Γιατί δεν κόβουν απλώς τον φόρο στη βενζίνη; Η απάντηση κρύβει εκατοντάδες εκατομμύρια – Ο Μητσοτάκης άνοιξε την πόρτα για προσωρινή μείωση του ΕΦΚ, όμως πίσω από κάθε λεπτό που μπορεί να χαθεί από την αντλία βρίσκεται ένας βαρύς λογαριασμός για τον προϋπολογισμό — και ένα κρίσιμο «ναι» που πρέπει να έρθει από τις Βρυξέλλες.
Μια παρέμβαση που μέχρι πριν από λίγους μήνες η κυβέρνηση αντιμετώπιζε με μεγάλη επιφύλαξη επιστρέφει στο τραπέζι εξαιτίας της νέας ενεργειακής κρίσης: η προσωρινή μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης άφησε εκ νέου ανοιχτό το ενδεχόμενο, συνδέοντάς το όμως ευθέως με τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην κυριακάτικη ανασκόπησή του ανέφερε ότι, εφόσον η ΕΕ επιτρέψει έκτακτες εθνικές παρεμβάσεις χωρίς αυτές να προσμετρώνται στα όρια δαπανών, η Ελλάδα θα μπορούσε να εξετάσει προσωρινή μείωση της φορολογίας στα καύσιμα.
Το αίτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η άνοδος των διεθνών ενεργειακών τιμών έχει περάσει πλέον στις αντλίες και πιέζει τόσο τα νοικοκυριά όσο και το κόστος μεταφορών και παραγωγής.
Το σχέδιο της Αθήνας: Μείωση φόρου με ευρωπαϊκή «ρήτρα»
Το βασικό εμπόδιο δεν είναι τεχνικό. Είναι δημοσιονομικό.
Ο ΕΦΚ αποτελεί μία από τις σταθερές πηγές φορολογικών εσόδων του Δημοσίου. Επομένως, μια οριζόντια μείωσή του δημιουργεί άμεση τρύπα στον προϋπολογισμό.
Η ελληνική πρόταση επιχειρεί να λύσει ακριβώς αυτή την εξίσωση: να υπάρξει ευρωπαϊκή δυνατότητα προσωρινών φορολογικών παρεμβάσεων λόγω της ενεργειακής κρίσης, χωρίς η δημοσιονομική τους επίπτωση να αντιμετωπίζεται με τον συνήθη τρόπο στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών ορίων δαπανών.
Σύμφωνα με το Capital.gr, με το συγκεκριμένο αίτημα συντάσσονται και άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες, ενώ ο πρωθυπουργός έχει καταστήσει σαφές ότι θα θέσει το θέμα σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Από €2,10 στα €1,91 η βενζίνη – Αλλά με κόστος άνω των €500 εκατ.
Τα παραδείγματα δείχνουν γιατί η μείωση του ΕΦΚ είναι ταυτόχρονα ελκυστική για τον καταναλωτή και δύσκολη για το υπουργείο Οικονομικών.
Με τιμή αμόλυβδης στα €2,10 ανά λίτρο, μια υποθετική μείωση του ΕΦΚ κατά €0,15 θα μπορούσε, μαζί με την αντίστοιχη επίδραση στον ΦΠΑ, να κατεβάσει την τελική τιμή περίπου στα €1,91 το λίτρο.
Για έναν οδηγό που καταναλώνει 100 λίτρα τον μήνα:
- το όφελος υπολογίζεται περίπου στα €18,60 μηνιαίως,
- ή περίπου €223 τον χρόνο,
- ενώ η ετήσια απώλεια εσόδων για το Δημόσιο θα ξεπερνούσε τα €500 εκατ.
Εδώ βρίσκεται και το μεγάλο δίλημμα του οικονομικού επιτελείου: όσο μεγαλύτερη είναι η ελάφρυνση στην αντλία, τόσο μεγαλύτερη είναι η απώλεια για έναν προϋπολογισμό που εισπράττει σημαντικά ποσά από τη φορολογία των καυσίμων.
Πετρέλαιο θέρμανσης: Περίπου €186 όφελος στα 1.000 λίτρα
Ανάλογη είναι η εικόνα στο πετρέλαιο θέρμανσης.
