Ένα νέο και ιδιαίτερα σημαντικό τετ α τετ προστέθηκε στο ήδη βαρύ διπλωματικό πρόγραμμα του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Νέα Υόρκη.
Η συνάντηση του Έλληνα πρωθυπουργού με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου επιβεβαιώθηκε για σήμερα, Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου, στο περιθώριο της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, προγραμματίστηκε για περίπου τις 11:30 τοπική ώρα —18:30 ώρα Ελλάδας— και πραγματοποιήθηκε κατόπιν αιτήματος της ισραηλινής πλευράς.
Η τελευταία αυτή λεπτομέρεια έχει ιδιαίτερο διπλωματικό ενδιαφέρον.
Η συνάντηση δεν περιλαμβανόταν στο αρχικά ανακοινωμένο πρόγραμμα του πρωθυπουργού και, σύμφωνα με τα σημερινά ρεπορτάζ, οριστικοποιήθηκε τις τελευταίες ώρες.
Γιατί έχει βάρος το αίτημα της ισραηλινής πλευράς
Το γεγονός ότι, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, η συνάντηση ζητήθηκε από την ισραηλινή πλευρά αποκτά σημασία μέσα στη σημερινή συγκυρία.
Η Ελλάδα και το Ισραήλ έχουν αναπτύξει τα τελευταία χρόνια μια πολυεπίπεδη στρατηγική σχέση που εκτείνεται από την άμυνα και την ασφάλεια μέχρι την ενέργεια, τις επενδύσεις και τη διασυνδεσιμότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σε προηγούμενη συνάντησή τους, οι δύο πρωθυπουργοί είχαν συζητήσει την περαιτέρω εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας, τις περιφερειακές εξελίξεις, τη Συρία, τον Λίβανο, την Ερυθρά Θάλασσα, αλλά και ενεργειακά έργα και υποδομές συνδεσιμότητας. Ο Μητσοτάκης είχε επίσης θέσει την ανάγκη απελευθέρωσης των ομήρων και παύσης των ισραηλινών επιχειρήσεων στη Γάζα.
Αυτό το ιστορικό δίνει το πλαίσιο της σημερινής συνάντησης, όχι όμως προκαθορισμένη ατζέντα.
Γάζα: Το δύσκολο κεφάλαιο
Το πρώτο μεγάλο γεωπολιτικό ζήτημα που περιβάλλει τη συνάντηση είναι αναπόφευκτα η Μέση Ανατολή.
Η σχέση Αθήνας–Ιερουσαλήμ παραμένει στρατηγική, αλλά αυτό δεν σημαίνει ταύτιση σε κάθε πτυχή της ισραηλινής πολιτικής.
Η ελληνική κυβέρνηση έχει ταυτόχρονα υποστηρίξει το δικαίωμα του Ισραήλ στην ασφάλεια, την ανάγκη απελευθέρωσης των ομήρων και την ανάγκη τερματισμού των στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Γάζα, όπως είχε διατυπωθεί και στην προηγούμενη συνάντηση Μητσοτάκη–Νετανιάχου.
Και αυτό δημιουργεί μια λεπτή διπλωματική ισορροπία για την Αθήνα: διατήρηση της στρατηγικής σχέσης με το Ισραήλ, χωρίς εγκατάλειψη των ελληνικών και ευρωπαϊκών θέσεων για την ανθρωπιστική διάσταση της κρίσης και την ανάγκη πολιτικής διεξόδου.
Άμυνα: Ο σκληρός πυρήνας της σχέσης
Πέρα από τη Μέση Ανατολή, υπάρχει ένα κεφάλαιο που έχει αποκτήσει σταθερά μεγαλύτερη σημασία: η άμυνα.
Στην προηγούμενη συνάντησή τους, Μητσοτάκης και Νετανιάχου είχαν επαναβεβαιώσει τη στρατηγική σχέση των δύο χωρών και είχαν συζητήσει ρητά την περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας στον αμυντικό τομέα.
Για την Αθήνα, η συνεργασία με το Ισραήλ εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ενίσχυσης των ελληνικών αμυντικών δυνατοτήτων και ανάπτυξης τεχνολογικών και επιχειρησιακών συνεργειών.
Για το Ισραήλ, αντίστοιχα, η Ελλάδα αποτελεί έναν σταθερό ευρωπαϊκό εταίρο σε μια περιοχή όπου οι γεωπολιτικές ισορροπίες αλλάζουν γρήγορα.
Ανατολική Μεσόγειος: Ο γεωπολιτικός χάρτης πίσω από τη συνάντηση
Εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο στρατηγικό βάθος της σχέσης.
Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ βρίσκονται πάνω σε έναν άξονα που ενώνει την Ανατολική Μεσόγειο με την Ευρώπη.
Η αξία αυτού του άξονα δεν αφορά μόνο την ενέργεια.
Αφορά ηλεκτρικές διασυνδέσεις, τηλεπικοινωνιακά καλώδια, θαλάσσιες οδούς, εμπορικούς διαδρόμους, ενεργειακές υποδομές και —σε ένα ευρύτερο επίπεδο— τη σύνδεση Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Ασίας.
Στις προηγούμενες συνομιλίες Μητσοτάκη–Νετανιάχου, η συνδεσιμότητα και τα ενεργειακά έργα κοινού ενδιαφέροντος είχαν βρεθεί ρητά στην ατζέντα.
Αυτός είναι και ο λόγος που η σχέση Ελλάδας–Ισραήλ δεν μπορεί πλέον να διαβαστεί αποκλειστικά ως διμερής.
