ και Bab al-Mandeb παραμείνουν ταυτόχρονα υπό πίεση, το ερώτημα δεν θα είναι πλέον εάν η γεωπολιτική θα περάσει στις τιμές.
Θα είναι πόσο γρήγορα θα φτάσει στο ράφι.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
