Σεισμός στη Γερμανία: Το 43,8% του AfD είναι προειδοποίηση για όλη την Ευρώπη

Η Σαξονία-Άνχαλτ δεν έστειλε απλώς ένα ακροδεξιό κόμμα στην πρώτη θέση. Έδειξε τι συμβαίνει όταν μεταναστευτικό, οικονομική στασιμότητα, βιομηχανική ανασφάλεια και δυσπιστία προς το πολιτικό κέντρο συσσωρεύονται για χρόνια — και γιατί το Βερολίνο δύσκολα μπορεί πλέον να αντιμετωπίσει το AfD μόνο με το «τείχος προστασίας».

Η πολιτική έκρηξη στη Σαξονία-Άνχαλτ δεν ήρθε από το πουθενά.

Στις εκλογές της 6ης Σεπτεμβρίου, το Alternative für Deutschland έφθασε στο ιστορικό 43,8%, υπερδιπλασιάζοντας την προηγούμενη επίδοσή του, ενώ οι Χριστιανοδημοκράτες του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς περιορίστηκαν στο 17,2%.

Το AfD κατέλαβε 39 από τις 83 έδρες — μόλις τρεις λιγότερες από την απόλυτη πλειοψηφία.

Για πρώτη φορά, επομένως, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν το AfD μπορεί να έρθει πρώτο.

Το έκανε.

Το ερώτημα είναι τι συμβαίνει όταν ένα κόμμα που οι υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις αρνούνται να νομιμοποιήσουν ως κυβερνητικό εταίρο πλησιάζει μόνο του την πλειοψηφία.

Η πρόβα είχε γίνει στη Σαξονία

Η προειδοποίηση είχε έρθει ήδη από το 2024.

Στη γειτονική Σαξονία, το AfD είχε πλησιάσει τότε σε απόσταση αναπνοής τους Χριστιανοδημοκράτες: 30,6% έναντι 31,9%.

Δύο χρόνια αργότερα, η Σαξονία-Άνχαλτ μετέτρεψε την προειδοποίηση σε πολιτικό σεισμό.

Το αποτέλεσμα είναι ιστορικό για τη μεταπολεμική Γερμανία. Χρειάζεται, ωστόσο, προσοχή στις εύκολες ιστορικές αναλογίες με τη δεκαετία του 1930: η σημερινή Ομοσπονδιακή Δημοκρατία διαθέτει εντελώς διαφορετικούς δημοκρατικούς θεσμούς, συνταγματικές εγγυήσεις και πολιτικές συνθήκες.

Το πραγματικό πρόβλημα για το Βερολίνο βρίσκεται στο παρόν.

Σχεδόν οι μισοί ψηφοφόροι ενός γερμανικού κρατιδίου επέλεξαν ένα κόμμα έξω από το παραδοσιακό κυβερνητικό σύστημα.

Η οικονομία έσπασε το πολιτικό Κέντρο

Το μεταναστευτικό αποτελεί κεντρικό κομμάτι της ανόδου του AfD. Δεν είναι, όμως, το μοναδικό.

Η Γερμανία έχει περάσει τέσσερα χρόνια ύφεσης ή σχεδόν μηδενικής ανάπτυξης, ενώ η απώλεια του φθηνού ρωσικού φυσικού αερίου, το ενεργειακό κόστος και η κρίση του εξαγωγικού βιομηχανικού μοντέλου έχουν ασκήσει τεράστια πίεση στην οικονομία.

Στην αυτοκινητοβιομηχανία, η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση συμπίπτει με την επιθετική άνοδο των κινεζικών κατασκευαστών.

Και πολιτικά, η ευθύνη έχει ήδη μοιραστεί.

Πρώτα τιμωρήθηκε ο κυβερνητικός συνασπισμός SPD–Πρασίνων–FDP. Στη συνέχεια επέστρεψαν οι Χριστιανοδημοκράτες υπό τον Μερτς.

Όταν όμως διαφορετικές κυβερνήσεις αδυνατούν να αναστρέψουν την ίδια αίσθηση οικονομικής παρακμής, ένα τμήμα του εκλογικού σώματος αρχίζει να θεωρεί ότι το πρόβλημα δεν είναι απλώς η κυβέρνηση.

