Μήνυμα Τσίπρα στις ελίτ για τα όρια της πολιτικής αστάθειας

Ο Αλέξης Τσίπρας έβαλε στο τραπέζι ένα σαφές μετεκλογικό σενάριο: αναζήτηση συνεργασιών, δεύτερη κάλπη εφόσον χρειαστεί και τελικά εντολή διακυβέρνησης γύρω από το πρώτο κόμμα. Ταυτόχρονα απέκλεισε τον «μεγάλο συνασπισμό», υποστηρίζοντας ότι θα ενίσχυε πολιτικά την ακροδεξιά.

Η συζήτηση για τις επόμενες εκλογές έχει ήδη μετακινηθεί από το ερώτημα «ποιος θα είναι πρώτος» στο δυσκολότερο ερώτημα: πώς θα κυβερνηθεί η χώρα εάν η πρώτη κάλπη δεν παράξει κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Στη συνέντευξή του στην εκπομπή «Σήμερα» του ΣΚΑΪ, ο Αλέξης Τσίπρας έδωσε τη δική του απάντηση. Δεν περιέγραψε τις δεύτερες εκλογές ως θεσμικό αδιέξοδο. Αντίθετα, τις παρουσίασε ως πιθανό μηχανισμό παραγωγής καθαρότερης πολιτικής εντολής.

Και ακριβώς εκεί βρίσκεται το πολιτικό ενδιαφέρον της τοποθέτησής του.

Η φράση που δείχνει την επόμενη ημέρα

Ο Τσίπρας υποστήριξε ότι η ΕΛ.Α.Σ., εφόσον βρεθεί σε θέση να διεκδικήσει κυβέρνηση, θα αναζητήσει αρχικά συνεργασίες με προοδευτικές δυνάμεις πάνω στο δικό της πολιτικό σχέδιο. Εάν αυτό δεν καταστεί δυνατό, έδειξε τον δρόμο της δεύτερης κάλπης.

Η πιο αποκαλυπτική φράση της συνέντευξης ήταν η αναφορά του στο τι θα μπορούσε να προκαλέσει η δεύτερη εκλογική αναμέτρηση:

«Θα δώσουν ποσοστά και θα δώσουν και εντολή διακυβέρνησης. Είτε δίνοντας τη δυνατότητα στο πρώτο κόμμα, είτε την εντολή, τον εξαναγκασμό στους υπόλοιπους να στηρίξουν το πρώτο κόμμα για να κυβερνήσει».

Πρόκειται για πολιτική εκτίμηση του ίδιου του Τσίπρα, όχι για δεδομένο σχετικά με το αποτέλεσμα των επόμενων εκλογών. Ωστόσο, αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο ο πρώην πρωθυπουργός προσεγγίζει το ενδεχόμενο να μην προκύψει κυβέρνηση από την πρώτη αναμέτρηση.

Η λογική του είναι ότι η δεύτερη κάλπη θα μπορούσε να μετατρέψει το ερώτημα της ψήφου σε πολύ πιο συγκεκριμένο δίλημμα διακυβέρνησης.

Το μήνυμα προς οικονομία, αγορές και πολιτικό σύστημα

Υπό αυτή την έννοια, η τοποθέτηση μπορεί να διαβαστεί και ως μήνυμα προβλεψιμότητας προς τους οικονομικούς και θεσμικούς παράγοντες που παρακολουθούν τον ελληνικό πολιτικό κύκλο: ο Τσίπρας δεν περιέγραψε μια ανοιχτή ακολουθία εκλογικών αναμετρήσεων χωρίς ορατό τέλος, αλλά ένα πολιτικό σχέδιο στο οποίο η δεύτερη κάλπη θα πρέπει, κατά την εκτίμησή του, να παράξει ισχυρότερη εντολή.

Αυτό όμως είναι ερμηνεία της πολιτικής σημασίας των δηλώσεών του. Ο ίδιος δεν είπε ότι απευθύνεται στις «ελίτ» ή στον διεθνή παράγοντα.

Το ενδιαφέρον είναι ότι το ζήτημα της σταθερής κυβέρνησης βρίσκεται ήδη στο κέντρο και της κυβερνητικής επιχειρηματολογίας, αλλά με διαφορετική απάντηση.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιμένει στην αυτοδυναμία ως στόχο. Στη ΔΕΘ δήλωσε ότι θεωρεί τις αυτοδύναμες κυβερνήσεις καταλληλότερες για γρήγορες αποφάσεις και υπογράμμισε ότι η Ελλάδα θα πρέπει να διαθέτει σταθερή κυβέρνηση όταν αναλάβει την Προεδρία της ΕΕ την 1η Ιουλίου 2027.

Παράλληλα έχει αναγνωρίσει ότι τελικός κριτής είναι η λαϊκή ετυμηγορία και ότι, εάν οι πολίτες δεν δώσουν αυτοδυναμία, θα πρέπει να αναζητηθεί κυβέρνηση συνεργασίας.

Έτσι διαμορφώνονται δύο διαφορετικές προσεγγίσεις απέναντι στο ίδιο πρόβλημα: η ΝΔ διεκδικεί αυτοδυναμία από την εκλογική διαδικασία, ενώ ο Τσίπρας αφήνει ανοιχτό τον δρόμο συνεργασιών και, εφόσον αυτές δεν καταστούν δυνατές, μιας δεύτερης κάλπης που κατά την εκτίμησή του θα δώσει καθαρότερη εντολή.

