Η Άγκυρα σηκώνει «μπλόκο» στο καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου: Αντι-NAVTEX και αξιώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 7 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Η Άγκυρα σηκώνει «μπλόκο» στο καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου: Αντι-NAVTEX και αξιώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο
«Οι τουρκικές αρχές δεν έχουν δώσει συναίνεση για την ερευνητική δραστηριότητα που αναφέρεται στη μη εξουσιοδοτημένη αναγγελία».
Με αυτή τη διατύπωση, η Άγκυρα επιχειρεί να αμφισβητήσει τις προγραμματισμένες θαλάσσιες έρευνες που συνδέονται με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, ανοίγοντας νέο πεδίο αντιπαράθεσης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Τουρκία εξέδωσε την αντι-NAVTEX TURNHOS 1105/26, ως απάντηση στην ελληνική NAVTEX HA15-1411/26, η οποία αφορά δραστηριότητες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo» στο πλαίσιο του Great Sea Interconnector (GSI).
Η τουρκική πλευρά δεν περιορίζεται σε μια απλή ένσταση για τη θαλάσσια περιοχή. Επικαλείται τις διεκδικήσεις της επί της υφαλοκρηπίδας, αναφέρει ότι δεν έχει χορηγήσει συναίνεση για τις έρευνες και απαιτεί οι σχετικές δραστηριότητες να συντονίζονται με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές.
Η κίνηση εντάσσει εκ νέου το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου στο πεδίο των ελληνοτουρκικών διαφορών για τις θαλάσσιες ζώνες και τις αρμοδιότητες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τι αναφέρει η τουρκική αντι-NAVTEX
Στο πρώτο σημείο της αναγγελίας, η Άγκυρα υποστηρίζει ότι μέρος της περιοχής που περιλαμβάνεται στην ελληνική NAVTEX βρίσκεται εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας.
«Τμήμα της περιοχής που αναγγέλθηκε με τη NAVTEX HA15-1411/26 βρίσκεται εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, όπως αυτή δηλώθηκε στα Ηνωμένα Έθνη στις 18 Μαρτίου 2020, με αριθμό αναφοράς A/74/757», αναφέρει το τουρκικό κείμενο.
Η συγκεκριμένη παραπομπή στον ΟΗΕ έχει πολιτική και διπλωματική σημασία. Η Άγκυρα επιχειρεί να στηρίξει τη θέση της σε ήδη κατατεθειμένες διεκδικήσεις, εμφανίζοντας τη θαλάσσια περιοχή ως χώρο στον οποίο θεωρεί ότι διαθέτει δικαιώματα.
Ωστόσο, η κατάθεση μιας μονομερούς δήλωσης στον ΟΗΕ δεν συνεπάγεται διεθνή αναγνώριση των ορίων υφαλοκρηπίδας που διεκδικεί ένα κράτος.
Η Τουρκία συνεχίζει με δύο ακόμη σημεία:
«Οι τουρκικές αρχές δεν έχουν δώσει συναίνεση για την ερευνητική δραστηριότητα που αναφέρεται στη μη εξουσιοδοτημένη αναγγελία».
«Όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες σε περιοχές τουρκικής θαλάσσιας δικαιοδοσίας πρέπει να συντονίζονται με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές».
Αυτή είναι και η ουσία της τουρκικής παρέμβασης: η Άγκυρα ζητεί να αναγνωριστεί στην πράξη ρόλος της στη διαδικασία των ερευνών, στηριζόμενη στις δικές της διεκδικήσεις θαλάσσιας δικαιοδοσίας.
Το γαλλικό «Abeille Marengo» στο επίκεντρο
Η αντιπαράθεση αφορά τις αναγγελίες Ελλάδας και Κύπρου για τις δραστηριότητες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo».
Οι συγκεκριμένες δραστηριότητες συνδέονται με την προετοιμασία της ηλεκτρικής διασύνδεσης των δύο χωρών, ενός έργου που έχει αποκτήσει ιδιαίτερη ενεργειακή και γεωστρατηγική βαρύτητα.
Η έκδοση NAVTEX αποτελεί μέσο ενημέρωσης της ναυσιπλοΐας για δραστηριότητες σε συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές. Δεν αποτελεί από μόνη της πράξη οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας ή αποκλειστικής οικονομικής ζώνης.
Αντίστοιχα, η έκδοση τουρκικής αντι-NAVTEX δεν σημαίνει αυτομάτως ότι οι έρευνες έχουν διακοπεί ή ότι η Τουρκία έχει αποκτήσει δικαίωμα να τις απαγορεύσει.
Το πραγματικό διακύβευμα αφορά την εξέλιξη των δραστηριοτήτων στη θάλασσα και το κατά πόσον οι αντικρουόμενες διεκδικήσεις θα επηρεάσουν το επιχειρησιακό χρονοδιάγραμμα.
Η απαίτηση για τουρκική συναίνεση και η νομική διάσταση
Η διατύπωση περί μη χορήγησης συναίνεσης από την Άγκυρα αναδεικνύει μια κρίσιμη διαφορά ανάμεσα στις θέσεις των εμπλεκόμενων πλευρών.
Η Τουρκία υποστηρίζει ότι οι δραστηριότητες πραγματοποιούνται σε περιοχή όπου η ίδια διαθέτει δικαιώματα υφαλοκρηπίδας.