Είναι το ίδιο το πολιτικό establishment.

Μετανάστευση: Μια δεκαετία υποσχέσεων που γύρισε μπούμερανγκ

Εδώ βρίσκεται το δεύτερο εκρηκτικό συστατικό.

Το γερμανικό σύστημα ασύλου βρέθηκε επί χρόνια υπό ισχυρή πίεση, ενώ διαδοχικές κυβερνήσεις υποσχέθηκαν αυστηρότερο έλεγχο των ροών.

Μια σειρά θανατηφόρων επιθέσεων — από το Solingen έως το Aschaffenburg και το Μόναχο — μετέτρεψε παράλληλα μια συζήτηση αριθμών σε θέμα καθημερινής ασφάλειας για μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης.

Οι εγκληματολογικές στατιστικές απαιτούν προσεκτική ανάγνωση: οι αλλοδαποί εμφανίζονται υπερεκπροσωπούμενοι σε ορισμένες κατηγορίες υπόπτων, αλλά δημογραφικοί και κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες επηρεάζουν σημαντικά αυτή την εικόνα. Το ίδιο το υλικό σημειώνει μάλιστα ότι το 2025 ο αριθμός των αλλοδαπών υπόπτων μειώθηκε περίπου 3%.

Πολιτικά όμως, η αντίληψη έχει ήδη παγιωθεί.

Και στην πολιτική, η αντίληψη μπορεί να αποδειχθεί ισχυρότερη από την τάση ενός μεμονωμένου στατιστικού δείκτη.

Το ευρωπαϊκό παράδοξο: Οι αριθμοί πέφτουν, η οργή όχι

Αυτό ίσως είναι το σημαντικότερο στοιχείο για ολόκληρη την Ευρώπη.

Οι αιτήσεις ασύλου στη Γερμανία έχουν μειωθεί σημαντικά σε σχέση με την κορύφωση του 2023. Οι παράτυπες διελεύσεις σε σημαντικές ευρωπαϊκές διαδρομές επίσης έχουν υποχωρήσει μετά την ενίσχυση των ελέγχων και τις συμφωνίες με τρίτες χώρες.

Κι όμως, η εκλογική πίεση δεν εξαφανίζεται.

Γιατί;

Διότι η πολιτική συζήτηση έχει μετακινηθεί από το «πόσοι έρχονται σήμερα» στο «εμπιστεύομαι το κράτος ότι ελέγχει ποιος εισέρχεται;».

Αυτό είναι πολύ δυσκολότερο να αποκατασταθεί.

Το AfD δεν είναι γερμανική εξαίρεση

Από εδώ και πέρα το αποτέλεσμα γίνεται ευρωπαϊκό.

Η Αυστρία είδε το FPÖ να έρχεται πρώτο στις εθνικές εκλογές του 2024. Η Ολλανδία έζησε την εκλογική άνοδο του Geert Wilders και στη συνέχεια την κατάρρευση του κυβερνητικού συνασπισμού στον οποίο συμμετείχε το κόμμα του. Η Marine Le Pen έχει μετατρέψει εδώ και χρόνια την Εθνική Συσπείρωση σε κεντρική δύναμη της γαλλικής πολιτικής. Η Giorgia Meloni κυβερνά την Ιταλία έχοντας ταυτόχρονα ακολουθήσει πολύ πιο πραγματιστική ευρωπαϊκή και εξωτερική πολιτική από εκείνη που πολλοί προέβλεπαν.

Και η Ουγγαρία προσφέρει ένα ακόμη ενδιαφέρον παράδειγμα.

Η ήττα του Viktor Orbán δεν συνοδεύτηκε από επιστροφή σε μια πολιτική ανοιχτών συνόρων. Αντίθετα, σύμφωνα με το υλικό, ο Péter Magyar διατήρησε σκληρή γραμμή στο μεταναστευτικό ενώ οικοδόμησε την εκλογική του επίθεση κυρίως γύρω από τη διαφθορά και την οικονομία.