Κόκκινη γραμμή ο «μεγάλος συνασπισμός»

Εκεί όπου ο Τσίπρας ήταν περισσότερο κατηγορηματικός ήταν στο ενδεχόμενο μιας κυβέρνησης «μεγάλου συνασπισμού».

Υπενθύμισε ότι ο ίδιος είχε σχηματίσει κυβέρνηση συνεργασίας με τους ΑΝΕΛ το 2015, επειδή δεν υπήρχε αυτοδυναμία, αλλά διαχώρισε εκείνη την περίπτωση από ένα μοντέλο συγκυβέρνησης των δύο μεγαλύτερων πολιτικών πόλων.

«Ο μεγάλος συνασπισμός στην Ελλάδα δεν θα ήταν μια ευνοϊκή θετική εξέλιξη για το πολιτικό σύστημα», υποστήριξε.

Και εξήγησε τη λογική του:

«Το πολιτικό σύστημα χρειάζεται ένα δίπολο και εναλλαγή στη διακυβέρνηση».

Κατά τον Τσίπρα, κάθε κυβέρνηση χρειάζεται απέναντί της μια ισχυρή αντιπολίτευση που να την ελέγχει. Γι’ αυτό συνέδεσε τον μεγάλο συνασπισμό με τον κίνδυνο ενίσχυσης αντισυστημικών και ακροδεξιών δυνάμεων, χαρακτηρίζοντάς τον «την καλύτερη τροφή στην ακροδεξιά»

Το δίπολο που θέλει να οικοδομήσει

Η δεύτερη διάσταση της παρέμβασής του αφορά την προσπάθεια της ΕΛ.Α.Σ. να εμφανιστεί ως ο άλλος ισχυρός πόλος απέναντι στη Νέα Δημοκρατία.

Ο Τσίπρας είπε ότι θεωρεί εξίσου εφικτό το κόμμα του να αναδειχθεί πρώτο όσο θεωρείται εφικτός ο στόχος της αυτοδυναμίας της ΝΔ. Αυτό αποτελεί προφανώς δικό του πολιτικό στόχο και όχι πρόβλεψη για το εκλογικό αποτέλεσμα.

Η πολιτική αρχιτεκτονική που περιέγραψε έχει επομένως τρία διαδοχικά επίπεδα: ισχυρό δίπολο, αναζήτηση κυβέρνησης με βάση τον συσχετισμό που θα δώσουν οι πολίτες και δεύτερη εκλογική αναμέτρηση εάν η πρώτη δεν παράξει κυβερνητική λύση.

Δεν υπάρχει όμως βάση για να θεωρηθεί δεδομένο ότι οι πρώτες εκλογές δεν θα δώσουν κυβέρνηση ή ότι οι δεύτερες θα οδηγήσουν υποχρεωτικά σε συγκεκριμένη συνεργασία. Πρόκειται για το μετεκλογικό σενάριο που περιέγραψε ο ίδιος ο Τσίπρας.

Το σημείο όπου Τσίπρας και Μητσοτάκης συναντώνται — και χωρίζουν

Υπάρχει μια ενδιαφέρουσα σύγκλιση στο θεσμικό αποτέλεσμα που επιδιώκουν οι δύο πολιτικοί αντίπαλοι: να υπάρξει λειτουργική κυβέρνηση μετά την εκλογική διαδικασία.

Η διαφορά βρίσκεται στον δρόμο.

Ο Μητσοτάκης δηλώνει ότι επιδιώκει αυτοδύναμη ΝΔ και έχει απορρίψει την αλλαγή του εκλογικού νόμου για να διευκολύνει αυτόν τον στόχο.

Ο Τσίπρας εμφανίζεται περισσότερο ανοικτός στην αναζήτηση συνεργασιών, αλλά ταυτόχρονα κλείνει την πόρτα στον μεγάλο συνασπισμό και επενδύει στην ιδέα ενός ισχυρού διπολισμού.

Και κάπως έτσι η πραγματική μάχη του 2027 αρχίζει να αποκτά δεύτερο επίπεδο: όχι μόνο ποιος θα κερδίσει την πρώτη Κυριακή, αλλά ποιο μοντέλο διακυβέρνησης θα μπορέσει τελικά να παραγάγει η κάλπη.

Το πραγματικό μήνυμα της συνέντευξης

Η παρέμβαση Τσίπρα στον ΣΚΑΪ δεν αποτελεί εγγύηση πολιτικής σταθερότητας ούτε πρόβλεψη του εκλογικού αποτελέσματος. Είναι όμως μια σαφής δήλωση για το πώς ο ίδιος θέλει να οργανωθεί ο μετεκλογικός ανταγωνισμός: δύο ισχυροί πόλοι, κυβέρνηση που θα προκύψει από την εκλογική εντολή και ισχυρή αντιπολίτευση απέναντί της — χωρίς μεγάλο συνασπισμό που θα εξαφάνιζε τη βασική κυβερνητική εναλλακτική.

Και γι’ αυτό η αναφορά στις δεύτερες κάλπες έχει μεγαλύτερο πολιτικό βάρος από μια απλή εκλογική τακτική. Ο Τσίπρας επιχειρεί να περιγράψει εκ των προτέρων πού θεωρεί ότι τελειώνει η εκλογική αβεβαιότητα και πού πρέπει να αρχίζει η υποχρέωση σχηματισμού κυβέρνησης.

Πηγή: pagenews.gr