Ποιος φοβάται τη γραμμή Γεραπετρίτη; Το μήνυμα στον ΟΗΕ και το καλώδιο που δοκιμάζει την Άγκυρα

«Οι θαλάσσιες ζώνες δεν είναι πεδίο πλειστηριασμού»: Η Αθήνα συνδέει τη διεθνή αντίδραση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο με την προετοιμασία των ερευνών για τη διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου — Ο συντονισμός με Παρίσι και Λευκωσία και η διάκριση ενημέρωσης από αδειοδότηση.

«Η Ελλάδα δεν πρόκειται να ανεχθεί οποιαδήποτε παρανομία σε ό,τι αφορά τις θαλάσσιες ζώνες».

Η δήλωση του Γιώργου Γεραπετρίτη, μετά τη συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες στη Νέα Υόρκη, συμπυκνώνει την απάντηση της Αθήνας στις κινήσεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο: διεθνής κινητοποίηση, επιμονή στους κανόνες του Δικαίου της Θάλασσας και προετοιμασία για τη συνέχιση έργων στρατηγικής σημασίας.

Το βάρος της παρέμβασης βρίσκεται στη σύνδεση αυτών των ενεργειών. Η ελληνική διπλωματία επιδιώκει να αποτρέψει τη μετατροπή μιας αμφισβητούμενης διεκδίκησης σε αποδεκτή αφετηρία διαπραγμάτευσης, ενώ το σχέδιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου επανέρχεται στο επιχειρησιακό προσκήνιο.

Η δοκιμασία για την Αθήνα είναι διπλή: να διατηρήσει ισχυρή διεθνή στήριξη και να μεταφέρει αυτή τη στήριξη σε πραγματικό περιθώριο δράσης.

«Δεν είναι πεδίο πλειστηριασμού»

Ο υπουργός Εξωτερικών επέλεξε μια διατύπωση με σαφές πολιτικό περιεχόμενο:

«Πρέπει να καταλάβουμε όλοι ότι οι θαλάσσιες ζώνες δεν είναι ένα πεδίο πλειστηριασμού. Είναι ένα πεδίο στο οποίο θα πρέπει το Διεθνές Δίκαιο να επιβάλλεται».

Η θέση αυτή αποκτά σημασία σε μια περιοχή όπου οι συμφωνίες, οι διμερείς προσεγγίσεις και οι ενεργειακές επιδιώξεις δημιουργούν διαρκώς νέες πιέσεις.

Η απάντηση Γεραπετρίτη είναι ότι οι μεταβολές στις σχέσεις των κρατών δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως εξουσιοδότηση για παραβίαση δικαιωμάτων τρίτων. Η ελληνική επιχειρηματολογία στηρίζεται σε κανόνες που η Αθήνα επιδιώκει να καταστήσει κοινό σημείο αναφοράς για περισσότερους συνομιλητές.

Αυτή είναι και η ισχυρότερη πλευρά της στρατηγικής του: η υπεράσπιση των ελληνικών θέσεων αποκτά μεγαλύτερο βάρος όταν συνδέεται με την προστασία κανόνων που ενδιαφέρουν και άλλες χώρες.

Από την ελληνική αντίδραση στην κοινή δήλωση

Η συνάντηση με τον Γκουτέρες πραγματοποιήθηκε στις 28 Οκτωβρίου, σε συνέχεια της διπλωματικής κινητοποίησης στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών.

Είχε προηγηθεί η κοινή δήλωση της Ελλάδας, της Κύπρου, της Αιγύπτου, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Μπαχρέιν και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την οποία εκφώνησε ο Γιώργος Γεραπετρίτης.

Η κοινή τοποθέτηση χαρακτήριζε το τουρκολιβυκό μνημόνιο άκυρο και αντίθετο στο Διεθνές Δίκαιο, απορρίπτοντας τη δυνατότητά του να αποτελέσει νόμιμη βάση οριοθέτησης εις βάρος τρίτων κρατών.

Πρόκειται για ουσιαστικό διπλωματικό αποτέλεσμα: η ελληνική θέση εκφράζεται από ένα σχήμα που περιλαμβάνει ευρωπαϊκούς και αραβικούς παράγοντες με ιδιαίτερη βαρύτητα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η δήλωση δεν αποτελεί δικαστική απόφαση ούτε απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας. Προσφέρει, όμως, στην Αθήνα ένα συγκεκριμένο πολιτικό έρεισμα απέναντι στην προσπάθεια νομιμοποίησης του μνημονίου.

Η σημασία του ΟΗΕ για την ελληνική στρατηγική

Η ελληνική προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας για τον Οκτώβριο προσφέρει πρόσβαση, ορατότητα και δυνατότητα ανάδειξης ζητημάτων θαλάσσιας ασφάλειας.

Ο Γεραπετρίτης αξιοποιεί αυτό το περιβάλλον για να παρουσιάσει τις ελληνικές ανησυχίες ως μέρος ενός ευρύτερου προβλήματος: τι συμβαίνει όταν κράτη επιχειρούν να διαμορφώσουν θαλάσσιες διευθετήσεις παρακάμπτοντας τους κανόνες και τα δικαιώματα άλλων.

Η συνάντηση με τον γενικό γραμματέα εντάσσεται σε αυτή την προσπάθεια. Η αξία της βρίσκεται στην άμεση επικοινωνία των ελληνικών θέσεων στο ανώτατο επίπεδο της γραμματείας του ΟΗΕ.

Η ίδια η συνάντηση δεν ισοδυναμεί με υιοθέτηση κάθε ελληνικού επιχειρήματος από τον Οργανισμό. Ενισχύει, ωστόσο, τη συνέχεια μιας διπλωματικής εκστρατείας που κρατά το ζήτημα ενεργό και διεθνώς ορατό.

