Η φετινή αντιπαράθεση για το Κυπριακό μεταφέρθηκε ευθέως στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών.
Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης χρησιμοποίησε την ομιλία του στη Νέα Υόρκη για να απαντήσει προσωπικά στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και να αντιπαραβάλει τις αναφορές του Τούρκου προέδρου στο διεθνές δίκαιο και στην εδαφική ακεραιότητα με τη συνεχιζόμενη διαίρεση της Κύπρου.
«Άκουσα πολύ προσεκτικά την ομιλία του Προέδρου Ερντογάν χθες. Αναφορές στο διεθνές δίκαιο, στον σεβασμό της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας όλων των κρατών, στην παράνομη κατοχή, στο δράμα των προσφύγων. Εντούτοις, σε σχέση με την Κύπρο, η Τουρκία πράττει το ακριβώς αντίθετο. Μέγιστη υποκρισία», ανέφερε.
«Αν επικαλείστε τον Χάρτη, πρώτα εφαρμόστε τον»
Ο Χριστοδουλίδης στάθηκε ιδιαίτερα στην επίκληση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών από τον Ερντογάν.
«Οι πολιτικοί κρίνονται όχι από τα λόγια τους αλλά από τις πράξεις τους. Κύριε Ερντογάν, εάν θέλετε να επικαλείστε τον Χάρτη, πρέπει πρώτα να τον εφαρμόζετε», δήλωσε.
Η συγκεκριμένη φράση ήταν το πολιτικό κέντρο της παρέμβασης.
Η Λευκωσία επιχειρεί να μεταφέρει ξανά τη συζήτηση από το πεδίο των ανταγωνιστικών εθνικών αφηγήσεων στο θεσμικό πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών και στις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Η γραμμή της Λευκωσίας: Μία βάση λύσης
Ο Κύπριος πρόεδρος ήταν κατηγορηματικός ως προς το μοντέλο επίλυσης.
«Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ έχει καθορίσει το πλαίσιο για την επίλυση του Κυπριακού. Το πλαίσιο αυτό, μιας Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, παραμένει η μοναδική βάση επί της οποίας πρέπει να επιτευχθεί μια συνολική λύση», είπε.
Αυτό συνιστά ευθεία απόρριψη της τουρκικής θέσης υπέρ λύσης δύο κρατών.
Η Άγκυρα και η τουρκοκυπριακή πλευρά έχουν τα τελευταία χρόνια υποστηρίξει ότι οποιαδήποτε νέα διαπραγμάτευση θα πρέπει να βασίζεται στην «κυριαρχική ισότητα» και στο «ίσο διεθνές καθεστώς» των δύο πλευρών, θέση που διαφέρει θεμελιωδώς από το ομοσπονδιακό πλαίσιο των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας.
«Έτοιμος να ξεκινήσω από εκεί που σταματήσαμε το 2017»
Ο Χριστοδουλίδης επιχείρησε ταυτόχρονα να συνδυάσει τη σκληρή απάντηση προς τον Ερντογάν με μήνυμα διαπραγματευτικής ετοιμότητας.
Δήλωσε ότι είναι:
«Έτοιμος για την επανέναρξη των συνομιλιών από το σημείο στο οποίο διακόπηκαν το 2017, αξιοποιώντας το ουσιαστικό έργο που έχει ήδη επιτελεστεί, εντός του συμφωνημένου πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών».
Η αναφορά στο 2017 παραπέμπει στο Κραν Μοντανά και στην τελευταία μεγάλη διαπραγματευτική προσπάθεια πριν από το μακρύ αδιέξοδο που ακολούθησε.
Το μήνυμα της Λευκωσίας είναι ότι δεν θεωρεί πως απαιτείται μια εντελώς νέα διαδικασία από μηδενική βάση, αλλά επανεκκίνηση πάνω στις συγκλίσεις και στο υλικό που έχει ήδη παραχθεί.
Γκουτέρες: Νέα 5+1 μετά από προετοιμασία
Η τοποθέτηση του Χριστοδουλίδη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο ΟΗΕ προσπαθεί να διατηρήσει ενεργό τον διάλογο.
Στα τέλη Ιουλίου, μετά από κοινή συνάντηση του Χριστοδουλίδη και του Τουρκοκύπριου ηγέτη Tufan Erhürman, ο Αντόνιο Γκουτέρες ανακοίνωσε ότι σκοπεύει να συγκαλέσει νέα συνάντηση 5+1 μετά από κατάλληλη προετοιμασία σε ζητήματα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, μεθοδολογίας και ουσίας, λαμβάνοντας υπόψη τις ήδη επιτευχθείσες συγκλίσεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει ήδη συμφωνηθεί επανέναρξη επίσημων διαπραγματεύσεων.
Δείχνει όμως ότι υπάρχει ενεργή προσπάθεια του ΟΗΕ να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για νέα διαδικασία.
«Η κοινή βάση υπάρχει»
Ο Χριστοδουλίδης επέμεινε ότι το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη συμφωνημένης βάσης.
