Η Ευρωπαϊκή Ένωση περνά σήμερα σε μια από τις δυσκολότερες πολιτικές διαπραγματεύσεις της επόμενης διετίας: το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034, έναν προϋπολογισμό σχεδόν €2 τρισ. που επιχειρεί να χρηματοδοτήσει ταυτόχρονα την άμυνα της Ευρώπης, την ανταγωνιστικότητα, την Ουκρανία, τη συνοχή, την ενεργειακή ασφάλεια και τη γεωπολιτική παρουσία της Ένωσης.
Το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων συνεδριάζει σήμερα στις Βρυξέλλες και πραγματοποιεί δημόσια πολιτική συζήτηση για το νέο MFF. Παράλληλα, ξεκινά την προετοιμασία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Οκτωβρίου και εξετάζει τον νομοθετικό προγραμματισμό της ΕΕ για το 2027.
Η πρόταση της Κομισιόν φθάνει σχεδόν τα €2 τρισ., ποσό που αντιστοιχεί κατά μέσο όρο στο 1,26% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της ΕΕ για την επταετία.
Πίσω όμως από τους αριθμούς βρίσκεται μια πολύ μεγαλύτερη πολιτική σύγκρουση: τι Ευρώπη θέλουν να χρηματοδοτήσουν οι 27 και ποιος θα αναλάβει το κόστος της.
Από τη συνοχή στην άμυνα: Η μεγάλη μετατόπιση
Η σημαντικότερη αλλαγή βρίσκεται στην ασφάλεια.
Η Κομισιόν προτείνει €131 δισ. για άμυνα, ασφάλεια και διάστημα μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας. Πρόκειται για περίπου πενταπλάσια χρηματοδότηση σε επίπεδο ΕΕ σε σύγκριση με την προηγούμενη δημοσιονομική περίοδο.
Το πολιτικό μήνυμα είναι σαφές: η άμυνα παύει να αποτελεί περιφερειακό κεφάλαιο του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού και μετατρέπεται σε βασικό πυλώνα οικονομικής και βιομηχανικής πολιτικής.
Οι πόροι προορίζονται μεταξύ άλλων για στρατηγικές τεχνολογίες, ευρωπαϊκές παραγωγικές δυνατότητες, κυβερνοασφάλεια και υποδομές διπλής χρήσης. Παράλληλα, η χρηματοδότηση της στρατιωτικής κινητικότητας μέσω του Connecting Europe Facility προβλέπεται να αυξηθεί κατά δέκα φορές.
Η μετατόπιση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάρος στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον: ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται, η Μέση Ανατολή παραμένει εξαιρετικά ασταθής και η πίεση των ΗΠΑ προς τους Ευρωπαίους για μεγαλύτερη ανάληψη του αμυντικού βάρους έχει ενταθεί.
€100 δισ. για την Ουκρανία
Ξεχωριστή πρόβλεψη υπάρχει για το Κίεβο.
Στον νέο προϋπολογισμό μπορούν να κινητοποιηθούν έως €100 δισ. για την Ουκρανία την περίοδο 2028–2034, με την Κομισιόν να αφήνει ευελιξία ως προς την τελική χρήση και κατανομή τους λόγω της αβεβαιότητας γύρω από τον πόλεμο, την ανοικοδόμηση και την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας
Υπάρχει όμως μία σημαντική διάκριση: οι επιχειρήσεις με άμεσα στρατιωτικό χαρακτήρα δεν προβλέπεται να χρηματοδοτούνται από αυτό το κονδύλι. Αυτές θα εξακολουθήσουν να καλύπτονται μέσω του European Peace Facility, το οποίο βρίσκεται εκτός του κανονικού προϋπολογισμού της ΕΕ.
€865 δισ. σε εθνικά και περιφερειακά σχέδια
Παρά τη μεγάλη στροφή προς την ασφάλεια και την ανταγωνιστικότητα, το μεγαλύτερο τμήμα της πίτας εξακολουθεί να αφορά τις εθνικές και περιφερειακές πολιτικές.
Η πρόταση προβλέπει περίπου €865 δισ. για τα National and Regional Partnership Plans, σχεδόν το μισό συνολικό πακέτο. Άλλα €409 δισ. κατευθύνονται στην ανταγωνιστικότητα, €49 δισ. σε Erasmus+ και AgoraEU και €200 δισ. στο νέο Global Europe.
Το Global Europe συγκεντρώνει σε ένα ενιαίο πλαίσιο μεγάλο μέρος της εξωτερικής χρηματοδοτικής δράσης της Ένωσης — από τη διεύρυνση και τη γειτονία έως τις διεθνείς εταιρικές σχέσεις και την αντιμετώπιση κρίσεων. Το Συμβούλιο έχει ήδη συμφωνήσει από τον Ιούνιο σε μερική διαπραγματευτική θέση για τη λειτουργία του, χωρίς όμως να έχει κλείσει ακόμη τα χρηματοδοτικά ζητήματα.
Και ένας λογαριασμός €168 δισ. από το NextGenerationEU
Στην κατανομή πρέπει να προστεθεί και ένα πολιτικά δύσκολο κεφάλαιο: η αποπληρωμή των υποχρεώσεων που συνδέονται με το NextGenerationEU.
Η ίδια η πρόταση του προϋπολογισμού αποτυπώνει περίπου €168 δισ. για την αποπληρωμή του, στοιχείο που περιορίζει ακόμη περισσότερο τον δημοσιονομικό χώρο για τις νέες προτεραιότητες.
