Ορμούζ και Bab el-Mandeb σε κλοιό: Οι Χούθι χτυπούν Ριάντ – Trump και Ιράν ανταλλάσσουν απειλές

Η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν περνά σε νέα επικίνδυνη φάση: ο Donald Trump απειλεί την Τεχεράνη με οικονομική κατάρρευση ή συντριπτική κλιμάκωση, το Ιράν προειδοποιεί για παρατεταμένα αντίποινα και οι Χούθι χτυπούν προς το Ριάντ. Με το Ορμούζ ήδη περιορισμένο και τους Χούθι ισχυρότερους στο Bab el-Mandeb, δύο από τις κρισιμότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη βρίσκονται πλέον στην ίδια πολεμική εξίσωση.

Το πολεμικό θερμόμετρο στη Μέση Ανατολή ανεβαίνει ξανά απότομα, καθώς Ουάσιγκτον και Τεχεράνη ανταλλάσσουν νέες απειλές, οι Χούθι επεκτείνουν τις επιθέσεις τους προς τη Σαουδική Αραβία και η ενεργειακή κρίση αποκτά πλέον δύο ταυτόχρονα θαλάσσια μέτωπα: τα Στενά του Ορμούζ και το Bab el-Mandeb.

Σύμφωνα με το Reuters, ο Donald Trump προειδοποίησε το Ιράν ότι πρέπει να επιλέξει συμφωνία, διαφορετικά αντιμετωπίζει είτε περαιτέρω οικονομική κατάρρευση είτε πολύ σοβαρότερη στρατιωτική κλιμάκωση.

Την ίδια στιγμή, ωστόσο, άφησε ανοιχτό ένα παράθυρο διπλωματίας: με τον Ιρανό πρόεδρο Masoud Pezeshkian να αναμένεται στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ο Trump εμφανίστηκε, σύμφωνα με το Reuters, ανοικτός ακόμη και σε συνάντηση μαζί του.

Η εικόνα είναι αντιφατική μόνο φαινομενικά. Η Ουάσιγκτον αυξάνει την πίεση, αλλά ταυτόχρονα διατηρεί ανοιχτή μια διπλωματική έξοδο.

Η Τεχεράνη απαντά: «Θα χτυπήσουμε αμερικανικές βάσεις και συμφέροντα»

Το Ιράν απάντησε με δική του προειδοποίηση.

Η ιρανική στρατιωτική διοίκηση δήλωσε ότι οποιαδήποτε νέα επίθεση θα προκαλέσει παρατεταμένα αντίποινα εναντίον αμερικανικών βάσεων και συμφερόντων, ενώ προειδοποίησε ότι περιφερειακοί σύμμαχοι της Ουάσιγκτον θα μπορούσαν να θεωρηθούν μέρος της σύγκρουσης εφόσον εμπλακούν.

Η Τεχεράνη ισχυρίστηκε ακόμη ότι διαθέτει πληροφορίες για προετοιμασία νέας επίθεσης, χωρίς όμως να παρουσιάσει δημοσίως στοιχεία που να τεκμηριώνουν τον συγκεκριμένο ισχυρισμό.

Το αποτέλεσμα είναι ένα νέο επεισόδιο αποτροπής μέσω απειλών: κάθε πλευρά επιχειρεί να αυξήσει το κόστος που πιστεύει ότι θα υπολογίσει η άλλη πριν από την επόμενη στρατιωτική κίνηση.

Οι Χούθι μεταφέρουν τον πόλεμο στο Ριάντ

Το πιο ανησυχητικό νέο στοιχείο, ωστόσο, βρίσκεται στην Υεμένη.

Οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν Χούθι εξαπέλυσαν επιθέσεις με πυραύλους και drones προς τη σαουδαραβική πρωτεύουσα, μετά τις στρατιωτικές προελάσεις που είχαν σημειώσει νωρίτερα μέσα στον μήνα στον αναζωπυρωμένο πόλεμο της Υεμένης.