Είναι κομμάτι μιας πολύ μεγαλύτερης αρχιτεκτονικής στην Ανατολική Μεσόγειο.
Και στο βάθος η Τουρκία
Υπάρχει βεβαίως και ο τουρκικός παράγοντας.
Δεν υπάρχει μέχρι στιγμής επιβεβαίωση ότι τα ελληνοτουρκικά θα αποτελέσουν συγκεκριμένο θέμα της σημερινής συζήτησης Μητσοτάκη–Νετανιάχου.
Θα ήταν συνεπώς υπερβολικό να παρουσιαστεί η συνάντηση ως κάποιο είδος «μετώπου» απέναντι στην Άγκυρα.
Το περιφερειακό περιβάλλον, ωστόσο, δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Ελλάδα, Ισραήλ, Κύπρος και Τουρκία αποτελούν βασικούς παίκτες σε μια Ανατολική Μεσόγειο όπου ενέργεια, θαλάσσιες ζώνες, ασφάλεια και νέες υποδομές συνδέονται όλο και περισσότερο μεταξύ τους.
Και την ίδια ημέρα που επιβεβαιώνεται η συνάντηση με τον Νετανιάχου, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στέλνει από τη Νέα Υόρκη το δικό του μήνυμα προς την Αθήνα για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Άρα η χρονική σύμπτωση είναι πολιτικά ενδιαφέρουσα, χωρίς από μόνη της να αποδεικνύει σύνδεση μεταξύ των δύο γεγονότων.
Ο ενεργειακός χάρτης που αλλάζει
Η ενέργεια είναι ένα ακόμη κομμάτι της μεγάλης εικόνας.
Η Ελλάδα επιδιώκει τα τελευταία χρόνια να ενισχύσει τον ρόλο της ως πύλη εισόδου και διακίνησης ενέργειας προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Το Ισραήλ, από την άλλη πλευρά, διαθέτει σημαντικά ενεργειακά αποθέματα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Όταν σε αυτή την εξίσωση προστεθεί η Κύπρος, δημιουργείται ένας ευρύτερος γεωπολιτικός διάδρομος με δυνητική σημασία για την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια.
Γι’ αυτό οι ενεργειακές και ηλεκτρικές διασυνδέσεις έχουν επανειλημμένα αποτελέσει μέρος των συζητήσεων Ελλάδας–Ισραήλ.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι ποια από αυτά τα σχέδια μπορούν να μετατραπούν από γεωπολιτικές φιλοδοξίες σε οικονομικά και τεχνικά βιώσιμα έργα.
Λίβανος, Συρία και Ερυθρά Θάλασσα
Υπάρχει και ένας δεύτερος κύκλος περιφερειακών κρίσεων που ενδιαφέρει άμεσα και τις δύο πλευρές.
Στην προηγούμενη συνάντησή τους, Μητσοτάκης και Νετανιάχου είχαν ανταλλάξει απόψεις για τη Συρία, τον Λίβανο και την Ερυθρά Θάλασσα.
Η Ελλάδα έχει άμεσο ενδιαφέρον για τη σταθερότητα αυτής της ευρύτερης ζώνης λόγω της γεωγραφικής της θέσης, της ναυτιλίας, των εμπορικών δρόμων και των μεταναστευτικών πιέσεων.
Το Ισραήλ την αντιμετωπίζει πρωτίστως μέσα από το πρίσμα της εθνικής του ασφάλειας.
Οι αφετηρίες είναι διαφορετικές, αλλά οι εξελίξεις επηρεάζουν και τις δύο χώρες.
Το τετ α τετ λίγο πριν από τον ΟΗΕ
Η συνάντηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή εντάσσεται σε μία από τις πιο πυκνές ημέρες της παρουσίας Μητσοτάκη στις ΗΠΑ.
Σήμερα ο πρωθυπουργός έχει στο πρόγραμμά του επαφές με θεσμικούς επενδυτές, συμμετοχή στο Europe-Gulf Forum και συνάντηση με εκπροσώπους διεθνών και αμερικανικών εβραϊκών οργανώσεων.
Στις 15:00 τοπική ώρα είναι προγραμματισμένη η συμμετοχή του σε συζήτηση στο Columbia University με τον πρόεδρο της Παγκόσμιας Τράπεζας Ajay Banga, στο πλαίσιο της εκδήλωσης «AI + Culture».
Στις 17:10 θα συναντηθεί με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες και στη συνέχεια θα απευθυνθεί στην 81η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών.
Άρα το τετ α τετ με τον Νετανιάχου δεν αποτελεί μια απομονωμένη διμερή συνάντηση.
Μπαίνει μέσα σε ένα 24ωρο όπου ο Έλληνας πρωθυπουργός κινείται ταυτόχρονα σε Μέση Ανατολή, ΟΗΕ, οικονομία, επενδύσεις και Τεχνητή Νοημοσύνη.
Το πολιτικό μήνυμα της επαφής είναι ήδη σαφές: Αθήνα και Ιερουσαλήμ διατηρούν απευθείας δίαυλο στο υψηλότερο επίπεδο σε μια περίοδο κατά την οποία σχεδόν ολόκληρη η περιφερειακή εξίσωση βρίσκεται σε κίνηση.
Και γι’ αυτό το τετ α τετ Μητσοτάκη–Νετανιάχου είναι πολύ περισσότερο από μία ακόμη συνάντηση στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης.
Είναι ένα ακόμη κομμάτι του νέου γεωπολιτικού παζλ της Ανατολικής Μεσογείου.
Πηγή: pagenews.gr