Αυτό είναι και το πραγματικό πρόβλημα των Βρυξελλών: η Ευρώπη θέλει περισσότερα χρήματα για άμυνα, Ουκρανία, τεχνολογία, ενέργεια και ανταγωνιστικότητα, χωρίς όμως να έχουν εξαφανιστεί οι παραδοσιακές ανάγκες για συνοχή, γεωργία και περιφερειακή ανάπτυξη.
Οι «φειδωλοί» σηκώνουν τοίχο
Εδώ αρχίζει η μεγάλη πολιτική μάχη.
Μια ομάδα καθαρών συνεισφορέων πιέζει για σημαντική μείωση της συνολικής πρότασης και ζητά οι νέες προτεραιότητες να χρηματοδοτηθούν περισσότερο μέσω ανακατανομών και περικοπών παρά μέσω σημαντικής αύξησης των εθνικών εισφορών.
Η διαφωνία δεν αφορά τόσο την ανάγκη μεγαλύτερων επενδύσεων σε άμυνα, ασφάλεια και ανταγωνιστικότητα όσο το ποιος θα πληρώσει τον πρόσθετο λογαριασμό.
Και ακριβώς εδώ μπαίνει ο γερμανικός παράγοντας.
Ο Μερτς μπαίνει στη μάχη αποδυναμωμένος
Σύμφωνα με σημερινό δημοσίευμα των Financial Times, η πολιτική αποδυνάμωση του Friedrich Merz δημιουργεί πλέον ανησυχία στις Βρυξέλλες για το κατά πόσο η Γερμανία θα μπορέσει να παίξει τον παραδοσιακό ρόλο της στη διαμόρφωση του τελικού συμβιβασμού.
Η συζήτηση γίνεται σε μια περίοδο κατά την οποία η AfD έχει ενισχύσει σημαντικά την πολιτική της παρουσία και οι Χριστιανοδημοκράτες έχουν υποστεί βαριές απώλειες σε περιφερειακές αναμετρήσεις. Οι FT σημειώνουν ότι η αβεβαιότητα γύρω από τον Merz δυσκολεύει μια διαπραγμάτευση στην οποία η Γερμανία παραδοσιακά λειτουργεί ως κρίσιμος σταθεροποιητικός παράγοντας.
Η πίεση είναι διπλή: από τη μία, το Βερολίνο καλείται να στηρίξει μια Ευρώπη που δαπανά περισσότερο για την ασφάλειά της· από την άλλη, πρέπει να δικαιολογήσει στο εσωτερικό της χώρας έναν σημαντικά μεγαλύτερο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό σε ένα πολύ δυσκολότερο πολιτικό περιβάλλον.
Η μάχη δεν ξεκινά σήμερα από το μηδέν
Χρειάζεται εδώ μία σημαντική διευκρίνιση: η σημερινή συνεδρίαση δεν είναι η πρώτη φορά που το Συμβούλιο συζητά το MFF.
Οι υπουργοί έχουν ήδη πραγματοποιήσει σειρά διαπραγματεύσεων. Τον Ιούνιο συζήτησαν αναθεωρημένο «negotiating box» με αριθμούς και κατέληξαν σε μερικές διαπραγματευτικές θέσεις για τρεις βασικούς πυλώνες: τα National and Regional Partnership Plans, το European Competitiveness Fund και το Global Europe. Τα χρηματοδοτικά και οριζόντια ζητήματα όμως παραμένουν ανοικτά.
Άρα αυτό που ανοίγει σήμερα είναι νέα κρίσιμη πολιτική φάση της διαπραγμάτευσης, όχι η διαδικασία από μηδενική βάση.
Κρίσιμες πρώτες ύλες και η επόμενη ευρωπαϊκή οικονομία
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο αφορά το νομοθετικό πρόγραμμα του 2027.
Η Κομισιόν παρουσιάζει σήμερα την επιστολή προθέσεων και οι υπουργοί ανταλλάσσουν απόψεις για τις νομοθετικές προτεραιότητες της επόμενης χρονιάς. Στην ίδια συνεδρίαση συζητείται επίσης η κατάσταση του κράτους δικαίου στην ΕΕ και στις υποψήφιες χώρες Αλβανία, Μαυροβούνιο, Βόρεια Μακεδονία και Σερβία.
Η οικονομική ασφάλεια και η μείωση στρατηγικών εξαρτήσεων αποκτούν ιδιαίτερη σημασία καθώς η Ευρώπη επιχειρεί να ενισχύσει τη δική της βιομηχανική βάση και την πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες.
Τα €2 τρισ. είναι τελικά πολιτική επιλογή
Ο προϋπολογισμός 2028–2034 είναι κάτι περισσότερο από ένας ευρωπαϊκός λογιστικός πίνακας.
Τα €131 δισ. για άμυνα, τα έως €100 δισ. για την Ουκρανία, τα €409 δισ. για ανταγωνιστικότητα, τα €200 δισ. του Global Europe και τα €865 δισ. των εθνικών και περιφερειακών σχεδίων αποτυπώνουν μια προσπάθεια αλλαγής των προτεραιοτήτων της Ευρώπης.
Το δύσκολο κομμάτι αρχίζει όταν οι αριθμοί γίνουν εθνικές συνεισφορές και πιθανές περικοπές.
Με τον πόλεμο στην Ουκρανία ανοικτό, τη Μέση Ανατολή σε κρίση, την Ουάσιγκτον να ζητά περισσότερη ευρωπαϊκή ανάληψη ευθύνης και τη γερμανική πολιτική σκηνή υπό πίεση, η διαπραγμάτευση των €2 τρισ. μετατρέπεται σε τεστ για το εάν οι «27» μπορούν να συμφωνήσουν όχι μόνο πόσα θα δαπανήσουν, αλλά και τι είδους δύναμη θέλουν να είναι έως το 2034.
Πηγή: pagenews.gr