Στο Ηράκλειο το γαλλικό πλοίο — το επόμενο βήμα παραμένει κρίσιμο

Παράλληλα με τις επαφές στη Νέα Υόρκη, το Abeille Marengo βρίσκεται στο λιμάνι του Ηρακλείου, στο πλαίσιο της προετοιμασίας για τις έρευνες της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα δημοσιεύματα της 29ης Οκτωβρίου, εκκρεμεί η έκδοση της σχετικής NAVTEX, η οποία θα προσδιορίσει την περιοχή και το χρονικό πλαίσιο των εργασιών.

Η άφιξη του πλοίου αποτελεί βήμα προετοιμασίας. Δεν σημαίνει ότι οι έρευνες έχουν ήδη επανεκκινήσει ούτε ότι έχει ολοκληρωθεί κάθε απαιτούμενη διαδικασία.

Εκεί ακριβώς θα δοκιμαστεί η αποτελεσματικότητα του συντονισμού: στην ασφαλή και οργανωμένη μετάβαση από τις ανακοινώσεις στην εκτέλεση των εργασιών.

Για τον Γεραπετρίτη, το διπλωματικό ζητούμενο είναι να υποστηρίξει αυτή τη μετάβαση χωρίς να επιτρέψει να εμφανιστεί η συνέχιση του έργου ως παραχώρηση κάποιας τρίτης χώρας.

Η ενημέρωση δεν είναι αίτημα άδειας

Στο επίκεντρο της κυβερνητικής τοποθέτησης βρίσκεται η διάκριση μεταξύ ναυτιλιακής ενημέρωσης και αδειοδότησης.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης δήλωσε:

«Δεν υπάρχει κανένα ζήτημα αιτήματος άδειας, άρα διαδικασίας αδειοδότησης, από οποιαδήποτε άλλη χώρα ή αρχή, πέραν των ελληνικών Αρχών».

Και πρόσθεσε:

«Η διαδικασία ενημέρωσης, όπως προβλέπεται σε αυτά τα έργα από την εταιρεία, δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα, δεν αναγνωρίζει κανένα δικαίωμα».

Η διατύπωση αποτυπώνει την ελληνική θέση απέναντι στον κίνδυνο μια τεχνική επικοινωνία να παρουσιαστεί πολιτικά ως αποδοχή ξένης αρμοδιότητας.

Για την Αθήνα, η οργάνωση της ναυσιπλοΐας και η ενημέρωση για εργασίες δεν πρέπει να μετατρέπονται σε έμμεση αναγνώριση δικαιώματος έγκρισης ή απαγόρευσης.

Η σαφήνεια σε αυτό το σημείο ενισχύει τη συνοχή της κυβερνητικής γραμμής: διπλωματικός συντονισμός και επιχειρησιακή προετοιμασία με κοινή δημόσια θέση για τις αρμοδιότητες.

Το ευρωπαϊκό βάρος της διασύνδεσης

Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου παρουσίασε το έργο στους Ευρωπαίους ομολόγους του στο Λουξεμβούργο, επιμένοντας στη στρατηγική του διάσταση.

«Ένα έργο ευρωπαϊκής στρατηγικής σημασίας που προχωράει με σχέδιο, με αποφασιστικότητα, σύμφωνα πάντα με το διεθνές δίκαιο και το δίκαιο της θάλασσας», ανέφερε.

Η ευρωπαϊκή διάσταση διευρύνει το πολιτικό πλαίσιο της υπόθεσης. Η διασύνδεση αφορά ενεργειακές υποδομές και τη δυνατότητα υλοποίησης διασυνοριακών έργων σε ένα περιβάλλον αμφισβητήσεων.

Ο συντονισμός Αθήνας, Λευκωσίας και Παρισίων μπορεί να ενισχύσει την αξιοπιστία της προετοιμασίας. Η πραγματική του αποτελεσματικότητα θα αξιολογηθεί στα επόμενα βήματα, στο χρονοδιάγραμμα και στη δυνατότητα εκτέλεσης των εργασιών.

Η απάντηση Γεραπετρίτη στην κριτική περί αδράνειας

Η κυβέρνηση δέχεται κριτική για τις δυσμενείς εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Η απάντηση που επιχειρεί να δώσει ο υπουργός Εξωτερικών στηρίζεται σε συγκεκριμένες κινήσεις: κοινή διεθνής τοποθέτηση, επαφή με τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ και διπλωματική υποστήριξη της προετοιμασίας για το καλώδιο.

Αυτές οι κινήσεις δεν εξαλείφουν την τουρκική αμφισβήτηση. Δημιουργούν, όμως, αντίβαρα και καθιστούν δυσκολότερη την παρουσίασή της ως αποδεκτής περιφερειακής πραγματικότητας.

Το πολιτικό επιχείρημα υπέρ της γραμμής Γεραπετρίτη βρίσκεται σε αυτή τη συσσώρευση στήριξης. Η διπλωματία αποδίδει όταν εξασφαλίζει συμμάχους, αποσαφηνίζει θέσεις και υποστηρίζει τις επόμενες πρακτικές ενέργειες.

Το επόμενο τεστ θα δοθεί στη θάλασσα. Η θέση με την οποία προσέρχεται η Αθήνα διατυπώθηκε ήδη από τη Νέα Υόρκη:

«Οι θαλάσσιες ζώνες δεν είναι ένα πεδίο πλειστηριασμού. Είναι ένα πεδίο στο οποίο θα πρέπει το Διεθνές Δίκαιο να επιβάλλεται».

Πηγή: pagenews.gr