Αυτό δείχνει μια βαθύτερη μετατόπιση: οι δυνάμεις της σκληρής Δεξιάς μπορεί να μην καταλαμβάνουν πάντοτε την εξουσία, αλλά ορισμένες από τις θέσεις τους μετακινούν το κέντρο βάρους ολόκληρου του πολιτικού συστήματος.

Το «τείχος» απέναντι στο AfD έχει πλέον ένα πρόβλημα

Η γερμανική πολιτική τάξη έχει βασιστεί στο λεγόμενο Brandmauer — το «τείχος προστασίας» που αποκλείει συνεργασία με το AfD.

Όσο όμως το AfD βρισκόταν στο 15% ή στο 20%, το μοντέλο ήταν πολιτικά διαχειρίσιμο.

Στο 43,8%, η εξίσωση αλλάζει.

Εάν όλες οι υπόλοιπες δυνάμεις χρειάζονται να συνασπιστούν για να κρατήσουν εκτός εξουσίας το κόμμα που ήρθε πρώτο, το AfD αποκτά ένα νέο επιχείρημα: ότι το πολιτικό σύστημα ενώνεται εναντίον της επιλογής των ψηφοφόρων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι τα άλλα κόμματα έχουν υποχρέωση να συνεργαστούν μαζί του. Οι κοινοβουλευτικές δημοκρατίες λειτουργούν με πλειοψηφίες και συνασπισμούς, όχι με αυτόματη ανάθεση της εξουσίας στο πρώτο κόμμα.

Σημαίνει όμως ότι το Brandmauer από μόνο του δεν αποτελεί πλέον πολιτική στρατηγική.

Το πραγματικό καμπανάκι για τον Μερτς

Και εδώ φτάνουμε στον Φρίντριχ Μερτς.

Ο Γερμανός καγκελάριος βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα πολύ δυσκολότερο πρόβλημα από μια κακή περιφερειακή εκλογική επίδοση.

Πρέπει να αποδείξει ότι η παραδοσιακή κεντροδεξιά μπορεί να προσφέρει ταυτόχρονα οικονομική ανάπτυξη, βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, ελεγχόμενη μετανάστευση και ασφάλεια — χωρίς να μετατραπεί η ίδια σε AfD.

Εάν αποτύχει, το AfD δεν χρειάζεται καν να μπει άμεσα σε κυβέρνηση για να κερδίσει.

Θα έχει ήδη αλλάξει την ατζέντα της χώρας.

Η Σαξονία-Άνχαλτ είναι το ευρωπαϊκό warning

Το μεγαλύτερο λάθος θα ήταν να αντιμετωπιστεί το αποτέλεσμα ως ακόμη μία «ιδιαιτερότητα της Ανατολικής Γερμανίας».

Σαφώς υπάρχουν ιδιαίτεροι παράγοντες στα ανατολικά κρατίδια: χαμηλότεροι μισθοί σε σχέση με τη Δύση, δημογραφική πίεση και βαθύτερη δυσπιστία προς τους θεσμούς του Βερολίνου.

Αλλά τα θέματα που τροφοδοτούν την πολιτική ανατροπή — ανάπτυξη, βιομηχανία, μετανάστευση, ασφάλεια, εμπιστοσύνη στους θεσμούς — υπάρχουν από το Βερολίνο μέχρι το Παρίσι, τη Βιέννη, τη Χάγη και τις Βρυξέλλες.

Το 43,8% του AfD είναι επομένως κάτι περισσότερο από γερμανικό εκλογικό σοκ. Είναι προειδοποίηση προς το ευρωπαϊκό Κέντρο ότι δεν αρκεί πλέον να αποκλείει τα κόμματα της ριζοσπαστικής Δεξιάς από την εξουσία. Πρέπει να αντιμετωπίσει τις συνθήκες που στέλνουν τους ψηφοφόρους σε αυτά.

Η Σαξονία-Άνχαλτ μπορεί να ήταν ο σεισμός.

Το ερώτημα για την Ευρώπη είναι πού θα χτυπήσει ο επόμενος.

Πηγή: pagenews.gr