Βίντεο του Reuters κατέγραψε μεγάλη στήλη μαύρου καπνού στην περιοχή του κύριου διεθνούς αεροδρομίου του Ριάντ μετά από εκρήξεις κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Η Σαουδική Αραβία δεν σχολίασε συγκεκριμένα το περιστατικό, ενώ ο υπό σαουδαραβική ηγεσία συνασπισμός ανακοίνωσε ότι απέτρεψε άλλες επιθέσεις.

Η αμερικανική ταξιδιωτική οδηγία για τη Σαουδική Αραβία βρίσκεται ήδη στο Level 3 — «Reconsider Travel» — επικαλούμενη, μεταξύ άλλων, τον κίνδυνο από ιρανικά πλήγματα με drones και πυραύλους, την ένοπλη σύγκρουση και τις απειλές των Χούθι.

Το δίλημμα του Ριάντ

Η νέα φάση του πολέμου δημιουργεί ένα εξαιρετικά δύσκολο δίλημμα για τη Σαουδική Αραβία.

Εάν το Ριάντ εντείνει τις αεροπορικές επιχειρήσεις εναντίον των Χούθι για να εμποδίσει περαιτέρω εδαφικά κέρδη στην Υεμένη, αυξάνει τον κίνδυνο αντιποίνων εναντίον σαουδαραβικών πόλεων, αεροδρομίων και κρίσιμων ενεργειακών εγκαταστάσεων.

Εάν περιορίσει τη στρατιωτική του αντίδραση, κινδυνεύει να επιτρέψει στους Χούθι να εδραιώσουν ακόμη περισσότερο τη θέση τους κοντά σε ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα στον κόσμο.

Η απειλή δεν είναι θεωρητική. Οι Χούθι έχουν ιστορικό πυραυλικών και μη επανδρωμένων επιθέσεων εναντίον σαουδαραβικών πόλεων, αεροδρομίων και ενεργειακών υποδομών.

Bab el-Mandeb: Το δεύτερο choke point μπαίνει στο κόκκινο

Οι τελευταίες στρατιωτικές εξελίξεις στην Υεμένη έχουν πολύ μεγαλύτερη σημασία από τα ίδια τα εδαφικά κέρδη.

Σύμφωνα με το Reuters, οι δυνάμεις των Χούθι έχουν πλέον ενισχύσει την παρουσία τους κατά μήκος της ακτής κοντά στο Bab el-Mandeb, αποκτώντας μεγαλύτερη δυνατότητα να επηρεάσουν τη ναυσιπλοΐα μεταξύ Ερυθράς Θάλασσας και Ινδικού Ωκεανού.

Το συγκεκριμένο σενάριο αποτελεί εδώ και χρόνια έναν από τους βασικούς στρατηγικούς φόβους της Ουάσιγκτον. Ήδη παλαιότερη επίσημη αμερικανική αξιολόγηση προειδοποιούσε ότι η αυξημένη ιρανική επιρροή στην Υεμένη θα μπορούσε να δώσει στην Τεχεράνη δυνατότητα πίεσης στο Bab el-Mandeb αντίστοιχη με εκείνη που διαθέτει στο Ορμούζ.

Σήμερα, όμως, αυτή η θεωρητική στρατηγική ανησυχία αποκτά πολύ πιο άμεση διάσταση.

Ορμούζ + Bab el-Mandeb: Η ενεργειακή παγίδα

Εδώ βρίσκεται το πραγματικό γεωοικονομικό πρόβλημα.

Το Ιράν έχει ήδη περιορίσει δραστικά τη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ. Τώρα η ενίσχυση των Χούθι γύρω από το Bab el-Mandeb δημιουργεί έναν δεύτερο πιθανό μηχανισμό πίεσης στις ενεργειακές και εμπορικές ροές.

Ουσιαστικά, δύο διαφορετικές έξοδοι της ευρύτερης πετρελαιοπαραγωγού περιοχής βρίσκονται ταυτόχρονα εκτεθειμένες σε στρατιωτικό κίνδυνο.