Στο παράδειγμα που εξετάζεται, εάν η τιμή βρίσκεται στα €2 το λίτρο, μείωση του ΕΦΚ κατά 15 λεπτά θα μπορούσε να διαμορφώσει την τελική τιμή περίπου στα €1,81, όταν υπολογιστεί και η επίδραση στον ΦΠΑ.
Για παραγγελία 1.000 λίτρων, το όφελος για ένα νοικοκυριό θα πλησίαζε τα €186.
Η άλλη πλευρά του λογαριασμού είναι ότι η παρέμβαση αυτή θα κόστιζε στα δημόσια ταμεία πάνω από €200 εκατ. ετησίως.
Γιατί η κυβέρνηση μέχρι τώρα επέλεγε επιδοτήσεις
Η αλλαγή στη συζήτηση έχει ενδιαφέρον και πολιτικά, επειδή το οικονομικό επιτελείο είχε μέχρι σήμερα προκρίνει κυρίως στοχευμένες επιδοτήσεις έναντι μιας οριζόντιας φορολογικής μείωσης.
Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έχει υποστηρίξει ότι οι επιδοτήσεις επιτρέπουν μεγαλύτερη στόχευση και μπορούν να προσαρμόζονται ανάλογα με τις διεθνείς τιμές, χωρίς να μετατρέπονται σε μόνιμη απώλεια φορολογικών εσόδων.
Από τον Απρίλιο του 2026 εφαρμόζεται, σύμφωνα με το υπουργείο, πακέτο ενεργειακής στήριξης €300 εκατ., στο οποίο περιλαμβάνονται επιδότηση €0,16 ανά λίτρο στο ντίζελ — €0,20 μαζί με την επίδραση του ΦΠΑ — ψηφιακή κάρτα καυσίμων και ενίσχυση 15% στο κόστος λιπασμάτων για τους αγρότες.
Τώρα, όμως, η ένταση της ενεργειακής κρίσης επαναφέρει το ισχυρότερο όπλο: παρέμβαση στον ίδιο τον φόρο.
Η «φλέβα χρυσού» του προϋπολογισμού
Και εδώ βρίσκεται η δύσκολη εξίσωση.
Όταν οι τιμές των καυσίμων ανεβαίνουν, τα νοικοκυριά βλέπουν μεγαλύτερο λογαριασμό στην αντλία. Ταυτόχρονα, όμως, η φορολογία των καυσίμων αποτελεί κρίσιμο και ιδιαίτερα προβλέψιμο έσοδο για τον κρατικό προϋπολογισμό.
Μια μόνιμη οριζόντια περικοπή του ΕΦΚ θα έπρεπε, υπό τους συνήθεις δημοσιονομικούς κανόνες, να αντισταθμιστεί με άλλες παρεμβάσεις — μέσω δαπανών, άλλων εσόδων ή διαθέσιμου δημοσιονομικού χώρου.
Γι’ αυτό η Αθήνα επιχειρεί να μεταφέρει τη λύση στις Βρυξέλλες.
Το «πράσινο φως» που περιμένει το Μαξίμου
Η κυβέρνηση έχει ήδη ανακοινώσει νέα μέτρα για το ενεργειακό κόστος, με έμφαση στο πετρέλαιο θέρμανσης, αύξηση του επιδόματος θέρμανσης και παράταση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης. Η εξειδίκευση αναμένεται από τα αρμόδια υπουργεία.
Η μείωση του ΕΦΚ αποτελεί διαφορετικής κλίμακας επιλογή.
Εάν υπάρξει η ευρωπαϊκή δημοσιονομική ευελιξία που ζητά η Αθήνα, το μέτρο θα μπορούσε να μεταφέρει την παρέμβαση απευθείας στην αντλία, με άμεσο και ορατό αποτέλεσμα στην τιμή.
Χωρίς αυτήν, όμως, η εξίσωση παραμένει δύσκολη: κάθε λεπτό που αφαιρείται από τη φορολογία των καυσίμων ανακουφίζει τον καταναλωτή, αλλά αφαιρεί ταυτόχρονα σημαντικά έσοδα από τον προϋπολογισμό.
Και γι’ αυτό η επόμενη κίνηση δεν αναμένεται μόνο από την Αθήνα. Το κρίσιμο «ναι» ή «όχι» βρίσκεται πλέον στις Βρυξέλλες.
Πηγή: pagenews.gr