«Η κοινή βάση υπάρχει: τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, το διεθνές δίκαιο, καθώς και το δίκαιο, οι αξίες και οι αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης», τόνισε.
Κατά την κυπριακή πλευρά, εκείνο που λείπει είναι η πολιτική βούληση για επιστροφή σε ουσιαστική διαπραγμάτευση.
Από την άλλη πλευρά, η Άγκυρα και η τουρκοκυπριακή ηγεσία υποστηρίζουν ότι το ομοσπονδιακό μοντέλο έχει εξαντληθεί και ζητούν αναγνώριση κυριαρχικής ισότητας πριν από την έναρξη νέας επίσημης διαδικασίας.
Αυτό παραμένει το βασικό θεσμικό χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών.
«Η διχοτόμηση δεν θα γίνει αποδεκτή»
Ο Χριστοδουλίδης χρησιμοποίησε απόλυτη γλώσσα για το ενδεχόμενο δύο κρατών.
«Η διχοτόμηση δεν θα γίνει αποδεκτή. Δεν μπορεί και δεν θα είναι αυτό το μέλλον της πατρίδας και του λαού μου. Ποτέ», δήλωσε.
Στόχος, είπε, παραμένει μια λύση που θα επιτρέψει σε Ελληνοκύπριους, Τουρκοκύπριους, Μαρωνίτες, Αρμένιους και Λατίνους να ζουν μαζί με ειρήνη, ασφάλεια και ευημερία.
Η αναφορά αυτή επιχειρεί να δώσει στο Κυπριακό όχι μόνο γεωπολιτικό αλλά και κοινωνικό περιεχόμενο: επανένωση θεσμών, εδάφους και κοινοτήτων.
Μήνυμα και προς τους Τουρκοκύπριους
Ο Κύπριος πρόεδρος απευθύνθηκε άμεσα και στην τουρκοκυπριακή κοινότητα.
«Καλώ τους Τουρκοκύπριους συμπατριώτες μου να αντιληφθούν το κοινό μας μέλλον ως μια μοναδική ευκαιρία για ευημερία», είπε.
Και στη συνέχεια απευθύνθηκε προσωπικά στον Ερντογάν:
«Καλώ τον Πρόεδρο Ερντογάν να δώσει το πράσινο φως για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις εντός του πλαισίου που έχει συμφωνηθεί από τον ΟΗΕ».
Η επιλογή αυτής της διατύπωσης έχει σαφή πολιτικό στόχο: να μεταφέρει στην Άγκυρα την ευθύνη για το εάν μπορεί να ξεκινήσει νέα ουσιαστική διαπραγματευτική διαδικασία.
Το βαθύτερο μήνυμα: «Δεν υπάρχουν δύο μέτρα στο διεθνές δίκαιο»
Ο Χριστοδουλίδης συνέδεσε το Κυπριακό με μια ευρύτερη αρχή που αφορά ολόκληρο το διεθνές σύστημα.
Υποστήριξε ότι η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα δεν μπορούν να εφαρμόζονται επιλεκτικά και ότι οι αποφάσεις του ΟΗΕ δεν μπορούν να γίνονται σεβαστές σε μια κρίση και να αγνοούνται σε άλλη.
Αυτή είναι και η βασική διπλωματική γραμμή της Λευκωσίας:
η Κύπρος επιχειρεί να παρουσιάσει το ζήτημα όχι ως μια διμερή ελληνοτουρκική διαφορά, αλλά ως δοκιμασία συνέπειας του διεθνούς συστήματος απέναντι στην κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Η μάχη τώρα είναι για την επανεκκίνηση
Η ομιλία Χριστοδουλίδη είχε δύο επίπεδα.
Το πρώτο ήταν συγκρουσιακό: ευθεία επίθεση στον Ερντογάν για την απόσταση μεταξύ της ρητορικής του περί διεθνούς δικαίου και της τουρκικής πολιτικής στην Κύπρο.
Το δεύτερο ήταν διαπραγματευτικό: πρόσκληση για άμεση επιστροφή στο πλαίσιο του ΟΗΕ.
Αυτό σημαίνει ότι το επόμενο κρίσιμο βήμα δεν είναι ακόμη η τελική λύση.
Είναι εάν μπορεί να δημιουργηθεί κοινώς αποδεκτή αφετηρία για επανέναρξη ουσιαστικών συνομιλιών.
Και εκεί παραμένει η μεγάλη απόσταση: η Λευκωσία επιμένει στη Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία, ενώ η τουρκική πλευρά εξακολουθεί να προωθεί μοντέλο δύο κρατών και κυριαρχικής ισότητας.
Η Νέα Υόρκη δεν έκλεισε αυτή την απόσταση.
Αλλά ο Χριστοδουλίδης επέλεξε να κάνει απολύτως σαφές το δικό του όριο:
καμία διχοτόμηση, καμία αλλαγή της συμφωνημένης βάσης του ΟΗΕ — και διαπραγμάτευση από εκεί που σταμάτησε.
Πηγή: pagenews.gr