Για τις χώρες του Κόλπου, αυτό μετατρέπει τον πόλεμο από περιφερειακή σύγκρουση σε άμεσο οικονομικό πρόβλημα: ακόμη και παραγωγή που μπορεί να παρακαμφθεί από το Ορμούζ μέσω αγωγών πρέπει στη συνέχεια να βρει ασφαλή πρόσβαση στις διεθνείς αγορές.

Και γι’ αυτό η Σαουδική Αραβία βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο.

Το πετρέλαιο γίνεται όπλο και για τις δύο πλευρές

Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον επιχειρεί να στερήσει από την Τεχεράνη το δικό της ενεργειακό οξυγόνο.

Σύμφωνα με το Reuters, ο αμερικανικός αποκλεισμός ιρανικών λιμανιών περιορίζει τις δυνατότητες εξαγωγής ιρανικού πετρελαίου, επιτείνοντας τις πιέσεις στην οικονομία της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Το Ιράν, από την άλλη πλευρά, χρησιμοποιεί τον έλεγχο του Ορμούζ ως βασικό διαπραγματευτικό μοχλό.

Η Τεχεράνη επανέλαβε την Κυριακή ότι δεν πρόκειται να ανοίξει πλήρως τα Στενά έως ότου εφαρμοστούν, σύμφωνα με τη δική της ερμηνεία, οι όροι της προσωρινής συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός του Ιουνίου.

Εκεί βρίσκεται και το σημερινό αδιέξοδο: οι ΗΠΑ πιέζουν τις ιρανικές εξαγωγές, ενώ το Ιράν πιέζει τις εξαγωγές του Κόλπου.

Qalibaf: «Να πολεμάμε και να διαπραγματευόμαστε»

Χαρακτηριστική της ιρανικής στρατηγικής ήταν η τοποθέτηση του προέδρου του κοινοβουλίου Mohammad Baqer Qalibaf.

Σύμφωνα με το Reuters, ο Qalibaf υποστήριξε ότι το Ιράν πρέπει να συνεχίσει τόσο να πολεμά όσο και να διαπραγματεύεται: να αποκρούει τους αντιπάλους του στρατιωτικά και στη συνέχεια να κατοχυρώνει μέσω της διπλωματίας όσα θεωρεί ότι έχει κερδίσει στο πεδίο.

Αυτή η λογική εξηγεί γιατί, παρά τις νέες απειλές, η πόρτα των συνομιλιών δεν έχει κλείσει.

Το προηγούμενο άρθρο μας με τη δήλωση του Αμερικανού πρεσβευτή στον ΟΗΕ Mike Waltz ότι η «πόρτα είναι ανοιχτή» για επιστροφή της Τεχεράνης στο τραπέζι αποκτά εδώ ακόμη μεγαλύτερη σημασία: και οι δύο πλευρές ανεβάζουν την πίεση ακριβώς τη στιγμή που αφήνουν χώρο για πιθανή διαπραγμάτευση.

Η Νέα Υόρκη γίνεται το επόμενο πεδίο

Η άφιξη του Masoud Pezeshkian στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ δημιουργεί πλέον ένα διπλωματικό παράθυρο που πριν από λίγες ημέρες φαινόταν πολύ στενότερο.

Ο Trump εμφανίζεται ανοικτός σε συνάντηση.

Η Τεχεράνη δηλώνει ότι θα συνεχίσει να διαπραγματεύεται.

Αλλά ταυτόχρονα το Ιράν απειλεί αμερικανικές βάσεις, οι ΗΠΑ αυξάνουν την οικονομική και στρατιωτική πίεση και οι Χούθι μεταφέρουν το μέτωπο προς το Ριάντ.

Η επόμενη φάση, επομένως, μπορεί να κινηθεί προς δύο εντελώς διαφορετικές κατευθύνσεις: μια νέα προσπάθεια συμφωνίας ή ακόμη βαθύτερη περιφερειακή κλιμάκωση. Αυτό που ήδη έχει αλλάξει είναι η γεωγραφία του πολέμου. Ορμούζ, Υεμένη, Bab el-Mandeb και Σαουδική Αραβία αποτελούν πλέον κομμάτια της ίδιας στρατηγικής σκακιέρας.

Πηγή: pagenews.gr