Η Ελλάδα και η Κύπρος δεν αποδέχονται τις τουρκικές διεκδικήσεις που περιορίζουν τα θαλάσσια δικαιώματα των ελληνικών νησιών και της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Το ζήτημα περιπλέκεται περαιτέρω από τη διάκριση μεταξύ διαφορετικών κατηγοριών θαλάσσιων δραστηριοτήτων.
Στο διεθνές δίκαιο, οι θαλάσσιες επιστημονικές έρευνες, οι τεχνικές αποτυπώσεις και οι εργασίες που συνδέονται με την τοποθέτηση υποθαλάσσιων καλωδίων δεν υπάγονται κατ’ ανάγκην στο ίδιο νομικό καθεστώς.
Η ελευθερία τοποθέτησης υποθαλάσσιων καλωδίων στην υφαλοκρηπίδα αναγνωρίζεται από το Δίκαιο της Θάλασσας, υπό συγκεκριμένους όρους. Η ακριβής νομική αξιολόγηση των δραστηριοτήτων του πλοίου εξαρτάται από τη φύση των εργασιών και τη θαλάσσια περιοχή στην οποία πραγματοποιούνται.
Επομένως, η τουρκική επίκληση ανάγκης συναίνεσης δεν αρκεί από μόνη της για να θεμελιώσει δικαίωμα απαγόρευσης των συγκεκριμένων δραστηριοτήτων.
Great Sea Interconnector: Γιατί το καλώδιο έχει εξελιχθεί σε γεωπολιτικό ζήτημα
Το Great Sea Interconnector αποτελεί το σχέδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, με ευρύτερη προοπτική σύνδεσης και με το Ισραήλ.
Πέρα από τον ενεργειακό χαρακτήρα του, το έργο συνδέεται με τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για μεγαλύτερη διασυνδεσιμότητα, ασφάλεια εφοδιασμού και περιορισμό της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου.
Η υλοποίησή του θα δημιουργούσε νέες δυνατότητες μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και ενσωμάτωσης της κυπριακής αγοράς στο ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα.
Παράλληλα, όμως, η διαδρομή του υποθαλάσσιου καλωδίου διασχίζει μια περιοχή στην οποία οι διαφωνίες για τις θαλάσσιες ζώνες παραμένουν έντονες.
Αυτό εξηγεί γιατί οι τεχνικές δραστηριότητες που προηγούνται της πόντισης αποκτούν και διπλωματική διάσταση.
Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, το έργο αποτελεί σημαντική ενεργειακή υποδομή. Για την Άγκυρα, όπως προκύπτει από την αντι-NAVTEX, οι δραστηριότητες αυτές συνδέονται με τις δικές της διεκδικήσεις θαλάσσιας δικαιοδοσίας.
Η επίκληση του ΟΗΕ και το μήνυμα της Άγκυρας
Η αναφορά στο έγγραφο A/74/757 της 18ης Μαρτίου 2020 δεν είναι τυχαία.
Η Τουρκία επαναφέρει μέσω της αντι-NAVTEX τη θέση που έχει γνωστοποιήσει διεθνώς για την έκταση της υφαλοκρηπίδας της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η δημοσιοποίηση εθνικών θέσεων σε έγγραφα του ΟΗΕ, ωστόσο, δεν ισοδυναμεί με επίλυση των διαφορών ούτε με αποδοχή των σχετικών ισχυρισμών από τα υπόλοιπα κράτη.
Στην πράξη, η Άγκυρα χρησιμοποιεί τη ναυτιλιακή αναγγελία ως μέσο επανάληψης της διπλωματικής και νομικής της θέσης.
Η κίνηση αποκτά πρόσθετη σημασία επειδή αφορά ένα έργο ευρωπαϊκού ενεργειακού ενδιαφέροντος, στο οποίο συμμετέχουν άμεσα η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα για Αθήνα και Λευκωσία
Η έκδοση της αντι-NAVTEX δημιουργεί νέα δεδομένα στη δημόσια αντιπαράθεση, χωρίς από μόνη της να προδικάζει την εξέλιξη των εργασιών.
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στη συνέχιση των ερευνητικών δραστηριοτήτων, στον συντονισμό Ελλάδας και Κύπρου και στις ενδεχόμενες διπλωματικές αντιδράσεις.
Ιδιαίτερη σημασία θα έχει εάν η τουρκική αμφισβήτηση παραμείνει στο επίπεδο των ναυτιλιακών αναγγελιών ή συνοδευτεί από κινήσεις στο πεδίο.
Η τουρκική αναγγελία περιλαμβάνει και χρονικό όριο ισχύος, με πρόβλεψη ακύρωσής της στις 6 Μαρτίου 2027, στις 22:00 UTC.
Το συγκεκριμένο στοιχείο δεν αποτελεί χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των ερευνών ή της ηλεκτρικής διασύνδεσης, αλλά αφορά τη διάρκεια ισχύος της τουρκικής αναγγελίας.
Το κείμενο της αντι-NAVTEX αποτυπώνει πάντως με σαφήνεια την αξίωση της Άγκυρας:
«Όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες σε περιοχές τουρκικής θαλάσσιας δικαιοδοσίας πρέπει να συντονίζονται με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές».
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
